Χειμώνας του 2008, στα τέλη του. Δεν ξέρω ποια παραξενιά με έφερε να αναζητήσω την Ειρήνη, αλλά ναι, είχα σηκώσει γη και ουρανό! Μέχρι και καρτέρι έστηνα στην πλατεία Μαβίλη, γιατί είχα μάθει ότι εκεί έμενε όταν ερχόταν από την Ισπανία.
Στα ξένα Μέσα την αποκαλούσαν «η πριγκίπισσα των φτωχών». Στην Ελλάδα βέβαια κανείς δεν μιλούσε γι’ αυτήν. Μόνο τον αδελφό της, τον Κωνσταντίνο «κυνηγούσαμε». Μιλάω για τα χρόνια που οι επισκέψεις του στην Ελλάδα στολίζονταν στα πρωτοσέλιδα με επιθετικούς χαρακτηρισμούς.
Εγώ όμως δεν την ήθελα γι’ αυτό και το είχα ξεκαθαρίσει σε όλους τους ανθρώπους που μπορεί να σχετίζονταν μαζί της. «Για τις αγελάδες που έστελνε στην Ινδία θέλω να μου πει». Και μια Κυριακή το τηλέφωνό μου χτύπησε με πιο χαρμόσυνο ήχο.
«Η Ειρήνη θέλει να σας δει!». «Η πριγκίπισσα;», ρώτησα εμφατικά, προσπαθώντας να πάρω κάποιους πόντους. «Η Ειρήνη», μου επανέλαβε η γυναικεία φωνή.
Στην Ινδία
Το ραντεβού ήταν σε ένα ταπεινό διαμέρισμα με φοιτητική επίπλωση. Στην αρχή ήταν πολύ διστακτική, σχεδόν καχύποπτη. «Θέλω πολύ να πάω στην Ινδία», είπα, προσπαθώντας να διαπεράσω το «τείχος».
– Τι θέλετε να δείτε στην Ινδία;
– Είναι ο τόπος καταγωγής των τσιγγάνων. Τους μελετώ.
– Πηγαίνετε και σε καταυλισμούς;
– Πολύ συχνά. Εσείς γιατί πηγαίνετε στην Ινδία;
– Η Ινδία είναι πιο κοντά μας απ’ ό,τι είναι η Ευρώπη… Ως κουλτούρα. Είναι ωραίος πολιτισμός. Θαυμάσιοι άνθρωποι.
– Και φορτώσατε στα αεροπλάνα αγελάδες για να τις πάτε στην Ινδία;
– Ναι, ναι. Από την Ισπανία, τη Γερμανία και την Ολλανδία. Και με πήρανε για τελείως τρελή.
– Ε, τρελό είναι αυτό που κάνατε…
Το ταξίδι στην Ινδία – Οταν φτάσαμε την πρώτη φορά, είχε μαζευτεί πάρα πολύς κόσμος. Ανοιξαν την πόρτα και ήταν σαν γιορτή. Εβαλαν ένα κόκκινο σημάδι στο κούτελο και μια γιρλάντα στον λαιμό κάθε αγελάδας. Εγώ έτρεξα να πλυθώ γιατί κόντευα να λιποθυμήσω από τη μυρωδιά μου. Δεκατέσσερις ώρες σε ένα αεροπλάνο «αγκαλιά» με αγελάδες.
– Ητανε το ’84. Εκανα Συγκριτική Φιλοσοφία στην Ινδία. Και έρχονται κάποιοι και μου λένε, «τι κάνεις με τα βιβλία; Ο κόσμος εδώ πεινάει».
– Πόσες αγελάδες πήγατε στην Ινδία;
– Τετρακόσιες. Σε 400 οικογένειες. Μπήκα κι εγώ μαζί τους στο αεροπλάνο γιατί φοβόμουν μην πάθουν τίποτα. Οταν φτάσαμε την πρώτη φορά, είχε μαζευτεί πάρα πολύς κόσμος. Ανοιξαν την πόρτα και ήταν σαν γιορτή. Τους έβαλαν ένα κόκκινο σημάδι στο κούτελο και μια γιρλάντα στον λαιμό. Εγώ έτρεξα να πλυθώ γιατί κόντευα να λιποθυμήσω από τη μυρωδιά μου. Δεκατέσσερις ώρες μέσα σε ένα αεροπλάνο «αγκαλιά» με αγελάδες.
Η ινδική αγελάδα, μου εξήγησε, παράγει μόνο πέντε λίτρα γάλα. Η ευρωπαία 20 λίτρα! Ο «τοίχος» που μας χώριζε είχε πια σπάσει.
Στο Τατόι
«Η τρελή πριγκίπισσα της Ελλάδος» συμφώνησε να με «ξεναγήσει» στο σπίτι που μεγάλωσε στο Ψυχικό, στα ανάκτορα στο Τατόι, για να καταλήξουμε όμως σε κάποιον τσιγγάνικο καταυλισμό που θα επέλεγα εγώ. Και η πιο μεγάλη παραχώρηση; Οι κάμερες των «Πρωταγωνιστών» θα κατέγραφαν τα πάντα.
Το σπίτι τής Διαμαντίδου 18 ήταν περιφραγμένο με ψηλά σύρματα. «Να, αυτό είναι το δωμάτιό μου», μου είπε με έναν κόμπο στον λαιμό. Στα χέρια της ένα φτηνό κινητό προσπαθούσε να αποτυπώσει το ερείπιο. «Μας είχανε στον τοίχο ζωγραφιές Μίκι Μάους. Θυμάμαι ακόμη τη μυρωδιά της μπογιάς».
