Είναι εχθρός του Ερντογάν, πηγαίνει στις συναυλίες της Μαρίας Φαραντούρη στη Στουτγκάρδη και επικρίνει τον καγκελάριο της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς για τη στάση του έναντι του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο αυτήν την εβδομάδα. Ο Πράσινος πρώην υπουργός Τσεμ Οζντεμίρ διεκδικεί σήμερα την πρωθυπουργία της Βάδης Βυρτεμβέργης, του τρίτου μεγαλύτερου γερμανικού κρατιδίου σε μέγεθος και πληθυσμό, με σχεδόν 11 εκατ. κατοίκους, που αποτελεί εξάλλου την καρδιά της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας (Mercedes-Benz, Porsche, Robert Bosch).
Back to black, δηλαδή επιστροφή των Χριστιανοδημοκρατών στο παραδοσιακό προπύργιό τους, ή συνέχεια της πράσινης πρωθυπουργίας του Βίνφριντ Κρέτσμαν, ο οποίος κυβερνάει το κρατίδιο από το 2011; Τα αποτελέσματα της αναμέτρησης θα ανακοινωθούν απόψε στις 7 μ.μ. ώρα Ελλάδος και ο Οζντεμίρ έχει πολλές ελπίδες να αναδειχθεί πρώτος, αφού την τελευταία εβδομάδα εμφανιζόταν στις δημοσκοπήσεις να δίνει μάχη σώμα με σώμα με τον Χριστιανοδημοκράτη αντίπαλό του Μάνουελ Χάγκελ.
– Hσασταν υπουργός του κυβερνητικού συνασπισμού των Σοσιαλδημοκρατών, των Πρασίνων και των Φιλελευθέρων υπό τον Ολαφ Σολτς, τον οποίο δύσκολα θα μπορούσε κανείς να χαρακτηρίσει επιτυχημένο. Η προερχόμενη από το κόμμα σας πρώην υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ πήγε στον ΟΗΕ, ο Πράσινος πρώην υπουργός Οικονομικών και αντικαγκελάριος Ρόμπερτ Χάμπεκ πήγε σπίτι του. Εσείς επιμένετε στην ενεργό πολιτική. Γιατί;
– Πιστεύω ότι οι επιδόσεις μου στο υπουργείο Γεωργίας αλλά και στο υπουργείο Παιδείας υπήρξαν αξιόλογες. Δεν συμμετείχα τόσο πολύ στις εσωτερικές διαμάχες του συνασπισμού. Ισως με βοήθησε το γεγονός ότι έχω σπουδάσει παιδαγωγός και κοινωνικός λειτουργός. Και όταν μπορεί κανείς να διαχειριστεί ταυτόχρονα 20, 30 παιδιά που έχουν διαφορετικές ανάγκες, τότε επιβιώνει και σε ένα τέτοιο υπουργικό συμβούλιο για τρία χρόνια.
– Ποια είναι η γνώμη σας για την κρίση στο Ιράν;
– Χαίρομαι για τον λαό του Ιράν, που απαλλάχτηκε από τον χασάπη του. Εναν από τους χειρότερους εγκληματίες κατά της ανθρωπότητας, ο οποίος σφαγίαζε ανθρώπους μόνο και μόνο επειδή ήθελαν να ζήσουν ελεύθεροι. Ο ιρανικός λαός αξίζει την ελευθερία. Είναι ένας λαός φιλικός προς τη Δύση. Είναι ένας αρχαίος πολιτισμός. Δεν χρειάζεται να το εξηγήσω αυτό σε μια Ελληνίδα. Και αξίζει τη δημοκρατία. Ωστόσο, ανησυχώ πολύ για το τι πραγματικά σχεδιάζει ο Ντόναλντ Τραμπ. Το ζήτημα είναι να αποκτήσει ο λαός του Ιράν μια σταθερή δημοκρατία.
Αραγε σκέφτεται μέχρι εκεί; Μπορεί κανείς να έχει μεγάλα ερωτήματα αν θυμηθεί τον πόλεμο στο Ιράκ και όσα συνέβησαν μετά. Αν ο ανώτατος πνευματικός ηγέτης αντικατασταθεί από τον γιο του, δεν βλέπω καμία δημοκρατία στο Ιράν. Εύχομαι στους ανθρώπους στο Ιράν μια δημοκρατία: την αξίζουν και φυσικά θα άλλαζε δραματικά την τύχη ολόκληρης της περιοχής. Η υποστήριξη προς τη Χεζμπολάχ, τη Χαμάς και όλους αυτούς τους ισλαμιστές εγκληματίες θα εξέλιπε. Θα είχαν θετική επιρροή σε ολόκληρη την περιοχή.
