Είναι ένα λαμπερό πρωινό στο κατεψυγμένο Ελσίνκι. Στις 08.30, ώρα που ξημέρωσε, η θερμοκρασία ήταν -17 βαθμοί Κελσίου (αισθητή -22 βαθμοί). Οπως με ενημέρωσε η σύμβουλος του προέδρου Αλεξάντερ Στουμπ, η σκληρή παγωνιά έχει κρατήσει κάποιες εβδομάδες – και είναι ιδιαίτερα τσουχτερή στην παραθαλάσσια πρωτεύουσα της Φινλανδίας. Η θάλασσα μπροστά στην προσωρινή προεδρική κατοικία (η μόνιμη ανακαινίζεται ριζικά και θα είναι έτοιμη, όπως μου λέει ο κ. Στουμπ, τον Μάιο) είναι παγωμένη και καλυμμένη με χιόνι. Ο πρόεδρος αρέσκεται να τη διασχίζει πεζοπορώντας, προκαλώντας πονοκεφάλους στην ασφάλειά του.
Ο Στουμπ ορκίστηκε ως ο 13ος πρόεδρος της Φινλανδίας τον Μάρτιο του 2024. Το 2014-2015 είχε υπηρετήσει ως πρωθυπουργός – συμπεριλαμβανομένου του πρώτου τετραμήνου της τρικυμιώδους πρώτης θητείας του Αλέξη Τσίπρα. Μανιακός του fitness (αγωνίζεται συχνά στο τρίαθλο), περιγράφει εαυτόν ως «σπασίκλα της Ε.Ε.» και θεωρείται ένας από τους Ευρωπαίους ηγέτες που συνεννοούνται καλύτερα με τον Ντόναλντ Τραμπ. Η χώρα του διαθέτει ένα σύνορο 1.340 χιλιομέτρων με τη Ρωσία και έναν από τους καλύτερα εκπαιδευμένους στρατούς στην Ευρώπη. Μετά δεκαετίες ουδετερότητας, τρεις μήνες μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, η Φινλανδία έκανε αίτηση προσχώρησης στο ΝΑΤΟ – του οποίου έγινε μέλος τον Απρίλιο του 2023.
Η Ρωσία έχασε την Ευρώπη ως πελάτη για το πετρέλαιο και το αέριό της. Η ρωσική οικονομία έχει μηδενική ανάπτυξη, μηδενικά αποθέματα ξένου συναλλάγματος, επιτόκια στο 16%, διψήφιο πληθωρισμό… Δεν υπάρχουν λεφτά για τους στρατιώτες αν γυρίσουν από το πεδίο της μάχης – και τότε ο Πούτιν θα αντιμετωπίσει κοινωνική αναταραχή.
Η συζήτησή μας ξεκινάει από αυτό το καταλυτικό γεγονός, της ρωσικής εισβολής, που διέλυσε όποιες ψευδαισθήσεις είχαν απομείνει σχετικά με τη μεταψυχροπολεμική Ευρώπη. «Αυτός ο πόλεμος έχει υπάρξει μια στρατηγική αποτυχία για τον Πούτιν και τη Ρωσία», λέει στην «Κ» ο πρόεδρος Στουμπ. «Κατ’ αρχάς, ήθελαν να κάνουν την Ουκρανία ρωσική· αντ’ αυτού θα γίνει μέλος της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Δεύτερον, ήθελαν να αποτρέψουν τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ· κατέληξαν να βλέπουν τη Φινλανδία και τη Σουηδία να γίνονται μέλη. Τρίτον, ήθελαν να μειώσουν τις στρατιωτικές δαπάνες στην Ευρώπη· τώρα όλοι έχουν δεσμευτεί να φτάσουν στα επίπεδα της Φινλανδίας και της Ελλάδας».
