Συναντήσαμε τη Σάρα* σε ένα καφέ στο κέντρο της Αθήνας. Είχε φτάσει στην Ελλάδα από το Ιράν πριν από λίγες ημέρες. Η κατάσταση που άφησε πίσω της στην Τεχεράνη «είναι ένας θρήνος», όπως περιγράφει στην αποκλειστική μαρτυρία που παραχώρησε στην «Καθημερινή».
Η γυναίκα ήταν μία από τους χιλιάδες Ιρανούς και τις Ιρανές που κατέβηκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν κατά του καθεστώτος. Ηταν η πρώτη φορά στη ζωή της που συμμετείχε σε πορεία – και δεν ήταν η μόνη. «Στο γραφείο, οι μισοί συνάδελφοι κατεβαίναμε πρώτη φορά. Στο Ιράν γνωρίζεις πως αν πας σε πορεία, μπορεί να χρειαστεί να πληρώσεις το αντίστοιχο τίμημα. Ξέρουμε πως κάθε αλλαγή έχει κόστος».
Πλήρως συνειδητοποιημένη για τις πιθανές συνέπειες της επιλογή της, αποφάσισε να ενωθεί με τους υπόλοιπους πολίτες ώστε να κάνει και τη δική της φωνή να ακουστεί. «Δεν είμαι ικανοποιημένη από τη ζωή μου. Δεν είναι αυτή ζωή σε μια κανονική χώρα. Παρότι εγώ κατάφερα να σπουδάσω και να ζω μόνη μου, γύρω μου βλέπω φτώχεια και ανέχεια. Το Ιράν είναι μια αποκλεισμένη χώρα».
Μια σφαίρα στο κεφάλι
Η Σάρα έτρεφε, όπως παραδέχθηκε, και μία περιέργεια για το αν ίσχυαν όλα όσα έβλεπε στα βίντεο που αναρτούνταν στα social media για τη μαζική συμμετοχή στις πρώτες πορείες που είχαν πραγματοποιηθεί. Πράγματι, όπως περιέγραψε, δίπλα της διαμαρτύρονταν άνθρωποι από όλες τις ηλικίες και όλες τις κοινωνικές τάξεις, φωνάζοντας ρυθμικά: «Θάνατος στον δικτάτορα». «Πάρα πολλοί ήταν κάτοικοι των δυτικών προαστίων της Τεχεράνης, που είναι και τα φτωχότερα. Εγώ κατάλαβα ότι υπάρχουν δύο ομάδες: αυτοί που στηρίζουν την επιστροφή του σάχη και αυτοί που αυτοαποκαλούνται μεταρρυθμιστές και επιδιώκουν την πτώση του καθεστώτος».
Το πιο ανατριχιαστικό, όπως αφηγήθηκε, ήταν ότι οι γονείς του τον βρήκαν μετά από τρεις ημέρες και έπρεπε να πληρώσουν για να τον παραλάβουν από το νεκροτομείο. «Κάθε σφαίρα κοστίζει 600 ευρώ».
Η ίδια κατέβηκε στην πορεία μαζί με τη μητέρα της. Κάποια στιγμή άκουσε εκρήξεις και πυροβολισμούς. Δεν είδε με τα μάτια της κάποιον διαδηλωτή να σκοτώνεται καθώς ήταν στο πίσω μέρος της διαμαρτυρίας και δεν μπόρεσε να δει τι γινόταν μπροστά. Δεν ξαναπήγε σε πορεία από τότε. Οσο το Διαδίκτυο επανερχόταν έβλεπε τις φωτογραφίες και τις αναρτήσεις στα social media από τους νεκρούς, οι περισσότεροι νέοι, από 16 έως 30 ετών, όπως επισημαίνει.
«Η πιο δύσκολη στιγμή όλο αυτό το διάστημα ήταν όταν έμαθα τον συνολικό αριθμό των νεκρών. Ενας από αυτούς ήταν ο ξάδελφος ενός συναδέλφου. Πέθανε ακαριαία με μια σφαίρα στο κεφάλι. Πρέπει να το έκανε ελεύθερος σκοπευτής». Το πιο ανατριχιαστικό, όπως αφηγήθηκε, ήταν ότι οι γονείς του τον βρήκαν μετά από τρεις ημέρες, και έπρεπε να πληρώσουν για να τον παραλάβουν από το νεκροτομείο. «Κάθε σφαίρα κοστίζει 600 ευρώ».
