«Δεν είμαι βέβαιος τι ακριβώς έχει αποδεχθεί ή απορρίψει η Τεχεράνη», δηλώνει στην «Κ» ο πρώην υφυπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, Eρικ Eντελμαν. Ενα εικοσιτετράωρο μετά τη σύναψη της εκεχειρίας, ο πολύπειρος διπλωμάτης, ο οποίος διετέλεσε σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του αντιπροέδρου Ντικ Τσέινι και πρέσβης των ΗΠΑ στην Αγκυρα, επισημαίνει ότι «ο (σ.σ. Αμερικανός) πρόεδρος λειτουργούσε υπό μια παρανόηση από την αρχή της επιχείρησης» στο Ιράν. «Επεδίωκε ένα αποτέλεσμα παρόμοιο με εκείνο της Βενεζουέλας, όμως ένα τέτοιο σενάριο δεν ήταν ποτέ ρεαλιστικό για το Ιράν. Το ιρανικό καθεστώς είναι βαθιά ιδεολογικό και προσηλωμένο στην αντίσταση τόσο απέναντι στο Ισραήλ όσο και στις ΗΠΑ».
Με την εκεχειρία των δύο εβδομάδων να γίνεται αποδεκτή από τις δύο πλευρές, τον ρωτάμε για τους διαπραγματευτικούς στόχους που έχει θέσει η κυβέρνηση Τραμπ. «Η κυβέρνηση είναι πολύ ασαφής ως προς τους συγκεκριμένους στόχους», τονίζει ο κ. Εντελμαν. «Ο πρόεδρος έχει δηλώσει επανειλημμένως ότι το Ιράν δεν πρέπει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, ενώ πριν από λίγες ημέρες ανέφερε ότι δεν ανησυχεί για το πυρηνικό υλικό, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του βρίσκεται θαμμένο σε τοποθεσίες στο Ιράν που παρακολουθούνται και ότι οποιαδήποτε προσπάθεια ανάκτησής του θα μπορούσε να προκαλέσει στρατιωτική αντίδραση από τις ΗΠΑ».
«Παράλληλα», όπως υπογραμμίζει, «ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι επιδιώκεται η αποδυνάμωση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων των βαλλιστικών πυραύλων που ανασυγκροτήθηκαν μετά τον 12ήμερο πόλεμο του Ιουνίου, καθώς και των ναυτικών δυνατοτήτων του».
Επίκεντρο το Ορμούζ
«Τα Στενά του Ορμούζ αποτέλεσαν επίσης σημείο έντασης μετά την έναρξη του πολέμου, λόγω ενεργειών του Ιράν που περιόρισαν τη ναυσιπλοΐα, ενώ, συνολικά, παραμένει ασαφές ποιος είναι ο ακριβής στόχος του προέδρου, γεγονός που προκαλεί σύγχυση στους περισσότερους παρατηρητές», προσθέτει.
Την ίδια ώρα, η ρητορική του ιδίου του Τραμπ, που κυμάνθηκε από την προειδοποίηση πως «θα καταστραφεί ένας ολόκληρος πολιτισμός» έως το μήνυμα μετά την εκεχειρία ότι «αυτή θα μπορούσε να είναι η χρυσή εποχή της Μέσης Ανατολής», καθιστά αβέβαιη την έκβαση των διαπραγματεύσεων. Για τον Εντελμαν, «αυτό είναι χαρακτηριστικό του Ντόναλντ Τραμπ και της ιδιαίτερης προσωπικότητάς του».
Η ρητορική
«Δυστυχώς όμως», όπως εξηγεί, «αυτός ο ρητορικός τρόπος φαίνεται πλέον να έχει επηρεάσει ολόκληρη την κυβέρνηση». «Η ρητορική του προέδρου καθιστά την κατάσταση πολύ δύσκολη. Υπό αυτές τις συνθήκες, οι υπεύθυνοι στο Πεντάγωνο καθώς και οι νομικοί που εξετάζουν τις επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν ένα ιδιαίτερα απαιτητικό έργο: να ευθυγραμμίσουν τέτοιου είδους δηλώσεις και προθέσεις με το κράτος δικαίου και το δίκαιο των ενόπλων συγκρούσεων».
Η «απροθυμία» των Ευρωπαίων συμμάχων να συμμετάσχουν στον πόλεμο «ΗΠΑ – Ισραήλ» έχει τις ρίζες της σε αμερικανικές επιλογές του παρελθόντος, αφού στην κρίση του Σουέζ (σ.σ. 1956) οι Ηνωμένες Πολιτείες επέλεξαν να μην εμπλακούν, αφήνοντας το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία μόνους», σημειώνει ο Εντελμαν, μιλώντας στην «Κ». «Ωστόσο», όπως τονίζει, «το βασικό ζήτημα για τους συμμάχους είναι ότι δεν ζητήθηκε η γνώμη τους πριν από την έναρξη του πολέμου από τον πρόεδρο Τραμπ και ότι Ευρωπαίοι σύμμαχοι φαίνεται να είναι δυσαρεστημένοι όχι μόνον επειδή δεν ζητήθηκε η γνώμη τους, αλλά και λόγω της ευρύτερης επιδείνωσης των σχέσεων (σ.σ. με τις ΗΠΑ) το τελευταίο διάστημα».
Ολοκληρώνοντας τη συζήτηση, τον ρωτάμε για την πιθανότητα η Τουρκία να αναπτύξει πυρηνικό οπλοστάσιο.
Ο ίδιος απαντά: «Ο πρόεδρος Ερντογάν έχει κατά καιρούς αφήσει να εννοηθεί κάτι τέτοιο. Προς το παρόν, ωστόσο, η Τουρκία παραμένει συμβαλλόμενο μέρος στη Συνθήκη Μη Διάδοσης Πυρηνικών Οπλων. Με βάση τα σημερινά δεδομένα, δεν φαίνεται να βρίσκεται στο σημείο να επιδιώκει ενεργά την ανάπτυξη πυρηνικού οπλοστασίου. Παρ’ όλα αυτά, πρόκειται για ένα ενδεχόμενο που δεν μπορεί να αποκλειστεί στο μέλλον. Ιδίως αν το Ιράν αποκτήσει πυρηνικά όπλα, η στρατηγική εξίσωση στην περιοχή ενδέχεται να αλλάξει, καθιστώντας μια τέτοια επιλογή πιο ελκυστική για την Τουρκία».
