Η εκ περιτροπής προεδρία της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) στις Βρυξέλλες έφερε στο «τιμόνι» της τον περασμένο Οκτώβριο έναν Ιρλανδό αγρότη. Εδώ και χρόνια μέλος της επιτροπής και ενεργό στέλεχος της Κοινωνίας των Πολιτών, ο Σέμους Μπόλαντ εξελέγη με βασικό στόχο την καταπολέμηση της φτώχειας.
Με αφορμή τη συμπλήρωση των πρώτων 100 ημερών στη θέση του προέδρου της ΕΟΚΕ αυτή την εβδομάδα, ο Σέμους Μπόλαντ μίλησε στην «Κ» για το πώς –εν μέσω των τρεχουσών γεωπολιτικών εξελίξεων, που επιτάσσουν στην Ευρώπη την ανάγκη ενίσχυσης της άμυνας και της ασφάλειας– θα προωθήσει τον φιλόδοξο στόχο του.
Αναφέρεται παράλληλα στο επίπονο κοινωνικό πρόβλημα της στέγασης, για το οποίο μάλιστα θεωρεί ότι τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα πρέπει να κηρύξουν κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όπως συνέβη στη διάρκεια της πανδημίας, καθώς διαφορετικά δεν πρόκειται να επιλυθεί, με κίνδυνο να οδηγήσει σε περαιτέρω ενίσχυση ακραίων πολιτικών δυνάμεων στην Ευρώπη.
Οι Ευρωπαίοι υποφέρουν από το υψηλότερο κόστος ζωής εδώ και ίσως 20 χρόνια. Το ότι δεν αποτελεί πρώτη προτεραιότητα συνιστά απόλυτη συνταγή καταστροφής.
Ιδιαίτερα επιφυλακτικός εμφανίζεται ως προς την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον νέο, επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό (2028-2034) και για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), καθώς, όπως εκτιμά, η συγχώνευση των δύο πυλώνων θα προκαλέσει «πίεση» στα κονδύλια για τους αγρότες, που σήμερα καλύπτονται από το 3% ή το 4% του προϋπολογισμού. Θεωρεί, εξάλλου, ότι η εθνικοποίηση των σχετικών προγραμμάτων θα έχει επιπτώσεις στην πολιτική συνοχής και ιδιαίτερα στις φτωχότερες περιφέρειες.
Ο πρόεδρος της ΕΟΚΕ παροτρύνει, επίσης, τους Ελληνες νέους αγρότες να αρχίσουν να σκέφτονται πιο αντισυμβατικά, με δεδομένες και τις συνεχείς επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, δίνοντας μάλιστα το παράδειγμα μιας πρωτοποριακής φάρμας δύο Κύπριων νέων αγροτών, που επισκέφθηκε πρόσφατα.
– Περιγράφετε τον εαυτό σας θερμό υποστηρικτή της καταπολέμησης της φτώχειας, ενώ η πολιτική που θα ακολουθήσετε ως πρόεδρος της ΕΟΚΕ θα είναι να επαναφέρετε το θέμα στην ευρωπαϊκή ατζέντα. Πώς θα επιτευχθεί ο στόχος, όταν υπάρχουν άλλες προτεραιότητες για την Ε.Ε.;
– Το ενδιαφέρον μου για τη φτώχεια ξεκινάει από όταν ήμουν παιδί, όταν ως έφηβος εγκατέλειψα νωρίς το σχολείο. Η φτώχεια, λοιπόν, ξεκινάει ουσιαστικά σε αυτή την ηλικία. Χρειάζεται να ασχοληθούμε με τα αίτιά της από αυτή τη νεαρή ηλικία και να επιλύσουμε το ζήτημα. Το γεγονός ότι η Ε.Ε. φαίνεται να το έχει παραγκωνίσει, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να βρεθεί εκ νέου στην ατζέντα.