– Δεν αναφέρατε καθόλου το Ισραήλ. Γιατί;
– Θα χαιρόμουν αν μια μετριοπαθής κυβέρνηση κέρδιζε τις εκλογές στο Ισραήλ. Και αν υπήρχε μια νέα ευκαιρία για τη λύση των δύο κρατών.
– Είστε γνωστός επικριτής του Ερντογάν και πρόσφατα ένας βουλευτής του AKP κάλεσε τους Τούρκους ψηφοφόρους στη Γερμανία να ψηφίσουν εναντίον σας. Ποιο είναι το σχόλιό σας;
– Δεν με εκπλήσσει. Ούτε είναι και κάτι εντελώς καινούργιο. Υπάρχει εδώ ακόμη και η οργάνωση-προπύργιο του Ερντογάν, η Ενωση Διεθνών Δημοκρατών (UID). Ο πρόεδρος της UID στη Βάδη-Βυρτεμβέργη έχει φωτογραφίες αγκαζέ με τον αντίπαλό μου από τους Χριστιανοδημοκράτες (CDU). Τον προσφωνεί με το μικρό του όνομα, λέει πως είναι φίλος του. Γυρίζει όλη τη χώρα δημιουργώντας κλίμα εναντίον μου και προσπαθεί να κινητοποιήσει τους Τούρκους «Γκρίζους Λύκους» και τους ισλαμιστές εναντίον μου. Θα έλεγα ότι αυτό για μένα αποτελεί παράσημο. Δηλαδή, αν οι υπερεθνικιστές ισλαμιστές λένε ότι είμαι ο λάθος άνθρωπος, τότε εγώ το εκλαμβάνω ως κομπλιμέντο. Εμπεριέχει επίσης μια δόση ειρωνείας το γεγονός ότι κάποιος που προέρχεται από μουσουλμανική οικογένεια είναι φάρος ελπίδας για τους τελευταίους χριστιανούς στην Τουρκία.
Παράδειγμα η Ελλάδα – Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων στη Γερμανία είναι μερικές φορές σε σχεδόν μη μετρήσιμα επίπεδα, με ρυθμούς χελώνας. Οπότε λίγο περισσότερη «ελληνική επιτάχυνση» θα έκανε καλό και στη Γερμανία.
– Υποθέτω, αντιθέτως, πως είστε πολύ δημοφιλής στους Ελληνες ψηφοφόρους…
– Απολαμβάνω πράγματι μεγάλη αποδοχή από τους Ελληνες ψηφοφόρους. Ημουν πρόσφατα στη συναυλία της Μαρίας Φαραντούρη στη Στουτγκάρδη και υπήρχε μια μεγάλη ουρά ανθρώπων που ήθελαν να μου μιλήσουν και να βγάλουν φωτογραφίες μαζί μου.
– Hσασταν ανέκαθεν φιλέλληνας, ακόμη και σε δύσκολες εποχές κατά τη διάρκεια της κρίσης, για παράδειγμα επί Μέρκελ και Σόιμπλε. Πώς βλέπετε σήμερα τη χώρα και τη σχέση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας;
– Πιστεύω ότι η Ελλάδα έχει διανύσει μια εκπληκτική πορεία, εφαρμόζοντας τις πιο δύσκολες μεταρρυθμίσεις σε μια πολύ δύσκολη εποχή. Σήμερα μπορεί κανείς να πει ότι οι αυστηροί όροι που θέσαμε για την Ελλάδα, τώρα πλήττουν εν μέρει εμάς τους ίδιους, διότι αντιλαμβανόμαστε ότι ούτε εμείς μπορούμε πάντα να ανταποκριθούμε σε αυτούς. Ο ρυθμός των μεταρρυθμίσεων στη Γερμανία είναι μερικές φορές σε απειροελάχιστες δόσεις, σε σχεδόν μη μετρήσιμα επίπεδα, με ρυθμούς χελώνας. Οπότε, λίγο περισσότερη «ελληνική επιτάχυνση» θα έκανε καλό και στη Γερμανία αυτή τη στιγμή.