Εχουν αποτύχει
«Στρατιωτικά επίσης έχει αποτύχει», συνεχίζει. «Στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Σοβιετική Eνωση χρειάστηκε λιγότερο από τέσσερα χρόνια για να φτάσει στο Βερολίνο. Τώρα συμπληρώνουμε τέσσερα χρόνια πολέμου και η Ρωσία δεν είναι καν κοντά στο να καταλάβει το Κίεβο. Το 2014 η Ρωσία κατέλαβε άμεσα το 12% της ουκρανικής επικράτειας. Εκτοτε, μέσα σε 12 χρόνια, έχει καταλάβει άλλο ένα 8%. Την τελευταία διετία έχει καταλάβει λιγότερο από 1% του ουκρανικού εδάφους – με ένα κόστος σε ανθρώπινες ζωές που ξεπερνάει οτιδήποτε έχουμε δει στο παρελθόν, με την εξαίρεση της ατομικής βόμβας. Μόνο τον Δεκέμβριο σκοτώθηκαν 34.000 Ρώσοι στρατιώτες. Για πρώτη φορά, πλέον, οι απώλειες είναι τόσο μεγάλες που δεν μπορούν να τις αναπληρώσουν. Συνολικά, οι ρωσικές απώλειες ξεπερνούν το ένα εκατομμύριο, νεκρούς και τραυματίες. Αυτή τη στιγμή δεν προχωρούν καθόλου. Η Ρωσία δεν κερδίζει αυτόν τον πόλεμο· τον χάνει. Κάποιοι λένε ότι ο Πούτιν δεν σταματάει τον πόλεμο γιατί πιστεύει ότι μπορεί να κερδίσει περισσότερα στο πεδίο της μάχης. Αυτό είναι λάθος: δεν σταματάει γιατί δεν έχει το περιθώριο να το κάνει».
Και εξηγείται: «Η Ρωσία έχασε την Ευρώπη ως πελάτη για το πετρέλαιο και το αέριό της. Η ρωσική οικονομία έχει μηδενική ανάπτυξη, μηδενικά αποθέματα ξένου συναλλάγματος, επιτόκια στο 16%, διψήφιο πληθωρισμό… Δεν υπάρχουν λεφτά για τους στρατιώτες αν γυρίσουν από το πεδίο της μάχης – και τότε ο Πούτιν θα αντιμετωπίσει κοινωνική αναταραχή».
Η βοήθεια στο Κίεβο
Ο Στουμπ μιλάει για τη σημασία στήριξης της Ουκρανίας, ειδικά με συστήματα αεράμυνας: «Μόλις στείλαμε το 30ό πακέτο φινλανδικής στρατιωτικής βοήθειας στο Κίεβο. Δεν θέλω να δίνω συμβουλές στην Ελλάδα, αλλά οι Ουκρανοί υπερασπίζονται και εμάς (σ.σ.: την Ευρώπη), άρα όσο περισσότερο μπορούμε να τους βοηθήσουμε τόσο το καλύτερο».
Αν αυτή είναι η κατάσταση, πώς εξηγεί την επιμονή Αμερικανών αξιωματούχων –και του ίδιου του προέδρου Τραμπ– να απηχούν τη ρωσική προπαγάνδα περί σταθερής επέλασης και να τη χρησιμοποιούν για να πιέσουν τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι να κάνει επώδυνες παραχωρήσεις στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;
«Κατ’ αρχάς, νομίζω ότι η κατάσταση έχει αλλάξει – τόσο στο πεδίο της μάχης όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, χάρη στις πληροφορίες που έχουμε μεταφέρει συλλογικά μέσω των μυστικών υπηρεσιών μας». Οσο για την πρόοδο των ειρηνευτικών συνομιλιών, ο Στουμπ επαινεί τη συνδρομή του Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ («εργάζονται πολύ στενά με τους Ουκρανούς»).
«Είμαι αισιόδοξος αλλά και απαισιόδοξος» για την έκβαση των διαπραγματεύσεων, λέει. «Αισιόδοξος γιατί είμαστε πλέον –η Ευρώπη, η Ουκρανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες– στην ίδια σελίδα. Εργαζόμαστε επί κοινών θεμάτων, τα οποία οδεύουν στη σωστή κατεύθυνση. Είμαι απαισιόδοξος γιατί θεωρώ ότι η Ρωσία διαπραγματεύεται κακόπιστα».