– Και εδώ σας βρήκε η χούντα…
– Ναι. Στις 18 Απριλίου γιόρταζε η μητέρα μου τα γενέθλιά της και είχε έρθει και η αδελφή μου η Σοφία από την Ισπανία. Και ο Μενουχίν που θα έδινε κονσέρτα. Ακουσα τα τανκς και μετά η μάνα μου μου είπε να βάλω λίγα ρούχα σε μια τσάντα. Μας είχαν περικυκλώσει. Αλλά δεν ξέραμε τι ήταν…
Το πρόσωπό της σκλήρυνε. Τη διαδρομή προς το Τατόι «φτερούγιζαν» σκόρπιες ιστορίες. «Ενα βράδυ σε μια δεξίωση ο αδελφός μου πέταξε από το μπαλκόνι μια καρφίτσα σε μια φαλάκρα. Κοίταξε ο άλλος προς τα πάνω κι εμείς κρυφτήκαμε για ώρες, γιατί νομίζαμε ότι θα μας πάνε φυλακή».
Τα ανάκτορα ήταν βέβαια σφραγισμένα, αλλά ο φύλακας μόλις του είπα ότι είναι η Ειρήνη, υποχώρησε και μας άφησε να αγγίξουμε τους παρατημένους όγκους. «Εδώ δεξιά ήταν το γραφείο του πατέρα μου. Και εκεί στο υπόγειο εμείς κάναμε πατινάζ, με αυτά με τις σιδερένιες ρόδες».
«Ποιους πολιτικούς θυμάστε;», τη ρώτησα κάποια στιγμή. «Πολλούς. Τον Καραμανλή τον βλέπαμε συνέχεια, τον Παπανδρέου, τον Βενιζέλο τον Σοφοκλή».
– Δεν ήταν εχθρός σας ο Γεώργιος Παπανδρέου;
– Χάρμα ήταν. Πολύ ευχάριστος. Πολύ πνευματώδης. Και ο Πασσαλίδης ερχόταν, ο πρόεδρος της ΕΔΑ. Ακόμη και οι κομμουνιστές μάς αγαπούσαν… μερικοί.
Ανεβήκαμε στο λοφάκι με τους τάφους των προγόνων της. Σε κάθε σταυρό μού ψιθύριζε και μια ιστορία. Που ξεκινούσε και τέλειωνε με έναν βαθύ αναστεναγμό. «Είχαν τις τραγωδίες τους, δεν ήταν όλα ρόδινα όπως νομίζει κανείς». Κατηφορίζοντας άρχισε να μου μιλάει για την αγάπη του Παύλου για το πιάνο. «Και η μητέρα μου η Φρειδερίκη έπαιζε συνέχεια δίσκους. Οταν ετοιμαζότανε να βγει, έτρεμε το σπίτι απ’ τη μουσική».
Σχολικό και πρωινό – Ζήτησε να την πάω στον πιο παραμελημένο καταυλισμό της Αττικής. Ανεβήκαμε σε μια πλαγιά στον Ασπρόπυργο. Είχε πάρει ήδη την απόφασή της. Θα πλήρωνε ένα μικρό λεωφορείο να πηγαίνει κάθε πρωί τους πιτσιρικάδες στο σχολείο. Και να έχει στα καθίσματά του και από ένα πρωινό. Φρούτα, γάλα, ψωμί με τυρί.
Εναν ανεκπλήρωτο έρωτα είχε η Ειρήνη. Τη μουσική. Κάθισε στο πιάνο αλλά σηκώθηκε γρήγορα. «Αρχισα πολύ αργά ίσως, δεν είχα και τις ικανότητες», θα μου δικαιολογηθεί. «Είχα έναν συμμαθητή μου στο πιάνο. Ενα παιδί – θαύμα. Που δεν μπόρεσε όμως να προχωρήσει γιατί δεν του δόθηκε ποτέ καμιά ευκαιρία». Αυτή η θύμηση ήταν η αφορμή, δεκαετίες αργότερα, να θεσμοθετήσει η Ειρήνη –σε συνεργασία με τον Χρήστο Λαμπράκη και τους Φίλους της Μουσικής– τις υποτροφίες «Τζίνα Μπαχάουερ», για εξαιρετικά ταλέντα.
Στον Ασπρόπυργο
Είμαστε στο αμάξι και κατηφορίζουμε το ποτάμι. Προορισμός μας, ένας καταυλισμός τσιγγάνων πίσω απ’ την Πέτρου Ράλλη. Στα λασπόνερα αντανακλούσαν τα πολύχρωμα ρούχα των γυναικών. Λίγες εβδομάδες μετά μου ζήτησε να την πάω στον πιο παραμελημένο καταυλισμό της Αττικής. Ανεβήκαμε σε μια πλαγιά στον Ασπρόπυργο. Είχε πάρει ήδη την απόφασή της. Θα πλήρωνε για να πηγαίνει κάθε πρωί ένα μικρό λεωφορείο να παίρνει τους πιτσιρικάδες να τους πηγαίνει στο σχολείο. Και να έχει στα καθίσματά του και από ένα πρωινό. Φρούτα, γάλα, ψωμί με τυρί. Η Ειρήνη από τα 22 της –με τον θάνατο του πατέρα της– δεν ξαναέφαγε ό,τι είχε μάτια. Η δράση αυτή, στους καταυλισμούς, κράτησε 2-3 χρόνια.
Οταν εγκατέλειψα τη δημοσιογραφία για την πολιτική, με αποχαιρέτησε με ένα σημείωμα. «Να θυμάστε ότι μια δημοκρατία δουλεύει καλά, αν αγαπάει τον κόσμο». Και δεν την ξανάδα.
