ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Σαφές μήνυμα ότι στην Ελλάδα, όπως και στα κράτη-μέλη που έχουν πληγεί περισσότερο από την τρέχουσα ενεργειακή κρίση, θα εφαρμοστεί το «πακέτο εργαλείων» που προτείνει η Κομισιόν έστειλε ο επίτροπος Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν. Λίγες ώρες πριν από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στις Βρυξέλλες, όπου οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα συζητήσουν μέτρα για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης, ο Ευρωπαίος επίτροπος εξήγησε ότι η Κομισιόν ουσιαστικά δίνει «πράσινο φως» σε μέτρα κρατικής στήριξης, φορολογικών μειώσεων και προσωρινών διευκολύνσεων, που μπορούν να βοηθήσουν τους πολίτες και τις επιχειρήσεις που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη. Ενόψει της «σύγκρουσης» δύο σχολών σκέψης στη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής της Ε.Ε., μεταξύ εκείνων δηλαδή που δεν επιθυμούν σπασμωδικές κινήσεις και μέτρα που θα ανατρέψουν τη λειτουργία της αγοράς ενέργειας και εκείνων –ανάμεσά τους και η Ελλάδα– που ζητούν άμεσα μέτρα ανακούφισης πριν επιδεινωθεί η κατάσταση, ο επίτροπος εμφανίζεται αισιόδοξος εκτιμώντας ότι όλα τα κράτη-μέλη θα δουν ευκαιρίες στα διάφορα «εργαλεία» που προτείνει η Κομισιόν. Ηδη, πάντως, στις Βρυξέλλες προετοιμάζονται και για το ενδεχόμενο έκτακτων μέτρων, εάν η κρίση γίνει πιο σοβαρή.
Σε συνέντευξη που παραχώρησε σε μικρή ομάδα ευρωπαϊκών εφημερίδων –ανάμεσά τους και η «Κ»– ο Δανός επίτροπος ξεκαθάρισε ότι η τρέχουσα κρίση δεν είναι κρίση εφοδιασμού, αλλά κρίση τιμών: «Μπορούμε με ασφάλεια να πούμε ότι δεν πρόκειται για κρίση ασφάλειας εφοδιασμού», ενώ εξήγησε ότι η Ε.Ε. έχει διαφοροποιήσει σημαντικά τις πηγές φυσικού αερίου, μειώνοντας δραστικά την εξάρτηση από τη Ρωσία. «Σήμερα λαμβάνουμε μόλις το 10% του φυσικού αερίου μας από τη Ρωσία και έχουμε πλήρως απεξαρτηθεί από τον άνθρακα και κατά πολύ από το πετρέλαιο», σε αντίθεση με το 2022, όταν οι ευρωπαϊκές χώρες βασίζονταν κατά 45% στο ρωσικό αέριο και κατά 50% στον ρωσικό άνθρακα. Σε ό,τι αφορά την «εργαλειοθήκη» της Κομισιόν, υπενθύμισε την πρόσφατη επιστολή της προέδρου της προς τους Ευρωπαίους ηγέτες, που προτείνονται –ανάμεσα σε άλλα– άμεσα μέτρα ανακούφισης, μεταξύ των οποίων επιδοτήσεις ή πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου, καλύτερη αξιοποίηση συμβάσεων αγοράς ενέργειας (PPAs), συμβάσεων διαφοράς (CfD), καθώς και «χαλάρωση» κανόνων κρατικών ενισχύσεων.
Για τη χώρα μας ειδικά –και σε σχετική ερώτηση της «Κ»– ο επίτροπος Γιόργκενσεν ξεκαθάρισε: «Δεν μπορώ να σχολιάσω τι θα επιλέξει η Ελλάδα, αλλά τα “εργαλεία” μας, όπως οι δυνατότητες κρατικής στήριξης, η μείωση φόρων και οι συμβάσεις αγοράς ενέργειας (PPAs και CFDs) μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα και να βοηθήσουν τους πιο ευάλωτους».
Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη να αποσυνδεθούν οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας από το φυσικό αέριο σε επίπεδο λιανικής, χωρίς όμως να θίγεται το σύστημα οριακής τιμολόγησης στο χονδρικό εμπόριο. «Υπάρχει τρόπος να αποσυνδέσουμε την τιμή για τους καταναλωτές χωρίς να καταστρέψουμε το μοντέλο της αγοράς», σημείωσε.
Ο Νταν Γιόργκενσεν, εξάλλου, επανέλαβε ότι η Κομισιόν δεν σκοπεύει να αλλάξει τις θεμελιώδεις αρχές της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας, υπογραμμίζοντας ότι «το σύστημα οριακής τιμολόγησης είναι βάση για την ασφάλεια εφοδιασμού και την επενδυτική σταθερότητα. Δεν θα ήταν καλή ιδέα να το καταργήσουμε».