Είμαστε όμως «στην ίδια σελίδα» με τις ΗΠΑ, όταν ο Αμερικανός πρόεδρος δεν χάνει ευκαιρία να συνταχθεί με τον Πούτιν είτε για επεισόδια όπως η υποτιθέμενη επίθεση των Ουκρανών κατά της κατοικίας του, είτε για το ποιος ευθύνεται που ξεκίνησε ή που δεν τελειώνει ο πόλεμος;
«Γνωρίζω ότι ο πρόεδρος Τραμπ εκνευρίστηκε πολύ που ο Πούτιν τους είπε ψέματα για την υποτιθέμενη επίθεση με τα drones στην οικία του, που δεν έγινε ποτέ, αλλά και για την επίθεση με τον βαλλιστικό πύραυλο προ τριών εβδομάδων (σ.σ.: τον υπερηχητικό πύραυλο Oreshnik)», λέει ο Φινλανδός πρόεδρος. «Και θεωρώ ότι θα εκνευριστεί πολύ που ο Πούτιν δεν τήρησε την υπόσχεση την οποία του έδωσε για κατάπαυση του πυρός μιας εβδομάδας όσον αφορά τις ενεργειακές υποδομές της Ουκρανίας. Οι διαπραγματεύσεις απαιτούν εμπιστοσύνη – και είναι σαφές ότι δεν μπορούμε να εμπιστευθούμε τους Ρώσους».
Η αμερικανική πλευρά φέρεται να πιέζει το Κίεβο να αποδεχθεί το ρωσικό αίτημα να αποσυρθεί από ολόκληρο το Ντονμπάς, με αντάλλαγμα την παροχή εγγυήσεων ασφαλείας από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Δεν είναι αυτό σαν μια επανάληψη του Μνημονίου της Βουδαπέστης, με το οποίο η Ουκρανία παρέδωσε το πυρηνικό της οπλοστάσιο έναντι εγγυήσεων ασφαλείας που αποδείχθηκαν κενές, αλλά με έναν πιο αναξιόπιστο αμερικανικό εταίρο;
«Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις είναι ένα συνολικό πακέτο. Η δική μου άποψη είναι ότι η απόσυρση από το Ντονμπάς είναι κακή ιδέα, γιατί από εκεί είναι ανοιχτός ο δρόμος για το Κίεβο. Αλλά μόνο ο Ζελένσκι μπορεί να το αποφασίσει. Στις εγγυήσεις ασφαλείας, στο “πακέτο ευημερίας”, έχουμε συμφωνία…».
Αλλά «έχουμε συμφωνία» μόνο αν ο Ζελένσκι δεχθεί να παραδώσει στους Ρώσους το Ντονμπάς, σωστά;
«Οπως κατανοώ την αμερικανική θέση, θεωρούν ότι τίποτα δεν έχει συμφωνηθεί έως ότου συμφωνηθούν τα πάντα», παραπέμποντας στη γνωστή διατύπωση με την οποία εξοικειωθήκαμε επώδυνα τα χρόνια της ελληνικής κρίσης.
Θυμάμαι να συνομιλώ με τον πρόεδρο Τραμπ λίγο πριν από την «Ημέρα της Απελευθέρωσης». Με είχε ρωτήσει αν καταλαβαίνω τι κάνει με τους δασμούς. Του είπα ότι καταλαβαίνω: εργαλειοποιεί την οικονομία, τη χρησιμοποιεί ως όπλο.
Εχουν πραγματικά φέρει την ειρήνη πιο κοντά οι διπλωματικές πρωτοβουλίες του Τραμπ; Ή την έχουν απομακρύνει, δίνοντας ελπίδες στον Πούτιν ότι το πολυπόθητο ρήγμα εντός της δυτικής συμμαχίας θα γίνει επιτέλους πραγματικότητα;
«Το πρώτο: χωρίς τις προσπάθειες του Τραμπ και τη διπλωματική τακτική του, ό,τι κι αν πιστεύει κανείς γι’ αυτήν, ο πόλεμος θα παρατεινόταν». Και τώρα όμως παρατείνεται. «Πράγματι, αλλά είναι ένας πόλεμος που έχει διαρκέσει 12 χρόνια, και είμαστε πιο κοντά στην ειρήνη σήμερα από ό,τι χθες».
Ορισμοί νίκης
Τι θα συνιστούσε νίκη για την Ουκρανία; «Οι Ουκρανοί θα το καθορίσουν αυτό. Αλλά αν διατηρήσει την ανεξαρτησία της, την κυριαρχία της και την de jure εδαφική της ακεραιότητα, θα έχει κερδίσει», απαντάει ο Στουμπ.
