Ο Ντον Μοϊνίχαν (Don Moynihan) διδάσκει Πολιτικές Επιστήμες (public policy) στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν. Εχει διδάξει και στα Πανεπιστήμια του Τέξας και του Ουισκόνσιν – Μάντισον, ενώ το πολιτικό του δοκίμιο «The Dynamics of Performance Management: Constructing Information and Reform» τιμήθηκε με το βραβείο Χέρμπερτ Σάιμον από την American Political Science Association. Πρόσφατα ο Μοϊνίχαν επινόησε τον όρο «Clickatorship», ο οποίος θα μπορούσε να αποδοθεί στα ελληνικά ως «δικτατορία των κλικ». Οπου «κλικ», η συμμετοχή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όχι μόνο σε ό,τι αφορά τους απλούς ανώνυμους πολίτες, αλλά και τους εκλεγμένους πολιτικούς εκπροσώπους, ακόμη και ολόκληρες κυβερνήσεις.
Ο Μοϊνίχαν θεωρεί ότι ειδικά η δεύτερη θητεία του προέδρου Τραμπ εμπίπτει απόλυτα σε αυτό το πλαίσιο, αυτό που ο ίδιος χαρακτηρίζει «τοξικό συνδυασμό» μιας κοσμοθεωρίας που διαμορφώνεται από την κουλτούρα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της ερωτοτροπίας της με τον ολοκληρωτισμό. Κατά τον Μοϊνίχαν, η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση, στον απόηχο και της δολοφονίας μιας Αμερικανίδας στη Μινεσότα από την ειδική αστυνομία κατά της μετανάστευσης, ασκεί πολιτική με βάση μια αντίληψη που θέλει τα πάντα να είναι «περιεχόμενο» για την Clickatorship.
Με αφορμή όλα τα παραπάνω, απάντησε σε σειρά ερωτημάτων που του έθεσε η «Κ».
– Επινοήσατε τον όρο «δικτατορία των κλικ» (Clickatorship). Θέλετε να μας εξηγήσετε τι εννοείτε με αυτόν;
– Η «Clickatorship» είναι μια μορφή διακυβέρνησης που συνδυάζει την κοσμοθεωρία των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με τάσεις ολοκληρωτισμού. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι που εργάζονται σε μια τέτοια κυβέρνηση δεν χρησιμοποιούν απλώς και μόνον πλατφόρμες διαδικτυακές ως μέσον επικοινωνίας, αλλά ότι οι αξίες τους, η κρίση και οι αποφάσεις που παίρνουν αντανακλούν και επηρεάζονται άμεσα από τον διαδικτυακό κόσμο σε βαθμό ακραίο. Η «Clickatorship» βλέπει τα πάντα σαν περιεχόμενο, ακόμη και βασικές πολιτικές αποφάσεις, καθώς επίσης πρακτικές εφαρμογής αυτών των αποφάσεων.
Δεν έχουν επαφή – Οι άνθρωποι της «Clickatorship» έχουν καλουπώσει τον εγκέφαλό τους στις νόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά τώρα βρίσκονται σε θέσεις πραγματικής εξουσίας, δίχως όμως να έχουν επαφή με τον πραγματικό κόσμο.
– Ισχυρίζεστε ότι υπάρχει βαθιά σύνδεση μεταξύ του πώς μια εκλεγμένη κυβέρνηση βλέπει τον κόσμο διά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης με τον ολοκληρωτισμό. Με ποιον τρόπο συμβαίνει αυτό;
– Η «Clickatorship» είναι μια ριζοσπαστική μορφή διακυβέρνησης επειδή συνδυάζει την κοσμοθεωρία του Διαδικτύου με τον ολοκληρωτισμό. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διαδικτυακή παρουσία συνδέεται αυτομάτως με τις πρακτικές του ολοκληρωτισμού. Υπάρχουν ολοκληρωτικές κυβερνήσεις που έχουν μικρότερη διαδικτυακή παρουσία συγκριτικά με την κυβέρνηση Τραμπ και υπάρχουν πολλοί εκλεγμένοι πολιτικοί που έχουν εμμονή με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χωρίς να ρέπουν προς τον ολοκληρωτισμό. Η θέση μου είναι ότι η κοσμοθεωρία του Διαδικτύου και ο ολοκληρωτισμός είναι ένας τοξικός συνδυασμός.