Εάν κάποιοι αναρωτιούνται γιατί όλο και περισσότεροι άνθρωποι δεν πιστεύουν ή δεν υποστηρίζουν την Ε.Ε. και ίσως στρέφονται προς την άκρα Δεξιά και την άκρα Αριστερά, είναι γιατί δεν βλέπουν καμία συνάφεια των θεσμικών οργάνων με τη ζωή τους.
Σήμερα στην Ευρώπη οι άνθρωποι υποφέρουν από το υψηλότερο κόστος ζωής, εδώ και ίσως 20 χρόνια. Το ότι δεν αποτελεί πρώτη προτεραιότητα συνιστά απόλυτη συνταγή καταστροφής.
– Ποιες είναι οι βασικές αιτίες της φτώχειας στην Ευρώπη και πώς θα επιχειρήσετε να φέρετε το θέμα στο προσκήνιο και κυρίως να βρείτε λύσεις;
– Μερικά από τα αίτια της φτώχειας σήμερα υπάρχουν εδώ και γενιές. Αφορούν την έλλειψη επενδύσεων σε ορισμένες αγροτικές περιοχές ή την έλλειψη κατάλληλου εκπαιδευτικού συστήματος, χωρίς αποκλεισμούς, ή επειδή αφέθηκαν εδώ και χρόνια αστικές περιοχές στην παρακμή. Επίσης, οφείλονται σε δυσλειτουργίες μερικών οικογενειών ως προς την τοξικομανία, τον αλκοολισμό κ.λπ. Εκείνο που προστίθεται σήμερα είναι το τρέχον κόστος ζωής, που συνδέεται σαφώς με τη σημερινή γεωπολιτική κατάσταση. Τη διακοπή δηλαδή ενεργειακών καναλιών, τη μαζική αύξηση τιμών ενέργειας και τις αλλαγές στα συστήματα των τροφίμων, που έχουν συμβάλει στη δημιουργία ενός νέου επιπέδου φτώχειας, που αφορά και όσους εργάζονται. Σήμερα, για παράδειγμα, ακόμη και αν και οι δύο γονείς εργάζονται, κάποιοι αναζητούν βοήθεια στις λεγόμενες «τράπεζες τροφίμων».
Επομένως, η ιδέα ότι η φτώχεια έχει εξαλειφθεί στην Ευρώπη είναι ανοησία και πραγματικά θέλω να δω το θέμα ως πρώτη προτεραιότητα.
– Σχετική με το υψηλό κόστος ζωής είναι και η στεγαστική κρίση, με σημαντικές πολιτικές επιπτώσεις σε διάφορα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Η τρέχουσα προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ένα «προσιτό σχέδιο στέγασης» είναι προς τη σωστή κατεύθυνση; Εφόσον η στέγαση είναι εθνική αρμοδιότητα, τι θεωρείτε ότι πρέπει να γίνει;
– Πρώτα απ’ όλα υπάρχει μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης και ήρθε η ώρα για κάθε κράτος-μέλος της Ε.Ε. να κηρύξει κατάσταση έκτακτης ανάγκης, όπως συνέβη με την πανδημία. Εάν δεν συμβεί αυτό, δεν θα επιλυθεί το ζήτημα.
Οι κυβερνήσεις σήμερα καταθέτουν πενταετή ή εικοσιπενταετή σχέδια για την αντιμετώπιση της στέγασης. Ομως, για εκείνους που είναι 25 ή 40 χρόνων, που είναι εκατομμύρια στην Ευρώπη και τους αφορά άμεσα, εάν δουν ότι τα σχέδια θα επιλύσουν τη στέγαση σε 20 χρόνια, τότε θα πουν «αντίο» και θα νιώσουν ότι ουσιαστικά τους «σπρώχνουν» προς την άκρα Δεξιά. Η στέγαση είναι εθνική αρμοδιότητα, όμως επηρεάζεται από ευρωπαϊκούς κανονισμούς. Επομένως, θα εργαστούμε σκληρά από κοινού με τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα να διασφαλίσουμε ότι η Ευρώπη θα προχωρήσει σε ό,τι μπορεί σε νομοθετικό επίπεδο, ενθαρρύνοντας καλύτερη διαχείριση του προβλήματος, ώστε τα κράτη-μέλη να καταλήξουν σε στέρεο, πενταετές το πολύ σχέδιο, βασισμένο σε μια καλή οικονομική και κανονιστική διαχείριση, που θα εξαλείψει τα εμπόδια τα οποία προκαλούν σήμερα την έλλειψη προσιτής στέγης.
