Το πείραμα που έκαναν οι ερευνητές από τις Σχολές Δημόσιας Υγείας και Μηχανικής του Πανεπιστημίου του Maryland και από την Ιατρική Σχολή της Βαλτιμόρης θα μπορούσε να μοιάζει με ανέκδοτο. Πέντε ασθενείς με γρίπη και 11 υγιείς πολίτες μπαίνουν σε ένα ξενοδοχείο της Βαλτιμόρης…
Κι όμως, δεν πρόκειται για κάποιο αστείο, αλλά για μία πειραματική «καραντίνα γρίπης» που διεξήχθη κατά τα έτη 2023 και 2024 με στόχο τη σαφή τεκμηριωμένη καταγραφή του τρόπου μετάδοσης της εποχικής γρίπης.
Πώς να προστατευτούμε από τη γρίπη
ΕμβολιασμόςΠαραμονή στο σπίτι όταν κάποιος είναι άρρωστος Ανανέωση του αέρα σε εσωτερικούς χώρους Χρήση μιας καλά εφαρμοσμένης μάσκας, όπως η N95
Οι ερευνητές αποφάσισαν να τοποθετήσουν φοιτητές που είχαν ήδη μολυνθεί με γρίπη σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου μαζί με υγιείς εθελοντές μέσης ηλικίας και να δουν πώς οι μεν θα κολλήσουν τους δε, κάνοντας χρήση εξειδικευμένων μεθόδων ανάλυσης της εκπνεόμενης αναπνοής. Ωστόσο, παρά τη στενή επαφή, κανένας από τους υγιείς συμμετέχοντες εντέλει δεν μολύνθηκε.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στις 7 Ιανουαρίου στο περιοδικό PLOS Pathogens, αποτελεί την πρώτη ελεγχόμενη κλινική δοκιμή που εξετάζει σε βάθος την αερογενή μετάδοση της γρίπης μεταξύ ανθρώπων που είχαν μολυνθεί φυσικά, και όχι σκόπιμα σε εργαστήριο, και ανθρώπων που δεν ήταν μολυσμένοι.
H Jianyu Lai, μεταδιδακτορική ερευνήτρια η οποία ηγήθηκε της ανάλυσης των δεδομένων και της συγγραφής της έκθεσης, εξηγεί στην «Κ» τους λόγους για τους οποίους κανένας από τους εθελοντές δεν αρρώστησε αλλά και ποιοι παράγοντες επιδεινώνουν τη μεταφορά του ιού από τον άρρωστο πολίτη στον υγιή.
Από την υπόθεση στην αμφισβήτηση
Οπως σημειώνει η ίδια, μία από τις βασικές υποθέσεις με τις οποίες ξεκίνησαν αυτή τη μελέτη ήταν ότι η αναπνοή σε εσωτερικό χώρο μαζί με κάποιον που είναι άρρωστος με γρίπη παίζει σημαντικό ρόλο στη μετάδοση της νόσου. Με βάση αυτή την παραδοχή, η ομάδα ήλπιζε να παρατηρήσει τη μετάδοση, ώστε να μπορέσει να διαχωρίσει τις διαφορετικές οδούς με τις οποίες εξαπλώνεται η γρίπη.
«Ωστόσο, δεν παρατηρήσαμε καμία μετάδοση. Αυτό το αποτέλεσμα αμφισβήτησε τις προσδοκίες μου και ανάγκασε ολόκληρη την ομάδα να μελετήσει πιο προσεκτικά το πότε, πού και πώς ακριβώς συμβαίνει η μόλυνση από τη γρίπη», εξηγεί.
Μικρές διαφορές στα συμπτώματα, στην ανοσία και στις συνθήκες του εσωτερικού αέρα μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης.
Με τους ειδικούς να παρακολουθούν στενά τα συμπτώματα και να συλλέγουν καθημερινά ρινικά επιχρίσματα, δείγματα σάλιου και δείγματα αίματος, η ομάδα έκανε μετρήσεις και για τον αέρα που ανέπνεαν οι συμμετέχοντες με γρίπη ή χωρίς. «Παρότι δεν υπήρξε μετάδοση του ιού, τα δεδομένα μάς έδειξαν μερικούς βασικούς παράγοντες που καθοδηγούν τη διάδοση της γρίπης στον πραγματικό κόσμο. Αυτά είναι ο βήχας, η ανοσία και η κίνηση του αέρα σε εσωτερικούς χώρους», εξηγεί η Lai.
Παράγοντες μετάδοσης
Κατά την ίδια, ο βήχας είναι ένας σημαντικός παράγοντας, καθώς αυξάνει δραστικά την ποσότητα του ιού που απελευθερώνει στον αέρα ένα μολυσμένο άτομο. Στην «καραντίνα της γρίπης» μάλιστα, παρότι κάποιοι ασθενείς είχαν μεγάλο φορτίο του ιού στη μύτη τους, οι ίδιοι δεν έβηχαν, με αποτέλεσμα να μη μεταδώσουν τη γρίπη τελικά.
Ενας άλλος παράγοντας μετάδοσης, όπως επισημαίνει, είναι το εσωτερικό περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου του αερισμού και της κίνησης του αέρα, που επηρεάζει το πόσο από αυτόν τον εκπνεόμενο αέρα εισπνέουν οι άνθρωποι κατά τη διάρκεια στενών αλληλεπιδράσεων. Η ανοσία παίζει, επίσης, ρόλο, καθώς τα άτομα μέσης ηλικίας είναι πιθανό να έχουν αναπτύξει ανοσία με την πάροδο του χρόνου, τόσο μέσω του εμβολιασμού κατά της γρίπης όσο και επειδή έχουν επιβιώσει από προηγούμενα επεισόδια γρίπης.
Αμφισβητώντας και εκ του αποτελέσματος πως η επαφή με ασθενείς με γρίπη σε εσωτερικό χώρο δεν σημαίνει απαραίτητα και τη νόσηση, η ειδικός αναφέρει πως αυτό το εύρημα που τους εξέπληξε είναι πως η μετάδοση της γρίπης δεν καθοδηγείται από μία μόνο οδό ή από μία μόνο συμπεριφορά.
«Οι στενές, πρόσωπο με πρόσωπο αλληλεπιδράσεις σε εσωτερικούς χώρους, ειδικά όταν ο αέρας δεν κινείται πολύ, φαίνεται να είναι ιδιαίτερα επικίνδυνες. Ωστόσο, μικρές διαφορές στα συμπτώματα, στην ανοσία και στις συνθήκες του εσωτερικού αέρα μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τον κίνδυνο μετάδοσης», καταλήγει.
