Κύριε διευθυντά
Το σχετικό άρθρο της «Καθημερινής» της 30ής Οκτωβρίου για το «νέο Πεντάγωνο», έρχεται ως επιβεβαίωση της επιστολής μου του Σαββάτου 1ης Νοεμβρίου.
Πουθενά δεν αναφέρεται το όνομα του αρχιτέκτονα του «Πενταγώνου» που ποτέ δεν ήταν πεντάγωνο, αλλά πήρε το όνομά του από το αμερικανικό υπουργείο Αμύνης, ούτε και η ιστορία του. Το κτίριο του Αρχηγείου Στρατού, επί της λεωφόρου Μεσογείων λοιπόν, σχεδιάστηκε και μελετήθηκε το 1962-72 από τον αρχιτέκτονα καθηγητή του ΕΜΠ Κυπριανό Μπίρη (1907-1990) σε συνεργασία με τον αρχιτέκτονα Φ. Παναγιωτόπουλο.
Το κτίριο προοριζόταν να στεγάσει το Γενικό Στρατιωτικό Νοσοκομείο Αθηνών, δυναμικού 160 κλινών.
Στον σχεδιασμό τόσο του κτιρίου αυτού όσο και των άλλων νοσοκομείων που μελέτησε ο Μπίρης (Οδοντιατρική Σχολή Πανεπιστημίου Πατρών, Χειρουργικό Σωτηρίας, Θεραπευτικό Ινστιτούτο Πειραιώς κ.ά.) είναι φανερή η αναζήτηση καθαρών γεωμετρικών και απλών γραμμών τόσο στις κατόψεις όσο και στις όψεις. Οπως πολύ σωστά αναφέρεται στη μονογραφία του, που εκδόθηκε από το ΕΜΠ το 2003: «Η σύνθεση δεν είναι στατική αλλά εν δράσει» με τις επιμέρους ενότητές της, ιεραρχημένες και ανειλημμένες ως προς τις λειτουργίες και το νόημα που η κάθε μια εκφράζει.
Η μετατροπή του σε Γενικό Επιτελείο Στρατού και η διασκευή μετά την κατασκευή του ήταν απόφαση ανάγκης που αν και δεν έβλαψε ουσιαστικά την αρχική σύνθεση, οπωσδήποτε δεν την ωφέλησε.
Η σημερινή αλλαγή της πρόσοψης του κτιρίου από τον Κώστα Βαρώτσο μένει να κριθεί στο μέλλον όταν θα έχει τελειώσει το έργο, καθώς όπως και ο ίδιος ο καλλιτέχνης τόνισε, η νέα αισθητική παρέμβαση δεν έχει ολοκληρωθεί, πολύ περισσότερο που μια βιοκλιματική όψη δεν αρκεί για να έχουμε ένα βιοκλιματικό κτίριο.
Θα ήταν ιδιαίτερα ενδιαφέρον αν μπορούσαμε να έχουμε κάποιο προσχέδιο της μελέτης στο σύνολό της, για να μπορέσουμε να εκφράσουμε μια όσο το δυνατόν περισσότερο γόνιμη άποψη. Οψόμεθα.
ΥΓ.: Οπωσδήποτε η σημαντική αυτή παρέμβαση στο ΓΕΕΘΑ που «εκφράζει τη νέα εικόνα των Ενόπλων ∆υνάμεων» δεν πρέπει να επεκταθεί, όπως διάβασα κάπου και στο Μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη, που δεν χρειάζεται καμία απολύτως αλλαγή προκειμένου να αναδειχθεί σε σύμβολο εθνικής ενότητα και κοινής ιστορικής αναφοράς, αφού αυτό ακριβώς είναι. Το μόνο που χρειάζεται είναι σεβασμός.
*Ομότιμη καθηγήτρια ΕΜΠ
