Kύριε διευθυντά
Αναφέρομαι στο αφιέρωμα για τον Γεώργιο Αβέρωφ (Πρόσωπα + Ιστορίες, τεύχος 63 της 3/6/2025) με δύο παρατηρήσεις.
1. Για τον βομβαρδισμό της Αλεξάνδρειας από τους Αγγλους το 1882: Με πρόσχημα την εξέγερση του Αραμπί, η Αγγλία βρήκε την ευκαιρία να εξουδετερώσει την οικονομική πρόοδο του ελληνισμού.
Τότε η οικονομική ζωή της Αιγύπτου καθοριζόταν από το ελληνικό στοιχείο (προφανώς ο Μοχάμεντ Αλί το ευνοούσε ως αντίρροπο της αγγλικής επιρροής).
Οι Ελληνες, με όχημα την καλλιέργεια και το εμπόριο του βαμβακιού, επεκτείνονταν και στον τραπεζικό τομέα.
Η εθνικιστική εξέγερση του Αραμπί πασά ήταν η ευκαιρία που περίμεναν οι Αγγλοι.
Τα κανόνια των αγγλικών πλοίων βομβάρδιζαν επιμελώς την περιοχή των ελληνικών καταστημάτων και κατοικιών.
Ο εξεγερμένος όχλος, οδηγημένος από επιδέξιους προβοκάτορες των αγγλικών συμφερόντων, κατέστρεφε, λεηλατούσε τα ελληνικά εμπορικά, τράπεζες, κατοικίες, στο όνομα, δήθεν, της αραβικής αφύπνισης.
Μετά την εξέγερση, το αιγυπτιακό δημόσιο (κυριαρχούμενο πλέον από τους Αγγλους) κανόνισε ώστε με τις «αποζημιώσεις» να αποτελειώσει την οικονομική καταστροφή των Ελλήνων.
Αναφέρεται στο ίδιο τεύχος: «Το εχθρικό κλίμα ανάγκασε πολλούς Ευρωπαίους που δραστηριοποιούνταν στην Αλεξάνδρεια να την εγκαταλείψουν κακήν κακώς».
Αυτό είναι «το εχθρικό κλίμα».
Ο ελληνισμός της Αλεξάνδρειας δέχτηκε χτύπημα, από το οποίο ποτέ δεν συνήλθε. Περιορίστηκε στον ρόλο εμπορικού πράκτορα των Αγγλων, ρόλο υπαλλήλου.
2. Για τον Γεώργιο Αβέρωφ: Ο Αλεξανδρινός Στρατής Τσίρκας πιθανολογεί (πολύ πειστικά) ότι στο ποίημά του «Θερμοπύλες» ο Καβάφης αναφέρεται (εικονίζει) στον Γεώργιο Αβέρωφ ως στυλοβάτη της ελληνικής κοινότητας απέναντι στην επιβαλλόμενη, έξωθεν, αλλοτρίωση. Θεωρώ ότι άξιζε μια τέτοια τιμητική μνεία στον μεγάλο Ελληνα.
*Πολιτ. μηχανικός, Θεσσαλονίκη