– Ως αγρότης, πώς αντιλαμβάνεστε τα σημερινά τους προβλήματα; Θα εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες επιδοτήσεις στον νέο επταετή ευρωπαϊκό προϋπολογισμό;
– Ο ευρωπαϊκός προϋπολογισμός και η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) φυσικά συνδέονται, αλλά σήμερα έχουμε έναν συνδυασμό περίπλοκων ζητημάτων, που δεν είναι καλά για τη γεωργία. Υπάρχουν αρκετές προτάσεις γύρω από τον προϋπολογισμό και την ΚΑΠ και η μία αφορά τη συγχώνευση δύο πυλώνων. Η μεγαλύτερη ανησυχία είναι ότι θα χαθεί πιθανότατα ο πυλώνας της αγροτικής ανάπτυξης, που καλύπτεται σήμερα από το 3% ή 4% του προϋπολογισμού.
Δεν εμπιστεύομαι την εν λόγω πρόταση, όπως και εκείνη για τον προϋπολογισμό, καθώς μιλούν για διάφορες περικοπές και το κυριότερο για εθνικοποίηση των προγραμμάτων, που είναι πολύ επικίνδυνο, ειδικά για τις φτωχότερες περιφέρειες.
Φυσικά υπάρχει και η γεωπολιτική πραγματικότητα και μιλάμε για τεράστια ποσά που θα επενδυθούν στην άμυνα. Αυτό σημαίνει πραγματική «πίεση» ως προς τον προϋπολογισμό και την ΚΑΠ. Υπάρχει τεράστια έλλειψη αξιοπιστίας αυτή τη στιγμή για τους αγρότες σχετικά με όλες αυτές τις προτάσεις. Και ειλικρινά, θα ήθελα να παροτρύνω θερμά τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής της Ε.Ε. να μην ξεχνούν τους αγρότες, που συχνά πυκνά κάνουν, άλλωστε, δυναμική την παρουσία τους στις Βρυξέλλες και πρόσφατα για τη συμφωνία με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής (Mercosur).
Καινοτομία και νέες τεχνολογίες το μέλλον της γεωργίας
– Δεν πιστεύετε, ωστόσο, ότι οι αγρότες έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή στήριξη από όλο το πολιτικό φάσμα; Το είδαμε πρόσφατα με τη μείωση των κλιματικών στόχων της Ε.Ε. Σε ό,τι αφορά τη Mercosur, η Ε.Ε. έχει επεξεργαστεί «δικλίδες ασφαλείας» και το αντεπιχείρημα είναι ότι χωρίς αυτή τη συμφωνία η Ευρώπη δεν θα μπορέσει να διαφοροποιηθεί ως προς το εμπόριο σε σχέση με τις ΗΠΑ…
– Από εμπορικής σκοπιάς η συμφωνία Mercosur πηγαίνει προς τη σωστή κατεύθυνση, σχετικά με τις τεράστιες ευκαιρίες που προσφέρει, ειδικά έναντι των νέων δασμών του Τραμπ. Ομως, η Ε.Ε. πρέπει να πείσει ότι τα τρόφιμα που εισάγονται από αυτές τις χώρες έχουν υποστεί τους ίδιους κανονισμούς με την Ευρώπη, καθώς αυτές οι «δικλίδες ασφαλείας» δεν υπάρχουν.
Σε ό,τι αφορά τους αγρότες, πράγματι, είδαμε αρκετές τροπολογίες πρόσφατα και σχετική ψηφοφορία στο Ευρωκοινοβούλιο, που δείχνει ότι έχουν πολιτική στήριξη. Ομως, το πρόβλημα είναι ότι τα εισοδήματά τους παραμένουν χαμηλά.
