Κύριε διευθυντά
Γράφετε «Είναι πολύ σημαντικό να φέρουμε τη διασπορά πιο κοντά στην Ελλάδα. Το έχουμε ανάγκη», φ. 19/11/25. Το πέτυχε το Ισραήλ με το πρόγραμμα Birthright: «Τα τελευταία 30 χρόνια 900.000 νέοι 18 έως 26 ετών από την εβραϊκή διασπορά φιλοξενήθηκαν για δέκα μέρες δωρεάν». Μέσα της δεκαετίας 1960, έγινε μία έρευνα για τους λόγους και τις επιπτώσεις της μετανάστευσης στο περιοδικό «Εποχές» (διευθυντής Αγγελος Τερζάκης). ∆ιατυπώθηκαν δύο αντίθετες απόψεις. Είναι ευλογία (Παναγιώτης Κανελλόπουλος) ή κατάρα (Ηλίας Ηλιού). Σημαίνοντα πρόσωπα της πολιτικής και οικονομικής ζωής κατέθεσαν τις απόψεις τους: Π. Κανελλόπουλος, Ανδρέας Παπανδρέου, Γιάγκος Πεσμαζόγλου, Κ. Πρωτοπαπαδάκης και πολλοί άλλοι. Τελικά υπήρξε μία ώσμωση. Και είπαν πως έχει και θετικές και αρνητικές επιπτώσεις. Μόνο ο Ηλίας Ηλιού επέμενε πως δεν βγαίνει τίποτε καλό από τη μετανάστευση.
Tη δεκαετία του 1970, μία σχολική χρονιά βρέθηκα αποσπασμένος στο ελληνικό Γυμνάσιο Μανσούρα στην Αίγυπτο. Φρόντισα και έστειλα μια ομάδα μαθητών στην Αθήνα, στις διακοπές του Πάσχα. Με έξοδα του δημοσίου φιλοξενήθηκαν και ξεναγήθηκαν για δέκα ημέρες. Κατά την επιστροφή κάναμε μια γιορτή με τους ομογενείς. Ηταν όλοι ευχαριστημένοι. Μπορούμε να μιμηθούμε το παράδειγμα του Ισραήλ.
Σήμερα έχουμε δύο επιλογές: α) Να φέρουμε πίσω όσους βρίσκονται έξω και σταδιοδρομούν, β) Να «συγκρατήσουμε» τη ροή της μετανάστευσης εδώ. Η πρώτη λύση είναι δύσκολη. Είναι μεγάλη η απόσταση ανάμεσα στους μισθούς «μέσα και έξω» από την Ελλάδα. Οι οικογένειες δύσκολα αφήνουν τα σχολεία και την περίθαλψη για να έλθουν εδώ. Για τη δεύτερη λύση, όχι παρεμπόδιση της φυγής με διοικητικά μέτρα. Αλλά με περιορισμό της γραφειοκρατίας και προσφορά σε μισθό, στέγη, σχολεία και υγεία.
Η μετανάστευση σήμερα διαφέρει από αυτή των δεκαετιών 1940-1960. Τότε έφευγαν μεμονωμένοι αγροτοεργάτες, ανειδίκευτοι εργάτες και άνεργοι εργένηδες ή παντρεμένοι που άφηναν γυναίκα και παιδιά στους γονείς ή σε άλλους συγγενείς. Σήμερα φεύγουν νέοι με πτυχίο ΑΕΙ, με μάστερ ή διδακτορικό και γνώσεις ξένων γλωσσών. Για όλους αυτούς η Ελλάδα ξόδεψε δεκάδες χιλιάδες ευρώ για διατροφή και μόρφωση. Ενώ τους χάνει τώρα που τους χρειάζεται και μπορούν να βοηθήσουν στην οικονομική ανάπτυξη της πατρίδας.
Τέλος, να ξεχωρίσουμε τη μετανάστευση: α) Εσωτερική. Λέγεται αστυφιλία, αλλά δεν είναι. Οσοι έρχονται στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη δεν το κάνουν από αγάπη για τις πόλεις, αλλά απλώς δεν μπορούν να ζήσουν στον τόπο τους. β) Εξωτερική. Αλλο είναι ο αποικισμός που σημαίνει πρόθεση για μετεγκατάσταση στην αλλοδαπή, η προσφυγιά, η «ανταλλαγή», η εθνοκάθαρση κ.λπ. Γνωστός ο πρώτος και δεύτερος αποικισμός, 2000 και 1000 χρόνια π.Χ., στα παράλια της Μικρασίας. Και κατά τα ιστορικά χρόνια ο αποικισμός των «βετεράνων» του Πελοποννησιακού πολέμου και το μεγάλο κύμα μετανάστευσης των προσφύγων μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή που δεν είχαν ριζώσει στον ελλαδικό χώρο, καθώς και με τον εμφύλιο πόλεμο τη δεκαετία του 1940.
*Πρώην Γυμνασιάρχης, Ραφήνα