Η Κομισιόν ουσιαστικά δίνει «πράσινο φως» σε μέτρα κρατικής στήριξης, φορολογικών μειώσεων και προσωρινών διευκολύνσεων.
Αναφερόμενος στην αποσύνδεση τιμών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας, ο επίτροπος εξήγησε τον μηχανισμό: «Το σύστημα λειτουργεί έτσι ώστε οι παραγωγοί προσφέρουν τιμές ανά ώρα και η φθηνότερη ενέργεια πωλείται πρώτη. Αυτό εξασφαλίζει ασφάλεια εφοδιασμού και δίνει κίνητρα για περισσότερες ανανεώσιμες πηγές. Σήμερα, περίπου το 70% της ενέργειας παράγεται από ανανεώσιμες πηγές και καθορίζει το κόστος σε πολλές ώρες, αλλά όταν η ζήτηση υπερβαίνει την προσφορά η τιμή καθορίζεται από το φυσικό αέριο. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν υψηλές σε ώρες αιχμής», σημείωσε, προσθέτοντας ότι η λύση για τους καταναλωτές είναι η εφαρμογή εργαλείων όπως τα PPAs και τα CFDs σε επίπεδο λιανικής.
Οσον αφορά τη συνδεσιμότητα των δικτύων και την εφαρμογή ανανεώσιμων πηγών, ο επίτροπος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα, μαζί με άλλες χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης χρειάζεται βελτιώσεις στο δίκτυο για να μπορέσει να αξιοποιήσει πλήρως τις ΑΠΕ. «Η ανάπτυξη περισσότερων ανανεώσιμων πηγών είναι καθοριστική, αλλά δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζεστε καλύτερη διασύνδεση δικτύων για να μεταφέρεται η ενέργεια εκεί που χρειάζεται», σημείωσε, υπενθυμίζοντας την πρόταση της Κομισιόν για επιτάχυνση αδειοδοτήσεων και ενίσχυση της διασύνδεσης σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε ό,τι αφορά την προοπτική κοινών αποφάσεων κατά τη Σύνοδο Κορυφής, ο επίτροπος εμφανίστηκε αισιόδοξος. «Πιστεύω ότι τα κράτη-μέλη θα δουν ευκαιρίες στα διάφορα “εργαλεία” που προτείνει η πρόεδρος Φον ντερ Λάιεν», ανέφερε, τονίζοντας ότι η Επιτροπή προετοιμάζεται και για έκτακτα μέτρα.
«Αν η κρίση γίνει πιο σοβαρή μπορούμε να εξετάσουμε προσωρινές ενισχύσεις για τις ώρες αιχμής, αλλά πάντα με προσοχή, ώστε να μην υπονομευθούν οι στόχοι απολιγνιτοποίησης», είπε, διευκρινίζοντας ότι «τα έκτακτα μέτρα θα βασιστούν σε εκείνα του 2022, αλλά όχι όλα. Υπήρχαν πάνω από 400 διαφορετικά μέτρα τότε. Κάποια δεν θα επαναληφθούν».
Σχετικά με την αγορά πετρελαίου και τα καύσιμα κίνησης, σημείωσε ότι «δεν έχουμε άμεσο πρόβλημα εφοδιασμού, αλλά η παγκόσμια αγορά ανεβάζει τις τιμές παντού». Κατά τον ίδιο, η σημαντικότερη παρέμβαση έως τώρα υπήρξε η απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου, που αποφασίστηκε πρόσφατα από τις ομάδες των χωρών του G7 και τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (ΙΕΑ). «Αυτό θα κρατήσει τις τιμές σε λογικά επίπεδα», υποστήριξε.
Οσον αφορά την πυρηνική ενέργεια, για την οποία η Ελλάδα πλέον εκφράζει ανοιχτά ενδιαφέρον, ενώ η πρόεδρος της Κομισιόν χαρακτήρισε πρόσφατα «στρατηγικό λάθος» τη μείωσή της, ο επίτροπος υπήρξε πιο επιφυλακτικός. «Είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι οι συνθήκες είναι σαφείς: κάθε κράτος-μέλος καθορίζει το ενεργειακό του μείγμα. Είναι δική του απόφαση εάν θα χρησιμοποιεί πυρηνική ενέργεια», τόνισε, προσθέτοντας ότι «ανεξάρτητα από τις απόψεις, είναι γεγονός ότι η αποχώρηση από την πυρηνική ενέργεια σε ορισμένες χώρες έχει κάνει δυσκολότερη τη μετάβαση μακριά από τον άνθρακα και το φυσικό αέριο. Αυτό έχει οδηγήσει κάποιες χώρες να επανεξετάσουν ή να καθυστερήσουν το κλείσιμο μονάδων. Ωστόσο, η πυρηνική ενέργεια είναι μακροπρόθεσμη λύση – η κατασκευή νέων μονάδων μπορεί να πάρει 15 χρόνια ή και περισσότερο και είναι ακριβότερη από τις ανανεώσιμες».
