στις 21 Οκτωβρίου 1805.
Κύριε διευθυντά
Σε συνέχεια της πολύ ενδιαφέρουσας επιστολής του κ. Ματθαίου ∆ημητρίου της 25/10/2025 σχετικά με τη ναυμαχία του Τραφάλγκαρ της 21/10/1805, που εδραίωσε την κυριαρχία της Βρετανικής Αυτοκρατορίας στις θάλασσες του κόσμου για πάνω από 100 χρόνια, επιτρέψτε μου να συμπληρώσω μερικά ακόμα ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία.
Ο αγγλικός στόλος παρατάχθηκε και επιτέθηκε σε δύο φάλαγγες, προπορευόμενης της φάλαγγος του ναυάρχου Κόλινγουντ επί του «Royal Sovereign» και με τη φάλαγγα του ναυάρχου Νέλσον να έπεται επί της ναυαρχίδας «Victory».
Το τελευταίο πλοίο στη φάλαγγα του Νέλσον ήταν το Orion με κυβερνήτη τον νεαρό τότε πλοίαρχο Εντουαρντ Κόδριγκτον, μετέπειτα διοικητή του στόλου της Μεσογείου και επικεφαλής του συμμαχικού στόλου στη ναυμαχία του Ναυαρίνου το 1827.
Πριν από τη ναυμαχία, ο Νέλσον ζήτησε από τον σηματωρό του, νεαρό αξιωματικό Pascoe, να διαμηνύσει προς τον στόλο του το σήμα: «Η Αγγλία έχει εμπιστοσύνη (confides) ότι όλοι κάνουν το καθήκον τους». Ο Pascoe του είπε ότι έπρεπε να σχηματίσει τη λέξη «confides» γράμμα προς γράμμα και του πρότεινε αντ’ αυτού να σχηματίσει τη λέξη «αναμένει» (expects) και έτσι εστάλη το σήμα στα πλοία όπου οι μισοί ναύτες ζητωκραύγασαν και οι άλλοι μισοί λοιδόρησαν τον ναύαρχο, λέγοντας περίπου «αν είναι δυνατόν να μας ζητάει να κάνουμε το καθήκον μας, λες και υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία γι’ αυτό».
Αυτό θεωρείται ότι ήταν το τελευταίο σήμα του Νέλσον και έτσι έχει μείνει στην Ιστορία, αλλά αυτό δεν είναι σωστό.
Το τελευταίο σήμα του Νέλσον στη ναυμαχία αυτή, αλλά και το σήμα κάθε Αγγλου ναυάρχου σε κάθε εμπλοκή με τον εχθρό ήταν το περίφημο «engage the enemy more closely» (εμπλακείτε με τον εχθρό όσο πλησιέστερα γίνεται). Αυτή ήταν πάντοτε η τελευταία διαταγή κάθε Αγγλου ναυάρχου προς τα πλοία τους.
Η εμπλοκή των δύο στόλων ξεκίνησε κατά τις 11.45 το πρωί της 21/10/1805 με πρώτη επιτιθέμενη τη φάλαγγα του Κόλινγουντ, ο οποίος οδήγησε τα πλοία του με αποφασιστικότητα κατά της παράταξης των πλοίων του εχθρού, κάνοντας τον Νέλσον να αναφωνήσει, «δείτε πώς επιτίθεται ο γενναίος μου Κόλινγουντ!».
Επειτα από λίγο, ήρθε και η σειρά της φάλαγγος του Νέλσον να εμπλακεί, με πρώτο το «Victory».
Οταν η ναυμαχία άναψε για τα καλά, ο Νέλσον στράφηκε προς τον πλοίαρχο του «Victory», Τόμας Χάρντι και του είπε ενθουσιασμένος: «Hardy, this is too hot to last for long», δηλαδή «Χάρντι, η συμπλοκή είναι πολύ έντονη για να κρατήσει πολύ».
Λίγο αργότερα έπεφτε θανάσιμα τραυματισμένος από τη σφαίρα του ελεύθερου σκοπευτή στο επάνω κατάρτι του γαλλικού «Redoutable».
Eτσι κατέληξε ο σπουδαίος αυτός ναύαρχος που μαζί με τον Ουέλινγκτον θεωρούνται οι ενδοξότεροι ήρωες της Αγγλίας.
Για τους αναγνώστες σας να σημειώσω ότι στο Iδρυμα Αικατερίνης Λασκαρίδη στον Πειραιά φυλάσσεται η μεγαλύτερη εκτός Αγγλίας συλλογή για τον Νέλσον αποτελούμενη από περίπου 2.000 βιβλία για αυτόν, άνω των 100 πρωτότυπων ιδιόχειρων επιστολών του (πολλές από αυτές αδημοσίευτες), καθώς και πολλά ενθυμήματα, όπως ατομικά του αντικείμενα, προσωπικά του είδη και άλλα πολύτιμα τεκμήριά του. Η συλλογή είναι ανοιχτή για το κοινό σε όλες τις εργάσιμες μέρες.
*Υποναύαρχος (ε.τ.) Π.Ν.