Και φυσικά υπάρχει ο μύθος σε ό,τι αφορά το περιβάλλον, ότι δηλαδή οι αγρότες δεν κάνουν όσα πρέπει. Εάν, όμως, συνδεθείς με την ΚΑΠ, τότε ήδη δεσμεύεσαι ότι το πρόγραμμά σου κατά 80% είναι περιβαλλοντικό. Εάν συγκριθεί ο αγροτικός τομέας με άλλους, π.χ. των μεταφορών, τότε θα δείτε ότι είναι 100 μονάδες μπροστά όσον αφορά την επίτευξη περιβαλλοντικών στόχων.
Επομένως, η ιδέα ότι οι αγρότες δεν ενδιαφέρονται για το περιβάλλον είναι απλώς ψευδής. Μιλάμε ουσιαστικά για μικροκαλλιεργητές, επειδή η δομή της ευρωπαϊκής γεωργίας είναι έτσι, ακόμη και στην Ελλάδα. Οπότε, πρέπει οπωσδήποτε να προστατεύσουμε το οικογενειακό εισόδημα. Είναι το μόνο, άλλωστε, που ζητούν ουσιαστικά οι Ευρωπαίοι αγρότες.
αυτές οι «δικλίδες ασφαλείας» δεν υπάρχουν, σημειώνει ο πρόεδρος της ΕΟΚΕ.
– Εφόσον αναφέρατε την Ελλάδα, τι θα συμβουλεύατε έναν νέο αγρότη, που πέραν των γνωστών αβεβαιοτήτων βρίσκεται αντιμέτωπος με την κλιματική αλλαγή και την έλλειψη νερού;
– Θα σας δώσω ένα παράδειγμα, καθώς επισκέφθηκα πρόσφατα μια τεράστια γαλακτοκομική φάρμα στην Κύπρο, που θα μπορούσε να βρίσκεται φυσικά και στην Ελλάδα. Ανήκει σε δύο αδέλφια, ο ένας μηχανολόγος μηχανικός, ενώ ο δεύτερος έχει πτυχίο στη ζωική παραγωγή και ένα ακόμη σχετικό με νέα συστήματα ύδρευσης.
Εκτιμώ ότι οι δύο αγρότες θα κερδίσουν το «στοίχημα», καθώς σχεδιάζουν διαφορετικές μεθόδους, εφόσον η γη εκεί δεν είναι πια εύφορη. Στην Κύπρο δεν έχει βρέξει πραγματικά εδώ και τρία χρόνια, όπως μαθαίνω ότι έχει συμβεί και στην Ελλάδα. Επομένως, έπρεπε τα δύο αδέλφια να σκεφθούν διαφορετικά συστήματα. Για τους νέους επαγγελματίες στην Ελλάδα θα έλεγα να σκεφθούν αντισυμβατικά. Είτε μας αρέσει είτε όχι η γεωργία πρέπει να προσαρμοστεί στην πράσινη οικονομία, στις περιβαλλοντικές αλλαγές.
Τι θα βοηθούσε συγκεκριμένα τη γεωργία σας; Χρειάζεται νομίζω μια σημαντική φιλοσοφική αλλαγή και ως προς την έρευνα. Δεν γνωρίζω ακριβώς την κατάσταση στην Ελλάδα, όμως σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες η γεωργία διδάσκεται ακόμη με όρους δεκαετίας του ’70. Κατά τη γνώμη μου πρόκειται για συνταγή καταστροφής. Επομένως, το αρμόδιο υπουργείο στην Ελλάδα πρέπει να προτεραιοποιήσει ακριβώς τις νέες τεχνολογίες ως προς τη διδασκαλία των νέων εν δυνάμει αγροτών. Η Ευρώπη είναι ακόμη πολύ πίσω, όπως φαντάζομαι και η Ελλάδα.