Ο Φινλανδός πρόεδρος συγκρίνει την κατάσταση με τις παραχωρήσεις που αναγκάστηκε να κάνει η χώρα του απέναντι στην ΕΣΣΔ, η οποία της είχε επιτεθεί στις αρχές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου: «Χάσαμε 10% των εδαφών μας. Επρεπε να καταβάλουμε πολεμικές αποζημιώσεις 300 εκατ. δολαρίων. Επρεπε να περιορίσουμε το μέγεθος των ενόπλων δυνάμεών μας. Δεν μπορούσαμε να ενταχθούμε στους διεθνείς οργανισμούς που θέλαμε, συμπεριλαμβανομένων αρχικά και των Ηνωμένων Εθνών. Επρεπε να παραχωρήσουμε τη χερσόνησο του Πορκάλα στη Σοβιετική Ενωση για 50 χρόνια. Και οι ηρωικοί μας πολιτικοί και στρατηγοί που ηγήθηκαν της αντίστασης πέρασαν από στρατοδικείο και φυλακίστηκαν. Η Ουκρανία, από την άλλη, θα γίνει μέλος της Ε.Ε. Θα έχει εγγυήσεις ασφαλείας από την Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Θα επωφεληθεί από ένα από τα μεγαλύτερα σχέδια ανοικοδόμησης στη σύγχρονη Ιστορία».
Εν τω μεταξύ η Ρωσία, με μια οικονομία «μικρότερη από την ιταλική», πλην όλων των άλλων, «έχει χάσει κάθε ίχνος αξιοπιστίας» στη διεθνή σκηνή. «Δεν ήταν πουθενά στο Ιράν, στη Συρία, στη Βενεζουέλα, στην Κούβα», ενώ «είναι πλέον βαθιά εξαρτημένη από την Κίνα».
Να αναλάβουμε την ευθύνη
Εχει αντιδράσει η Ε.Ε. με την αναγκαία αίσθηση του επείγοντος για να αυτονομηθεί στην άμυνα από μια αδιάφορη έως εχθρική Αμερική; Δεν θα έπρεπε ήδη να έχει εκδώσει ευρωομόλογα για τη χρηματοδότηση της κοινής άμυνας – κάτι που θα ενίσχυε και τον διεθνή ρόλο του ευρώ;
Ο Στουμπ πιστεύει όντως ότι η επόμενη υπέρβαση σχετικά με την ευρωπαϊκή ενοποίηση θα αφορά την άμυνα – και υπονοεί ότι πολλές ευρωπαϊκές χώρες δεν έχουν αντιληφθεί ακόμη πόσο επείγον είναι να αναβαθμιστούν οι αμυντικές δυνατότητες της Ευρώπης.
«Ας είμαστε σαφείς, βέβαια: δεν θα αντικαταστήσουμε την αμερικανική πυρηνική ομπρέλα. Ούτε είναι προς το συμφέρον μας να μειώσουμε τον ρόλο των ΗΠΑ – τουλάχιστον όχι απότομα. Αλλά πρέπει να αναλάβουμε μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης», και εντός του ΝΑΤΟ, που «θα συνεχίσει να έχει την ευθύνη για τη συλλογική άμυνα».
Είναι σίγουρος, λοιπόν, ότι οι Αμερικανοί δεν θα φύγουν από την Ευρώπη; «Απολύτως! Γιατί είναι προς το συμφέρον τους – και αυτό μου λένε και από τις υπηρεσίες στρατιωτικών πληροφοριών». Ο Στουμπ διατρέχει την ιστορία των πιο δύσκολων επεισοδίων της Διατλαντικής Συμμαχίας (την κρίση του Σουέζ, την τοποθέτηση αμερικανικών πυραύλων στη Δυτική Γερμανία, την αποχώρηση της Γαλλίας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ) για να επιχειρηματολογήσει ότι δεν βιώνουμε κάτι καινοφανές.
Δεν είχαμε ποτέ άλλοτε έναν Αμερικανό πρόεδρο τόσο ανοιχτά περιφρονητικό απέναντι στην Ευρώπη ή που να μιλάει σαν οι ΗΠΑ να είναι ένας διαμεσολαβητής μεταξύ της Ρωσίας και του ΝΑΤΟ, παρατηρώ.