Ο διαδικτυακός τρόπος σκέψης προωθεί ακόμη πιο ακραίες θέσεις, όπως επίσης ενισχύει τη ροπή στη διακίνηση παραπλανητικού περιεχομένου (προπαγάνδα, θεωρίες συνωμοσίας) και μια άποψη για τον δημόσιο χώρο που συνίσταται στο εμείς εναντίον αυτών. Σε κυβερνητικό επίπεδο, ο ολοκληρωτισμός προσφέρει περισσότερο χώρο σε ριζοσπαστικές κοσμοθεωρίες. Οι θεσμικοί μηχανισμοί και οι νομικοί φραγμοί αποδυναμώνονται. Η «Clickatorship» αποτελείται από ανθρώπους που έχουν καλουπώσει τον εγκέφαλό τους στις νόρμες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, αλλά τώρα βρίσκονται σε θέσεις πραγματικής εξουσίας, δίχως όμως να έχουν καμιά επαφή με τον πραγματικό κόσμο.
– Τονίζετε ότι ο όρος «Clickatorship» σχετίζεται περισσότερο με τη δεύτερη θητεία του Ντόναλντ Τραμπ. Τι τη διαφοροποιεί συγκριτικά με την πρώτη θητεία του στον Λευκό Οίκο;
– Η πρώτη θητεία του Τραμπ ήταν περισσότερο μια τηλεοπτική προεδρία. Μπορούσες να μπεις στη λογική της διότι ήξερες ότι ο Τραμπ προήλθε από τη βιομηχανία του θεάματος και είχε σε υψηλή εκτίμηση την κουλτούρα της εικόνας. Ελεγε ότι μέλη της ομάδας του «βγήκαν μέσα από κάστινγκ». Αυτό το βλέπουμε ακόμη. Για παράδειγμα, καμιά εικοσαριά ή και περισσότερα μέλη του Fox News δουλεύουν για τον Τραμπ. Ωστόσο, δεν μπορείς να καταλάβεις τη δεύτερη προεδρία του Τραμπ αν δεν αντιληφθείς ότι διαμορφώνεται από απόψεις της Δεξιάς του Διαδικτύου. Ενώ η τηλεόραση απευθύνεται στον γενικό πληθυσμό, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης απευθύνονται σε ένα στοχευμένο κοινό χρησιμοποιώντας περισσότερο ακραία μηνύματα και εικόνες.
– Επαιξαν κάποιο ρόλο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην όλη υπόθεση γύρω από τη Γροιλανδία;
– Νομίζω ότι η εμμονή του Τραμπ με τη Γροιλανδία είναι ενδεικτική της ευρύτερης φούσκας μέσα στην οποία βρίσκεται ο ίδιος. Ο πρώτος που του πρότεινε αυτή την ιδέα ήταν ένας δισεκατομμυριούχος χορηγός, ενώ σίγουρα ορισμένα μέλη της τεχνολογικής κοινότητας επενδύουν στη Γροιλανδία. Η κυβέρνηση έχει προσπαθήσει να δημιουργήσει θετικές εικόνες της Αμερικής στη Γροιλανδία στέλνοντας εκεί τον Ντον Τζούνιορ (σ.σ. γιο του Ντόναλντ Τραμπ) και τον αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς. Αλλά το όλο πράγμα δείχνει να είναι τελείως αποσυνδεδεμένο από την πραγματικότητα.
Η Δεξιά του Διαδικτύου – Η πρώτη θητεία Τραμπ ήταν μια τηλεοπτική προεδρία. Αυτό το βλέπουμε ακόμη. Καμιά εικοσαριά στελέχη του Fox News είναι στην κυβέρνηση. Στη δεύτερη θητεία, όμως, επηρεάζεται πιο πολύ από απόψεις της Δεξιάς του Διαδικτύου.
Δεν έχει καμιά σχέση με τυχόν αξιώσεις των Αμερικανών ψηφοφόρων οι οποίοι δείχνουν το ίδιο άναυδοι αναφορικά με το θέμα της Γροιλανδίας, όπως και ο υπόλοιπος κόσμος. Πιθανώς τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με τα οποία έρχεται σε επαφή ο Τραμπ στο Truth Social (που ανήκει στον ίδιο) να του ενισχύουν αυτά τα τρομερά του ένστικτα, ενώ τα ποσταρίσματα που γίνονται από τον Λευκό Οίκο τροφοδοτούν την ψευδαίσθηση ότι πρόκειται για πραγματική πολιτική. Κάτι που φαινομενικά ξεκίνησε σαν ανέκδοτο κανονικοποιείται μέσα από την επανάληψη και τώρα αναδεικνύεται σε μείζονα, αυθεντική διεθνή κρίση.
