Υπήρξε συνιδρυτής των Φρουρών της Επανάστασης, του πανίσχυρου στρατιωτικο-ιδεολογικού μηχανισμού που δημιουργήθηκε για να προστατεύει το ισλαμικό καθεστώς και τον ανώτατο ηγέτη. Ηταν από τους ανθρώπους που βοήθησαν να εδραιωθεί η Ισλαμική Δημοκρατία το 1979. Γι’ αυτό και γνωρίζει το καθεστώς όσο λίγοι. Σήμερα, από την εξορία του, ο Μοχσέν Σαζεγκάρα έχει μετατραπεί σε έναν από τους πιο συστηματικούς επικριτές των μουλάδων. Παρακολουθεί τις μαζικές διαδηλώσεις στο Ιράν και απαντάει στην «Κ» στο βασικό ερώτημα: Βρισκόμαστε μπροστά στο τέλος του ισλαμικού καθεστώτος;
– Βλέπουμε εικόνες με μαζικές ταραχές σε δεκάδες περιοχές. Τι οδήγησε τον λαό να βγει στους δρόμους για να διαδηλώσει;
– Tο καθεστώς δεν διαθέτει καμία νομιμοποίηση. Με τον καιρό, ο λαός κατάλαβε ότι αυτό το καθεστώς δεν μπορεί να λύσει κανένα από τα προβλήματά του. Αρκεί να κοιτάξει κάποιος την οικονομία της χώρας: πληθωρισμός άνω του 50%, ταυτόχρονη ύφεση, κρίση νερού, ενεργειακή κρίση, έντονη ατμοσφαιρική ρύπανση στην Τεχεράνη και στις μεγάλες πόλεις, καθώς και πολλά άλλα προβλήματα. Το καθεστώς δεν είναι σε θέση να τα αντιμετωπίσει. Πρέπει να σας πω ότι πάνω από το 90% του πληθυσμού υποστηρίζει ότι χρειάζεται αλλαγή. Oι περισσότεροι πολίτες δεν πιστεύουν στην ιδεολογία του καθεστώτος, δηλαδή στον ισλαμισμό, στο σύστημα «βελαγιάτ ε φακίχ» (σ.σ. θρησκευτικό σύστημα διακυβέρνησης) και στη θρησκευτική νομολογία.
Ο λαός ζητεί αλλαγή – Το 90% του πληθυσμού λέει ότι χρειάζεται αλλαγή. Oι περισσότεροι πολίτες δεν πιστεύουν στην ιδεολογία του καθεστώτος, δηλαδή στον ισλαμισμό, στο σύστημα «βελαγιάτ ε φακίχ» και στη θρησκευτική νομολογία.
Σε μια τέτοια κατάσταση κοινωνικής απόγνωσης, πάντα υπάρχουν παράγοντες που λειτουργούν ως πυροκροτητές «κοινωνικής έκρηξης». Για παράδειγμα, ο θάνατος της Μάχσα Αμίνι (σ.σ. φοιτήτρια που δολοφονήθηκε) αποτέλεσε ένα τέτοιο έναυσμα. Αντίστοιχα, πριν από περίπου 13 ημέρες, οι διαμαρτυρίες ξεκίνησαν από τους καταστηματάρχες, λόγω της καθημερινής υποτίμησης του νομίσματος, του πληθωρισμού και της ύφεσης. Πολλοί δεν μπορούν πλέον να επιβιώσουν, δεν έχουν πελάτες και οδηγούνται στην απόγνωση.
– Το καθεστώς έχει κατηγορηθεί για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Ποια είναι η πραγματικότητα στο Ιράν σήμερα; Και δεύτερον, αποδέχεται ο Αλί Χαμενεΐ τις μαζικές δολοφονίες και τις κακοποιήσεις γυναικών;
– Είναι δικτάτορας και όταν το καθεστώς αντιμετωπίζει διαμαρτυρίες του λαού, ακολουθεί συγκεκριμένα, προκαθορισμένα στάδια καταστολής. Το πρώτο στάδιο το αποκαλούν «πρόβλημα Α». Σε αυτό περιλαμβάνονται, για παράδειγμα, απεργίες σε εργοστάσια ή κινητοποιήσεις καταστηματαρχών ή εκπαιδευτικών σε κάποια περιοχή. Την ευθύνη ελέγχου έχει η αστυνομία, με τη συνδρομή του υπουργείου Πληροφοριών και της υπηρεσίας πληροφοριών της Επαναστατικής Φρουράς. Παρακολουθούν τις εξελίξεις και προσπαθούν να εντοπίσουν τους επικεφαλής των κινητοποιήσεων.