Νέκρα, αναμονή και μαύρες σημαίες
Η νεαρή γυναίκα περιέγραψε πως η Τεχεράνη είναι μια πόλη σε σοκ. «Επικρατεί νέκρα. Δεν υπάρχει πολύς κόσμος στα καφέ ή στα μαγαζιά». Τα σπίτια που έχουν χάσει έναν δικό τους άνθρωπο τοποθετούν μαύρες σημαίες προς ένδειξη πένθους. Οπως είπε η γυναίκα, βλέπεις παντού τέτοιες σημαίες, ωστόσο ο κόσμος αποφεύγει να μιλήσει παραπάνω γι’ αυτό. Σύμφωνα με την ίδια, το χειρότερο ήταν όταν το καθεστώς προσπάθησε να ανατρέψει το κλίμα περνώντας ανάμεσα στις γειτονιές με αυτοκίνητα που έπαιζαν δυνατά θριαμβευτική, χαρούμενη μουσική. «Ηταν σαν να ρίχνουν αλάτι στην πληγή».
Από τις κινήσεις του καθεστώτος, σχολίασε, είναι εμφανές ότι επικρατεί πανικός και αδυναμία ελέγχου της κατάστασης. «Για αυτό έριξαν και το Ιντερνετ. Είμαστε συνηθισμένοι στην αντίδραση αυτή. Οσοι έχουν επιχειρήσεις έπρεπε να κάνουν αίτηση κάθε ημέρα ώστε να πηγαίνουν σε έναν χώρο που διατηρεί η κυβέρνηση και να περιμένουν επί ώρες για να μπορούν να έχουν πρόσβαση στο Διαδίκτυο για 10 περίπου λεπτά, ώστε να στείλουν κάποια σημαντικά emails και να κάνουν τη δουλειά τους».
Η γυναίκα ανέφερε μάλιστα πως τον τελευταίο χρόνο τα πράγματα στο Ιράν είχαν αλλάξει και το καθεστώς δεν ήταν τόσο αυστηρό. «Δεν μας έλεγαν τίποτα αν βγαίναμε χωρίς μαντίλα. Μπορούσες να κάτσεις στα καφέ και να ακούσεις ζωντανή μουσική». Η ίδια δεν μπορεί να ερμηνεύσει την αλλαγή αυτή αλλά σχολίασε πως ένας από τους λόγους μπορεί να ήταν πως το καθεστώς δεν ήθελε να πιέσει και άλλο τους πολίτες που υπέφεραν ήδη από αλλεπάλληλα προβλήματα: πόλεμο, υψηλό πληθωρισμό, διακοπές ρεύματος και λειψυδρία.
«Θέλουμε αλλαγή»
Η Σάρα απέρριψε το ενδεχόμενο νέων διαδηλώσεων μετά το μέγεθος της καταστολής που βίωσε ο κόσμος. Παρατήρησε ωστόσο ότι όλοι είναι σε αναμονή για να γίνει κάτι και παρακολουθούν νυχθημερόν ειδήσεις από εναλλακτικά μέσα ενημέρωσης. Οπως χαρακτηριστικά τόνισε, δεν είναι θέμα το αν θα γίνει κάτι αλλά το τι θα γίνει και το πότε. «Φοβόμαστε ότι μπορεί να έρθει πόλεμος. Είναι φόβος και ελπίδα μαζί. Εμείς κάναμε ό,τι μπορούσαμε. Διαμαρτυρηθήκαμε, σκοτωθήκαμε και καταφέραμε το Ιράν να ακουστεί παντού. Δεν ξέρουμε τι είναι καλό, αλλά έχουμε κουραστεί. Θέλουμε αλλαγή. Κάναμε υπομονή πενήντα χρόνια. Τώρα είναι η σειρά της παγκόσμιας κοινότητας να βοηθήσει».
*Το όνομα Σάρα είναι ψευδώνυμο και χρησιμοποιείται για την προστασία της ταυτότητας της συνεντευξιαζόμενης.