Πρέπει να αγνοούμε τον θόρυβο και να κοιτάζουμε τη μεγάλη εικόνα. Οι ΗΠΑ θέλουν να προστατευθούν από τα ρωσικά πυρηνικά όπλα στη χερσόνησο Κόλα και
στο Μουρμάνσκ. Αρα θα παραμείνουν εντός του ΝΑΤΟ και θα εμπλακούν πιο ενεργά στην ασφάλεια της Αρκτικής. Δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά.
«Ούτε είχαμε κάποιον Αμερικανό πρόεδρο που να ώθησε τη Συμμαχία προς τον στόχο του 5% του ΑΕΠ στις αμυντικές δαπάνες», απαντάει. «Κανένας Αμερικανός πρόεδρος δεν είχε τόσο πολλά στρατεύματα να εκπαιδεύονται σε αρκτικές συνθήκες, όπως συμβαίνει τώρα στη Φινλανδία. Και κανένας άλλος δεν είχε αγοράσει 11 παγοθραυστικά για να θωρακίσει την ασφάλεια της Αρκτικής».
Πρέπει «να αγνοούμε τον θόρυβο και να κοιτάζουμε τη μεγάλη εικόνα», τονίζει ο Στουμπ. «Οι ΗΠΑ θέλουν να προστατευθούν από τα ρωσικά πυρηνικά όπλα στη χερσόνησο Κόλα και στο Μουρμάνσκ. Αρα θα παραμείνουν εντός του ΝΑΤΟ και θα εμπλακούν πιο ενεργά στην ασφάλεια της Αρκτικής. Δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά».
Αρα δεν συμφωνεί με τον Μαρκ Κάρνεϊ, που είπε στο Νταβός, αναφερόμενος στις ΗΠΑ του Τραμπ, ότι η ενοποίηση έχει γίνει εργαλείο καθυπόταξης και ότι αυτό που βιώνουμε είναι μια ρήξη;
«Θεωρώ όντως ότι ζούμε σε μια εποχή “μη ειρήνης”, όπως το θέτει ο Μαρκ Λέοναρντ, όπου τα εργαλεία που υποτίθεται ότι θα μας έφερναν κοντά –η ενέργεια, το ελεύθερο εμπόριο, οι εφοδιαστικές αλυσίδες, η τεχνολογία, τα κοινά νομίσματα–, χρησιμοποιούνται για να μας διχάσουν. Θυμάμαι να συνομιλώ με τον πρόεδρο Τραμπ λίγο πριν από την «Ημέρα της Απελευθέρωσης». Με είχε ρωτήσει αν καταλαβαίνω τι κάνει με τους δασμούς. Του είπα ότι καταλαβαίνω: εργαλειοποιεί την οικονομία, τη χρησιμοποιεί ως όπλο. Αρα ο Μαρκ Κάρνεϊ έχει δίκιο σε αυτό. Αλλά δεν θεωρώ ότι πρόκειται περί ρήξης, αλλά περί μετάβασης σε κάτι καινούργιο».
Οι θεσμοί και οι κανόνες της μεταπολεμικής τάξης «είναι ακόμη εκεί», επιμένει, και αναφέρει τις «περισσότερες από 40 συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου με παραπάνω από 70 χώρες» που έχει υπογράψει η Ε.Ε., συμπεριλαμβανομένων των νεότερων με τη Mercosur και την Ινδία. «Οταν η παγκοσμιοποίηση κατακερματίζεται, ενισχύεται η περιφερειακή ενοποίηση – και εμείς στην Ευρώπη εκπαιδευόμαστε στην περιφερειακή ενοποίηση εδώ και πάνω από 80 χρόνια».