Στην εξωτερική πολιτική, οφείλω να πω ότι αυτό δεν αφορά μόνο την τωρινή κυβέρνηση. Πιστεύω ότι αυτό πηγαίνει πίσω στις εποχές του Γιώργου Παπανδρέου, ο οποίος τότε προσπάθησε να προωθήσει θαρραλέες μεταρρυθμίσεις σε ένα κόμμα όπως το ΠΑΣΟΚ, όπου αυτό ήταν κάθε άλλο παρά εύκολο, χωρίς ξεκάθαρες πλειοψηφίες. Στη συνέχεια, η αριστερή κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ το συνέχισε επίσης. Και αυτοί, άλλωστε, ηττήθηκαν επειδή έκαναν όλες αυτές τις μεταρρυθμίσεις που τελικά εφάρμοσαν. Ακόμη και στην εξωτερική πολιτική, σκεφθείτε τη συμφωνία για την ΠΓΔΜ. Αλλά και την προσπάθεια εξομάλυνσης των σχέσεων με την Τουρκία. Πιστεύω ότι όσο βρίσκεται στην εξουσία η κυβέρνηση Ερντογάν, πρέπει να συμβιβαστούμε με την ιδέα ότι η Τουρκία, λόγω των εσωτερικών προβλημάτων της, θα ψάχνει πάντα αντιπερισπασμούς στην εξωτερική πολιτική. Ως εκ τούτου, νομίζω ότι η επίτευξη πραγματικής σταθερότητας με την Τουρκία είναι πολύ δύσκολη.
– Ωστόσο, δεν καταφέρατε να αποκλείσετε την Τουρκία από τους γερμανικούς εξοπλισμούς, ενώ αυτό αποτελούσε πάγια θέση των Πρασίνων, έτσι δεν είναι;
– Σε έναν συνασπισμό αποφασίζουν πάντα τρία κόμματα. Και όταν τα δύο το βλέπουν διαφορετικά, είναι κάπως δύσκολο.
– Πώς βλέπετε τη σημερινή κυβέρνηση του Φρίντριχ Μερτς; Τι κριτική ασκείτε στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική του;
– Είδα την επίσκεψη στον Λευκό Οίκο. Δεν θα ήθελα να είμαι στη θέση του, απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ. Αλλά πιστεύω ότι οι προκάτοχοί του, στο σημείο τουλάχιστον που ο Αμερικανός πρόεδρος καταφέρθηκε κατά της Ισπανίας και της Μεγάλης Βρετανίας, θα είχαν πει κάτι. Αυτό το παιχνίδι τού «διαίρει και βασίλευε» του Τραμπ δεν είναι κάτι που πρέπει να ακολουθήσουν οι Ευρωπαίοι.
Ενας για όλους – Οι αυταρχικοί ηγέτες δεν εντυπωσιάζονται αν τους κάνεις δώρο μπαστούνια του γκολφ, όπως έκανε ο καγκελάριος. Οι Ευρωπαίοι πολιτικοί που πηγαίνουν στις ΗΠΑ πρέπει να εκπροσωπούν ταυτόχρονα και την Ε.Ε.
Θα μας πάρουν στα σοβαρά στην Ουάσιγκτον μόνο αν εμφανιστούμε ως Ευρωπαίοι, αν μιλάμε με μια ενιαία φωνή και καταστήσουμε σαφές ότι έχουμε το δικό μας ειδικό βάρος. Ταυτόχρονα πρέπει να κάνουμε τα πάντα για να ενισχύσουμε την ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα. Στην οικονομική πολιτική, στην εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, στην ένωση των κεφαλαιαγορών, στην άμυνα, στο ζήτημα της τεχνολογίας, σε όλους αυτούς τους τομείς πρέπει να γίνουμε πιο κυρίαρχοι, να γίνουμε λιγότερο εκβιάσιμοι.
Εδώ πρέπει να πούμε με αυτοκριτική διάθεση: Κοιμόμασταν τα τελευταία χρόνια και για δεκαετίες βασιστήκαμε στην ομπρέλα προστασίας των ΗΠΑ. Τώρα αντιλαμβανόμαστε ότι είμαστε εκτεθειμένοι. Αλλά η συμβουλή μου θα ήταν να ακούσει κανείς τον κυβερνήτη της Καλιφόρνιας, Γκάβιν Νιούσομ, ο οποίος πρότεινε στους Ευρωπαίους πολιτικούς να τους διαθέσει επιγονατίδες. Ξέρετε τι εννοώ;
– Ναι, το θυμάμαι.
– Για να πέφτουν στα μαλακά όταν γονατίζουν μπροστά σε αυταρχικούς ηγέτες. Πιστεύω ότι οι αυταρχικοί ηγέτες δεν εντυπωσιάζονται αν τους κάνεις δώρο μπαστούνια του γκολφ, όπως έκανε ο καγκελάριος. Ή απλώς κρατώντας το στόμα σου κλειστό. Χρειαζόμαστε μια ισχυρή Ευρώπη και οι Ευρωπαίοι πολιτικοί που πηγαίνουν στις ΗΠΑ πρέπει να εκπροσωπούν ταυτόχρονα και την Ευρωπαϊκή Ενωση.
