Την ανησυχία ότι η επόμενη ημέρα μετά την ανατροπή του Αλί Χαμενεΐ θα οδηγήσει σε ένα ακόμη πιο σκληρό και ριζοσπαστικό καθεστώς εκφράζει στην «Κ» η πρώην αναπληρώτρια υφυπουργός Aμυνας των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, Ντάνα Στρουλ, νυν στέλεχος του Ινστιτούτου Ουάσιγκτον για την Εγγύς Ανατολή. Η πρώην αξιωματούχος του Πενταγώνου προειδοποιεί πως η απουσία μιας σαφούς στρατηγικής εξόδου ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για «κατακερματισμό» και «χάος» στο Ιράν – ένα σενάριο που, όπως τονίζει, θα μπορούσε να πυροδοτήσει ευρύτερη αποσταθεροποίηση σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.
– Το Ισραήλ και προσωπικά ο Ισραηλινός πρωθυπουργός προσπαθούν από την εποχή του Τζορτζ Ο. Μπους να πείσουν τις ΗΠΑ να εισέλθουν σε πόλεμο με το Ιράν. Κατάφερε τώρα, με τον Ντόναλντ Τραμπ, να επιτύχει αυτό που δεν μπορούσε με τους τρεις προηγούμενους Αμερικανούς προέδρους;
– Νομίζω ότι δεν πρόκειται μόνο γι’ αυτό που ήθελε ο πρωθυπουργός Νετανιάχου. Μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, το σύνολο των απειλών από το Ιράν άλλαξε ριζικά. Πολλές από αυτές απωθήθηκαν με στρατιωτική ισχύ, όπως οι πληρεξούσιοί του, η Χαμάς, η Χεζμπολάχ, οι Χούθι στην Υεμένη και οι πολιτοφυλακές στο Ιράκ και στη Συρία. Είδαμε, όμως, ότι οι Ιρανοί δεν άλλαξαν καθόλου τη στρατηγική τους όσον αφορά την ανασυγκρότηση του πυρηνικού τους προγράμματος. Πιστεύω, λοιπόν, ότι οι απειλές από το Ιράν είναι κάτι που αποτελεί προτεραιότητα για το Ισραήλ, αλλά και για τις ΗΠΑ.
– Ποιος είναι τελικά ο στόχος των ΗΠΑ σε αυτόν τον πόλεμο;
– Η κυβέρνηση Τραμπ και τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου δεν έχουν διατυπώσει με σαφήνεια ποιος είναι ο τελικός στόχος τους σε αυτόν τον πόλεμο. Αν ακούσετε πολύ προσεκτικά τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, είπε ότι οι στρατιωτικοί στόχοι είναι να εξαλειφθεί η άσκηση ισχύος από το Ιράν σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Και αυτό που εννοεί είναι το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων, το πρόγραμμα πυραύλων και η υποστήριξη της τρομοκρατίας σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, ήταν πολύ προσεκτικός και απέφυγε να διευκρινίσει ποιος είναι ο τελικός πολιτικός στόχος ή ποιες θα είναι οι προϋποθέσεις για να σταματήσει η αμερικανική εκστρατεία.
– Υπάρχει στρατηγική εξόδου από τον πόλεμο;
– Δεν έχω ακούσει την κυβέρνηση Τραμπ να διατυπώνει τη στρατηγική εξόδου της και νομίζω ότι αυτό δημιουργεί σύγχυση.
– Πιστεύετε ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα προσπαθήσουν να εξουδετερώσουν και τους διαδόχους του Χαμενεΐ;
– Ναι. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Με βάση τους στόχους που επιδιώκουν από κοινού οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, προσπαθούν να καταστρέψουν το καθεστώς και την ηγεσία του. Μέσα στα πρώτα 10 λεπτά αυτής της εκστρατείας, το Ισραήλ έκανε την επίθεση που εξόντωσε τους 40 κορυφαίους ηγέτες του ιρανικού καθεστώτος, συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη. Κατέστησε επίσης σαφές ότι θα επιδιώξει να σκοτώσει όποιον κι αν είναι ο διάδοχος.
– Επομένως, θα συνεχίσουν να στοχεύουν την ιρανική ηγεσία μέχρι να καταρρεύσει το καθεστώς;
– Οι Ιρανοί είχαν ένα σχέδιο για τη διαδοχή και ήταν έτοιμοι να προωθήσουν τον δεύτερο και τρίτο ηγέτη τους στις θέσεις λήψης αποφάσεων. Από την άλλη, οι Ισραηλινοί αποσαφήνισαν ότι επιδιώκουν να σκοτώσουν αυτούς τους ανθρώπους και να δημιουργήσουν τις συνθήκες για αλλαγή του καθεστώτος.
– Υπάρχει κίνδυνος το καθεστώς να γίνει ακόμη πιο ριζοσπαστικό στην προσπάθειά του να επιβιώσει από την επίθεση που αντιμετωπίζει;
– Ναι. Ενα από τα αποτελέσματα είναι πως ό,τι απομείνει από το καθεστώς θα έχει σημαδευτεί τόσο από την εμπειρία της συνεργασίας ΗΠΑ – Ισραήλ για την κατάρρευσή του, που θα γίνει ακόμη πιο σκληρό, ακόμη πιο εχθρικό απέναντι στις δύο χώρες. Αυτή τη στιγμή, η ηγεσία των Φρουρών της Επανάστασης φαίνεται να βρίσκεται στην πιο πλεονεκτική θέση εντός του ιρανικού συστήματος για να καθορίσει τις πολιτικές την επόμενη μέρα.
– Διαβλέπετε τον κίνδυνο κατακερματισμού ή και διάλυσης του Ιράν;
– Ναι, πιστεύω ότι υπάρχει τέτοιος κίνδυνος. Ενα σενάριο είναι ότι οι Φρουροί της Επανάστασης θα κυριαρχήσουν στο ιρανικό καθεστώς και δεν θα υπάρχει πλέον ο ανώτατος ηγέτης και η θρησκευτική ηγεσία που έχει λειτουργήσει ως μεσολαβητής και ισορροπούσε μεταξύ των άλλων φατριών της ιρανικής κυβέρνησης. Ενα άλλο αποτέλεσμα είναι ο κατακερματισμός. Οι αρχικές αναφορές ότι υπάρχει κάποιο είδος συνεργασίας των ΗΠΑ με ιρανικές εθνοτικές ομάδες, όπως οι Κούρδοι, θα μπορούσαν να επιτείνουν το χάος στο Ιράν. Να θυμάστε ότι μόνο το 60% του Ιράν είναι εθνοτικά Πέρσες. Είναι μια χώρα με μεγάλη εθνοτική ποικιλομορφία και ο ιρανικός εθνικισμός έχει γενικά ενοποιηθεί γύρω από τη θρησκευτική ιδεολογία. Ωστόσο, αν διαφορετικές ομάδες οπλιστούν, αυτό θα μπορούσε σίγουρα να επιταχύνει τη διάλυση της χώρας.