Ετσι φτάσαμε στο καλό σενάριο για τη Γροιλανδία
Επιστρέφοντας στο θέμα της άμυνας, ο Στουμπ τονίζει ότι η Ευρώπη πρέπει «να ενισχύσει και να ενοποιήσει την αμυντική βιομηχανία της», κάτι το οποίο «δεν προχωρεί όσο γρήγορα θα έπρεπε». Πρέπει επίσης, προσθέτει, να δημιουργήσει τον δημοσιονομικό χώρο ώστε να μπορέσουν τα κράτη-μέλη να αναβαθμίσουν τις ένοπλες δυνάμεις τους. «Υπάρχει μια μεγάλη γκάμα επιλογών για τη χρηματοδότηση» του εγχειρήματος, λέει, αποφεύγοντας να ταχθεί ευθέως υπέρ του κοινού δανεισμού (όταν το επαναφέρω, επικαλείται το γεγονός ότι η πολιτική της Ε.Ε. είναι αρμοδιότητα του πρωθυπουργού στη Φινλανδία, όχι του προέδρου).
Εχει διαφυλάξει επιτυχώς η Ε.Ε. την ενότητά της απέναντι στην κυβέρνηση Τραμπ ή έχει πετύχει η αμερικανική στρατηγική του «διαίρει και βασίλευε»; «Εχουμε κινηθεί έξυπνα, ψύχραιμα. Είμαι αρκετά περήφανος με τη στάση που έχουμε τηρήσει, καθώς δεχόμαστε πίεση τόσο από τη Δύση όσο και από την Ανατολή». Εκφράζεται θετικά, επίσης, για τη συνεργασία μεταξύ της Ε.Ε. και του ΝΑΤΟ.
Υπάρχουν, αναγνωρίζει, χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία, που αποδεικνύουν ότι «η εξωτερική πολιτική μπορεί να καθοριστεί από την ιδεολογία». Κατά τα άλλα, όμως, «συντονιζόμαστε πολύ καλά, ανταλλάσσουμε συνεχώς μηνύματα». Του λέω ότι θα με ενδιέφερε πολύ να δω κάποια από αυτά τα μηνύματα και γελάει: «Είμαι σίγουρος ότι κάποια στιγμή θα δημοσιευθούν».
Στην εξωτερική πολιτική (οι Ευρωπαίοι) πρέπει να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο όπως είναι, όχι όπως θα θέλαμε να είναι. Οι ενέργειες της σημερινής αμερικανικής κυβέρνησης δεν εντάσσονται στο παραδοσιακό πλαίσιο της διατλαντικής σχέσης.
Γροιλανδικά σενάρια
Δεν συμμερίζεται, συνεπώς, την κριτική ότι η κατευναστική πολιτική του περασμένου έτους έκανε τον Τραμπ να πιστεύει πως οι Ευρωπαίοι θα δεχτούν οτιδήποτε – με αποτέλεσμα την πρόσφατη κρίση για τη Γροιλανδία;
«Κοιτάξτε, στην εξωτερική πολιτική πρέπει να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο όπως είναι, όχι όπως θα θέλαμε να είναι. Εχω πλήρη συναίσθηση ότι οι ενέργειες της σημερινής αμερικανικής κυβέρνησης δεν εντάσσονται στο παραδοσιακό πλαίσιο της διατλαντικής σχέσης – για να το θέσω διπλωματικά. Με τη Γροιλανδία, συγκεκριμένα, υπήρχαν τρία σενάρια: το καλό, το κακό και το άσχημο. Το καλό ήταν η αποκλιμάκωση σε συνδυασμό με μια διαδικασία για την ενίσχυση της αρκτικής ασφάλειας. Το κακό ήταν ο εμπορικός πόλεμος. Και το άσχημο ήταν η συνέχιση των απειλών για μια στρατιωτική επέμβαση».
Απειλών μόνο; Δεν πιστεύει ότι θα μπορούσε ο Τραμπ να είχε επιχειρήσει να καταλάβει τη Γροιλανδία; «Οχι», λέει, αναφέροντας πόσο δύσκολες είναι οι στρατιωτικές επιχειρήσεις σε αρκτικές συνθήκες.