Σόσιαλ μίντια, το ναρκωτικό των ισχυρών
– Πιστεύετε ότι οι άνθρωποι που σήμερα διαμορφώνουν πολιτική είναι κατά βάθος παθητικοί καταναλωτές των μέσων κοινωνικής δικτύωσης; Μήπως, υπό μία έννοια, τα σόσιαλ μίντια είναι από μόνα τους ένα είδος «σκιώδους δικτατορίας» στην εποχή μας;
– Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν σαν ναρκωτικό: μας ταΐζουν με ντοπαμίνη και αναδιαμορφώνουν τις εσωτερικές οδούς του αισθήματος της ανταμοιβής στον εγκέφαλό μας. Οταν σπαταλάς υπερβολικό χρόνο στο Διαδίκτυο οδηγείσαι σε πιο ακραία συμπεριφορά εντός ενός μη ρεαλιστικού και ολοένα και περισσότερο τοξικού περιβάλλοντος – αρκεί να ρέει η ντοπαμίνη. Αυτές οι φούσκες είναι πολύ χειρότερες για τους εύπορους και τους ισχυρούς, οι οποίοι ήδη έχουν περιορισμένη επαφή με τον πραγματικό κόσμο.
Είναι μάλλον περιττό να τονίσω ότι για μια εκλεγμένη κυβέρνηση όλο αυτό είναι συνταγή για καταστροφή. Ανησυχώ επειδή οι πολιτικοί νομίζουν ότι έρχονται σε επαφή με το κοινό μέσω της διαδικτυακής τους παρουσίας όταν στην πραγματικότητα απλώς ανταποκρίνονται σε μια φούσκα που έφτιαξαν οι ίδιοι, η οποία τους εξωθεί στο να παίρνουν ακόμα πιο ακραίες θέσεις. Ετσι, όπως θα μας ανησυχούσε αν ένας πολιτικός αρχηγός ήταν τοξικομανής ή έπινε πολύ, θα πρέπει να μας προβληματίσει εξίσου πως το να καλουπώνεις τον εγκέφαλό σου στο Διαδίκτυο υπονομεύει τις ηγετικές σου ικανότητες.
– Σχετικά με τον πρόσφατο φόνο της Ρενέ Νικόλ Μάκλιν Γκουντ από άνδρες της αμερικανικής αστυνομίας μετανάστευσης (ΙCE) στη Μινεσότα: πώς λειτούργησαν εδώ τα σόσιαλ μίντια και η κυβέρνηση Τραμπ πριν και μετά το γεγονός;
– Ο φόνος στη Μινεσότα είναι ένα καλό παράδειγμα του πώς η «Clickatorship» έχει διαχυθεί στους κόλπους της κυβέρνησης. Το υπουργείο Εσωτερικής Ασφαλείας προσλαμβάνει κόσμο για τις τάξεις της ICE χρησιμοποιώντας ινφλουένσερ του Διαδικτύου και προπαγανδιστικές εικόνες μέσα από τις οποίες η πάταξη της μετανάστευσης παρουσιάζεται σαν ένα μιλιταριστικό βιντεοπαιχνίδι. Οι άνθρωποι που ανταποκρίνονται, βομβαρδίζονται από εικόνες που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα και που είναι επικίνδυνες όταν τίθενται σε εφαρμογή στους δρόμους της Αμερικής.
Στις επιδρομές της ICE συμμετέχουν στρατολογημένοι φωτογράφοι οι εικόνες των οποίων μοντάρονται στη συνέχεια και γίνονται περιεχόμενο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Ο πράκτορας της ICE που σκότωσε την Αμερικανίδα πολίτη στη Μινεάπολη κατέγραφε το γεγονός με το προσωπικό του κινητό την ώρα που την πυροβολούσε. Στη συνέχεια, η κυβέρνηση Τραμπ χρησιμοποίησε αυτές τις εικόνες για να τον απαλλάξει από κάθε παραβίαση προκειμένου να δικαιολογήσει την έρευνα που θα έκανε πάνω στη σύζυγο της γυναίκας που σκοτώθηκε. Δεν χρειάζεται όμως καμία έρευνα. Η εικόνα δικαιολογεί τις πράξεις τους.
