Γνωστός διεθνώς ως ειδήμων σε θέματα Ρωσίας και ρωσικής ιστορίας, ο Βρετανός ακαδημαϊκός Μαρκ Γκαλεότι, καθηγητής στη Σχολή Σλαβικών και Ανατολικοευρωπαϊκών Σπουδών του University College London (UCL), αρθρογράφος και συγγραφέας πλήθους βιβλίων σχετικών με τη Ρωσία και τον Πούτιν, μιλάει στην «Κ» για τη φάση στην οποία βρίσκεται πια ο πόλεμος στην Ουκρανία, ακριβώς τέσσερα χρόνια μετά τη ρωσική εισβολή του 2022. «Δεν υπάρχει περίπτωση η Μόσχα να καταγάγει μια οριστική νίκη στο πεδίο των μαχών, αλλά ούτε και η προοπτική το Κίεβο να μπορέσει να εκδιώξει τους Ρώσους», λέει.
– Επειτα από τέσσερα χρόνια πολέμου, η Ρωσία φαίνεται να έχει πια το πάνω χέρι στα πεδία των μαχών. Ισχύει πράγματι κάτι τέτοιο;
– Ναι, αλλά όχι χωρίς κόστος για τη Μόσχα και τις ρωσικές δυνάμεις. Οι Ρώσοι προχωρούν αργά και επώδυνα εντός της Ουκρανίας, καθώς υφίστανται τρομερές απώλειες σε ζωές. Η τρέχουσα εκτίμηση είναι ότι οι Ουκρανοί μέχρι στιγμής μετρούν περίπου 600.000 νεκρούς και τραυματίες, ενώ οι Ρώσοι διπλάσιους, περίπου 1,2 εκατομμύριο. Ωστόσο η Ρωσία έχει πληθυσμό τέσσερις φορές μεγαλύτερο από αυτόν της Ουκρανίας. Δεν υπάρχει περίπτωση η Μόσχα να καταγάγει μια οριστική νίκη στο πεδίο των μαχών, αλλά ούτε και η προοπτική το Κίεβο να μπορέσει να εκδιώξει τους Ρώσους.
– Οι αδυναμίες της Ουκρανίας είναι σε γενικές γραμμές γνωστές καθώς συζητούνται δημόσια από Ουκρανούς, Ευρωπαίους και Αμερικανούς. Τι γίνεται, όμως, με τις αδυναμίες της Ρωσίας;
– Πιστεύω ότι οι θεμελιώδεις προκλήσεις με τις οποίες βρίσκεται αντιμέτωπη η Ουκρανία –το πρόβλημα που αντιμετωπίζει, για παράδειγμα, με την αδυναμία στρατολόγησης δυνάμεων και η εξάρτησή της από την ευρωπαϊκή βοήθεια– δεν συζητούνται και τόσο πολύ κατά την άποψή μου. Στον αντίποδα, κάθε ρωσικό πισωγύρισμα και κάθε ρωσικό πρόβλημα επισημαίνονται, συχνά μάλιστα με υπερβολικούς όρους. Το θέμα που αποτελεί «κλειδί» είναι, όμως, το οικονομικό.
«Ρώσοι και Ουκρανοί είναι εξαντλημένοι. Το να επιτευχθεί κάποιου είδους συμβιβασμός δεν θα είναι εύκολο, ωστόσο δεν είναι ανέφικτο».
– Πώς τα πηγαίνει η οικονομία της Ρωσίας τέσσερα χρόνια μετά την εισβολή του 2022; Διέψευσε όσους προέβλεπαν την κατάρρευσή της ή μήπως τα πράγματα είναι χειρότερα από ό,τι φαίνεται και από ό,τι θέλει να παρουσιάζει η ρωσική ηγεσία;
– Ειλικρινά μιλώντας, η ανθεκτικότητα της ρωσικής οικονομίας μας έχει εκπλήξει. Τούτου λεχθέντος, θα πρέπει να σημειωθεί ότι η ρωσική οικονομία πλέον βυθίζεται σε υφεσιακή τροχιά και ότι η μη στρατιωτική πλευρά της όντως αντιμετωπίζει προβλήματα. Τα έτη 2023 και 2024 τα εισοδήματα των περισσότερων Ρώσων στην πραγματικότητα αυξήθηκαν. Ωστόσο, η πραγματικότητα έχει πια αρχίσει να δείχνει τα δόντια της και να δαγκώνει. Παρ’ όλα αυτά, η Μόσχα έχει την πολυτέλεια να συνεχίσει να διεξάγει αυτόν τον πόλεμο και οι Ρώσοι δεν λιμοκτονούν. Εάν μάλιστα η οικονομία τους συρρικνωθεί, τότε μπορεί να καταστεί πιο εύκολη και η στρατολόγηση εθελοντών υπέρ του πολέμου στην Ουκρανία από την πλευρά του Κρεμλίνου.
– Είναι το 2026 η χρονιά που μπορεί να φέρει μεγάλες εξελίξεις στο Ουκρανικό; Υπάρχει περιθώριο, στην πράξη, για συμβιβασμούς στο εδαφικό ζήτημα και σε σχέση με τις εγγυήσεις ασφαλείας;
– Δεν έχω πειστεί ότι αυτοί οι νέοι γύροι συνομιλιών θα μπορέσουν να τερματίσουν τον πόλεμο, αλλά από την άλλη μεριά δεν θα με εξέπληττε εάν αυτός ο πόλεμος τελείωνε μέσα στη χρονιά που διανύουμε. Και οι δύο πλευρές, η ρωσική και η ουκρανική, είναι εξαντλημένες. Το να επιτευχθεί κάποιου είδους συμβιβασμός μεταξύ της απαίτησης της Ρωσίας για εδάφη και της ανάγκης της Ουκρανίας για εγγυήσεις ασφαλείας δεν θα είναι εύκολο, ωστόσο δεν είναι ανέφικτο.
– Πιστεύετε ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα μπορούσε να υιοθετήσει μια διαφορετική προσέγγιση από εκείνη που έχει δείξει μέχρι στιγμής σε σχέση με την Ουκρανία και τη Ρωσία;
– Δεν νομίζω ότι αισθάνεται την ανάγκη να το κάνει. Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν ενδιαφέρεται για την Ουκρανία. Αυτό που θέλει είναι να επιτύχει τον τερματισμό αυτού του πολέμου με τον ευκολότερο τρόπο – και πιστεύει ότι είναι πιο πιθανό να το καταφέρει αυτό ασκώντας πίεση στο Κίεβο, όχι στη Μόσχα.
