Ολοι γνωρίζουμε τι είναι η κάνναβη και τι επιδράσεις έχει στον οργανισμό. Αυτό που ίσως οι περισσότεροι δεν γνωρίζουμε είναι ότι το ίδιο το σώμα μας παράγει κανναβινοειδή για να ρυθμίσει πολλές βιολογικές λειτουργίες του, από την όρεξη και τη διάθεση μέχρι την εξάρτηση και τη φλεγμονή. Στο Center for Drug Discovery του Πανεπιστημίου Northeastern της Βοστώνης, με επικεφαλής τον δρα Αλέξανδρο Μακρυγιάννη, ερευνητές κατάφεραν για πρώτη φορά να συνθέσουν σταθερότερες και ισχυρότερες εκδοχές αυτών των φυσικών ουσιών με στόχο να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη νέων φαρμάκων – κυρίως για την καταπολέμηση του πόνου.
Η «Κ» μίλησε για το επίτευγμα της αναπαραγωγής των «φυσικών» φαρμάκων του ανθρώπινου οργανισμού με τον μεταδιδακτορικό ερευνητή του εργαστηρίου, Μάρκο Ορέστη Γεωργιάδη. Οπως είπε, εδώ και 30 χρόνια οι επιστήμονες προσπαθούν να παραγάγουν συνθετικά κανναβινοειδή. «Μερικά χρησιμοποιούνται σήμερα στην κλινική πράξη. Πολλά όμως “μοιάζουν” δομικά με τα δραστικά συστατικά της κάνναβης. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να έχουν παρόμοια δράση με την ίδια την κάνναβη, συμπεριλαμβανομένων όλων των ψυχοτρόπων ιδιοτήτων της. Αυτό στην κλινική πράξη δεν είναι ιδεατό και έχει περιορίσει την επιτυχία διαφόρων κανναβινοειδών σε επίπεδο κλινικών μελετών. Τα καινούργια συνθετικά ανάλογα ενδοκανναβινοειδών “μοιάζουν” δομικά με τα συστατικά που παράγει ο οργανισμός μας και τα οποία παρουσιάζουν πολύ λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες».
Ακριβώς επειδή το σύστημα κανναβινοειδών εμπλέκεται στην πλειονότητα των φυσικών διεργασιών του σώματος, τα κανναβινοειδή φάρμακα είναι χρήσιμα για την αντιμετώπιση πολλών διαφορετικών παθήσεων. «Σήμερα κανναβινοειδή έχουν εγκριθεί για την αντιμετώπιση της ναυτίας σε ανθρώπους που λαμβάνουν χημειοθεραπεία και την αύξηση της όρεξης σε ασθενείς που πάσχουν από HIV. Ταυτόχρονα, διάφορα κανναβινοειδή μελετώνται σε προκλινικό και κλινικό στάδιο για την αντιμετώπιση του πόνου, παθήσεων που σχετίζονται με την εξάρτηση, για διάφορες νεφροπάθειες, ηπατικές ασθένειες και άλλα νοσήματα που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με το ανοσοποιητικό σύστημα». Θα μπορέσουν να αποτελέσουν εναλλακτική των οπιοειδών για αντιμετώπιση του πόνου; «Κατά την άποψή μου, η πιο σημαντική δράση της κάνναβης είναι στην αντιμετώπιση του πόνου. Σίγουρα τα κανναβινοειδή μπορούν στο μέλλον να χρησιμοποιηθούν ως ισχυρά αναλγητικά μόνα τους ή σε συνδυασμό με οπιοειδή», λέει ο κ. Γεωργιάδης.
Αντιμετώπιση εξάρτησης
Το ενδιαφέρον είναι ότι τα κανναβινοειδή ελέγχονται ακόμα και για την αντιμετώπιση της εξάρτησης! «Ενώ η κάνναβη είναι εξαρτησιογόνος σε κάποιο βαθμό, πολλά κανναβινοειδή έχουν προταθεί για την αντιμετώπιση διαταραχών εξάρτησης. Αν και η έρευνα σε αυτόν τον τομέα βρίσκεται ακόμα στα αρχικά της στάδια, υπάρχουν πολλά πολύ υποσχόμενα κανναβινοειδή που βοηθούν σημαντικά ανθρώπους εξαρτημένους στο αλκοόλ, στις αμφεταμίνες και σε άλλες ουσίες».
Το στίγμα του βλαβερού ναρκωτικού είχε συντελέσει να μείνει για χρόνια πίσω η έρευνα πάνω στη φαρμακευτική χρήση των κανναβινοειδών. «Σιγά σιγά όμως η νομιμοποίηση της κάνναβης στη Βόρεια Αμερική για ψυχαγωγική και φαρμακευτική χρήση, καθώς και παρόμοια κινήματα νομιμοποίησης στην Ευρώπη και στον υπόλοιπο κόσμο, έχουν συνδράμει στο να αλλάξει την εικόνα της στην κοινή γνώμη. Πλέον ο κόσμος έχει αρχίσει να αναγνωρίζει τις θεραπευτικές ιδιότητες αυτών των ενώσεων, πράγμα που έχει αναζωπυρώσει και το ερευνητικό ενδιαφέρον».
Ο κ. Γεωργιάδης ολοκλήρωσε το διδακτορικό του στο εργαστήριο του δρος Αλέξανδρου Μακρυγιάννη στη Βοστώνη το 2024 – κι έκτοτε εργάζεται εκεί. Η σκέψη της επιστροφής στην Ελλάδα, πάντως, είναι ζωντανή. «Η Ελλάδα δεν έχει τίποτα να ζηλέψει σε σχέση με τις ΗΠΑ όσον αφορά τους ερευνητές και το ανθρώπινο δυναμικό. Είναι γεγονός ότι μεγάλος αριθμός Ελλήνων επιστημόνων διαπρέπει στα μεγαλύτερα πανεπιστήμια του εξωτερικού. Η σημαντικότερη διαφορά της έρευνας σε σχέση με τις ΗΠΑ είναι στη διαθεσιμότητα πόρων για έρευνα από το κράτος. Στις ΗΠΑ, η συντριπτική πλειονότητα των ερευνητικών προγραμμάτων στον τομέα της υγείας είναι χρηματοδοτούμενη από το κράτος. Αυτή η επένδυση που έκαναν στο παρελθόν στην έρευνα τους έχει δώσει τη δυνατότητα να είναι πρωτοπόροι σε πολλούς τομείς. Αν λοιπόν μπορούσα να αλλάξω κάτι στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, πρώτα απ’ όλα θα επένδυα περισσότερο σε ερευνητικές προσπάθειες. Για να συμβεί αυτό, είναι απαραίτητο η πολιτεία να αναγνωρίσει τη σημαντικότητα και το όφελος όλων των ερευνητικών προγραμμάτων και πρωτοβουλιών. Παράλληλα, η ακαδημαϊκή κοινότητα έχουμε ευθύνη και καθήκον να ενημερώνουμε το κοινωνικό σύνολο και να κάνουμε την έρευνα προσιτή στο ευρύ κοινό. Κάνοντάς το αυτό, είναι δεδομένο ότι θα προσελκύσουμε περισσότερους και ικανότερους ανθρώπους στην επιστήμη και θα εντάξουμε την επιστημονική έρευνα βαθιά στην κοινωνική συνείδηση».
