Κύριε διευθυντά
Διάβασα την επιστολή του πολύ προσεκτικού αναγνώστη σας κ. Τ. Παγώνη, στο φύλλο της «Κ» (18/4/2025), που τονίζει τη σημασία του τονισμού των λέξεων και των σημείων στίξεως στον ποιητικό λόγο. Αναφερόμενος ειδικά στον ποιητή Γιώργο Σεφέρη γράφει για την εγκατάλειψη της άνω τελείας στον γραπτό λόγο που «η έλλειψή της πολλές φορές μεταβάλλει ριζικά το νόημα της φράσης».
Επιτρέψτε μου να θυμίσω εδώ όσα μας δίδασκε στο 10ο Γυμνάσιο Αρρένων ο Κων/πολίτης ποιητής Ομηρος Μπεκές. Κάνοντας αναφορά στους στίχους του Γάλλου ποιητή Μιστράλ: «Κι αν είναι να πεθάνουμε για την Ελλάδα θεία είναι η δάφνη, μια φορά κανείς πεθαίνει», τόνιζε τη διαφοροποίηση του νοήματος ανάλογα με το αν τονισθεί το «μια φορά» ή αν τονισθεί το «κανείς πεθαίνει».
Κάτι ανάλογο μπορούμε να σκεφθούμε ότι συμβαίνει στην προμετωπίδα του ανδριάντα του εθνικού μας ήρωα του ’21 Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, που δεσπόζει σήμερα στον προαύλιο χώρο της Παλαιάς Βουλής στην οδό Σταδίου. Διαβάζουμε: «Εφιππος χώρει ανά τους αιώνας, γενναίε στρατηγέ, διδάσκων τους λαούς πως οι δούλοι γίνονται ελεύθεροι». Το νόημα της φράσης διαφοροποιείται με τον τονισμό ή όχι του «πως».
*Ομότιμος καθηγητής Παντείου Πανεπιστημίου