Στο Νταβός, συνεχίζει, «αποτρέψαμε το άσχημο και το κακό σενάριο» και «δημιουργήσαμε τις συνθήκες για το καλό». Αυτό επιτεύχθηκε «επειδή υπήρξε αποκλιμάκωση δημοσίως και κλιμάκωση ιδιωτικά». Αναφέρει μάλιστα το γεγονός ότι το 50% των αμερικανικών ομολόγων και μετοχών «μας ανήκουν» (σ.σ.: είναι σε ευρωπαϊκά χέρια) και ότι οι συνέπειες μιας στροφής των Ευρωπαίων προς τη μείωση των θέσεών τους θα ήταν «συντριπτικές για το αμερικανικό χρηματιστήριο, το οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος παρακολουθεί στενά» (παραδέχεται, ωστόσο, ότι η Ε.Ε. δεν έχει τρόπο να «πατήσει ένα διακόπτη» και να ασκήσει τέτοιου είδους πίεση).
Ερωτώμενος αν πιστεύει ότι το θέμα της Γροιλανδίας έχει παρέλθει οριστικά, ο Στουμπ δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος: «Μάλλον όχι, αν και δεν ξέρουμε».
Υβριδικές προκλήσεις
Τέλος, στρεφόμενος προς Ανατολάς, ρωτάω τον Φινλανδό πρόεδρο αν η Ευρώπη έχει αντιμετωπίσει με το αναγκαίο σθένος τις υβριδικές επιθέσεις της Ρωσίας κατά ευρωπαϊκών στόχων – και αν ανησυχεί ότι η Μόσχα θα μπει, σε αυτή την εποχή της αναταραχής στο δυτικό στρατόπεδο, στον πειρασμό να δοκιμάσει τη δέσμευση του ΝΑΤΟ στο άρθρο 5.
«Δεν θα το κάνει», απαντάει κάθετα ο Στουμπ στη δεύτερη ερώτηση. «Πολεμάει τέσσερα χρόνια στην Ουκρανία και το ΝΑΤΟ δεν έχει καν εμφανιστεί στο πεδίο. Ο Πούτιν δεν είναι ανόητος, παραμένει ορθολογικό άτομο».
Σχετικά με τον υβριδικό πόλεμο «έχουμε κάνει ό,τι καλύτερο μπορούσαμε». Η επιχείρηση Baltic Sentry, λέει, έβαλε τέλος στο σαμποτάζ υποθαλάσσιων καλωδίων. Στη στεριά «πήραμε μέτρα για να αντιμετωπίσουμε την εργαλειοποίηση ροών αιτούντων άσυλο στα ρωσο-φινλανδικά σύνορα. Και έναντι των drones που παραβιάζουν τον εναέριο χώρο μας συμμετέχουμε στην επιχείρηση Eastern Sentry». Ο υβριδικός πόλεμος, τονίζει, είναι από τη φύση του δύσκολο να εντοπιστεί και συνεπώς να αντιμετωπιστεί.
Η Τουρκία και το SAFE
Οι απειλές του Τραμπ κατά της Γροιλανδίας δεν ήταν το πρώτο κρούσμα τέτοιου είδους εντάσεων μεταξύ νατοϊκών συμμάχων. Η Ελλάδα αντιτίθεται στην ένταξη της Τουρκίας στο εργαλείο αμυντικής χρηματοδότησης SAFE της Ε.Ε. εξαιτίας των πάγιων απειλών της Αγκυρας εναντίον της. Ρώτησα τον Στουμπ πώς βλέπει το ζήτημα.
Ο Φινλανδός πρόεδρος, ως μη υπεύθυνος για την πολιτική της Ε.Ε., δίνει την εξής γενική απάντηση: «Κινούμαστε προς μια Ευρώπη με διαφορετικές μορφές ενοποίησης σε διαφορετικά πεδία. Χώρες όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, η Νορβηγία, ακόμη και ο Καναδάς θα βρεθούν πολύ πιο κοντά στην Ε.Ε. Με την Τουρκία είναι δύσκολο να γίνει πρόβλεψη για το πού θα καταλήξουμε.
Εχει μια εξαιρετικά πολυπαραγοντική εξωτερική πολιτική, ενώ η ικανότητα απορρόφησης της Ε.Ε. είναι πεπερασμένη. Αρα μάλλον θα δούμε συνεργασία στην άμυνα με την Τουρκία, αλλά δεν ξέρω αν αυτό περιλαμβάνει και ένταξη στο SAFE. Πάντως, όσο καλύτερη είναι η σχέση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας τόσο το καλύτερο για την ευρωπαϊκή ασφάλεια».