Το δεύτερο στάδιο, όταν οι διαμαρτυρίες εξαπλώνονται περισσότερο, το ονομάζουν «Οσίμπ», δηλαδή «στάδιο ζημιών». Και εδώ η αστυνομία εξακολουθεί να έχει τον έλεγχο, ενώ οι ειδικές δυνάμεις της έχουν την άδεια να επεμβαίνουν βίαια, να χτυπούν και να καταστέλλουν τον κόσμο. Αν κριθεί απαραίτητο, επιστρατεύεται και η Μπασίτζ, η παραστρατιωτική πολιτοφυλακή, υπό τις διαταγές της αστυνομίας.
Το τρίτο στάδιο, σύμφωνα με τις διαδικασίες του καθεστώτος, χαρακτηρίζεται ως «απειλή». Σε αυτό το στάδιο, τον έλεγχο αναλαμβάνει η Επαναστατική Φρουρά (IRGC). Η αστυνομία, οι μυστικές υπηρεσίες της Μπασίτζ, η υπηρεσία πληροφοριών της Επαναστατικής Φρουράς και το υπουργείο Πληροφοριών τίθενται όλα υπό τις εντολές της. Η βασική πρακτική σε αυτό το στάδιο είναι το κλείσιμο του Διαδικτύου και η απομόνωση της χώρας από τον υπόλοιπο κόσμο, όπως έκαναν την Παρασκευή. Παράλληλα, αναπτύσσονται ειδικά εκπαιδευμένες δυνάμεις για την καταστολή των διαδηλώσεων.
Σε αυτό το στάδιο χρησιμοποιούν κυνηγετικά όπλα. Το 2022 πυροβόλησαν τον κόσμο, 500 άνθρωποι σκοτώθηκαν και περισσότεροι από 500 τυφλώθηκαν. Στόχος τους είναι να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό και να τον εξαναγκάσουν να επιστρέψει στα σπίτια του.
Κίνδυνος εμφυλίου – Οταν τόσο μεγάλα πλήθη βγαίνουν στους δρόμους, είναι σχεδόν αναπόφευκτο να υπάρξουν άτομα που θα επιτεθούν σε φυλάκια ασφαλείας. Τότε το καθεστώς είναι πιθανό να καταρρεύσει και να ξεσπάσει εμφύλιος πόλεμος.
Αν ούτε αυτό το στάδιο αποδώσει, περνούν στο επόμενο, το οποίο αποκαλούν «κρίση». Εκεί θεωρούν πως, αν δεν ασκήσουν ακραία βία, το καθεστώς κινδυνεύει να καταρρεύσει. Ετσι, χρησιμοποιούν πολεμικά όπλα και πραγματικά πυρά για να σκοτώσουν διαδηλωτές. Σήμερα οι διαμαρτυρίες έχουν αξιολογηθεί ως «τρίτο στάδιο». Αυτό σημαίνει ότι ενδέχεται να χρησιμοποιηθούν κυνηγετικά όπλα για τον έλεγχο των διαδηλώσεων και την απομάκρυνση του κόσμου από τους δρόμους.
– Ανησυχείτε ότι το Ιράν οδεύει προς εμφύλιο πόλεμο;
– Αν το καθεστώς του Χαμενεΐ δεν καταφέρει να καταστείλει τον λαό και τελικά ανατραπεί από αυτόν, τότε τα πράγματα μπορεί να εξελιχθούν απρόβλεπτα. Μετά τις δηλώσεις του προέδρου Τραμπ, ο οποίος τόνισε ότι δεν θα επιτρέψει τη σφαγή, ο ιρανικός λαός πιστεύει ότι το καθεστώς είναι πλέον πιο προσεκτικό και δεν θα προχωρήσει σε μαζική καταστολή.
Οταν όμως τόσο μεγάλα πλήθη βγαίνουν στους δρόμους, είναι σχεδόν αναπόφευκτο να υπάρξουν άτομα που θα επιτεθούν σε φυλάκια ασφαλείας ή αστυνομικά τμήματα, επιχειρώντας να πάρουν όπλα. Αν συμβεί κάτι τέτοιο, τότε το καθεστώς είναι πιθανό να καταρρεύσει και να ξεσπάσει εμφύλιος πόλεμος.
Και τι θα ακολουθήσει μετά; Αυτό είναι αβέβαιο. Το Ιράν είναι μια πολυπολιτισμική κοινωνία, με διαφορετικές ομάδες, φατρίες και κέντρα ισχύος. Η ανατροπή του καθεστώτος είναι ένα πράγμα, όμως η ανάληψη και η άσκηση της εξουσίας είναι κάτι εντελώς διαφορετικό.
– Tο καθεστώς δεν βρίσκεται ακόμη στο τέλος του;
– Αν ο Χαμενεΐ πεθάνει ή σκοτωθεί, θα προκληθεί πολύ σοβαρή εσωτερική κρίση. Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και στην κατάρρευση του καθεστώτος.
Το καθεστώς λειτουργεί ως μια «κλεπτοκρατία». Στο εσωτερικό υπάρχουν διαφορετικές ομάδες εξουσίας, «μαφίες», που ανταγωνίζονται μεταξύ τους. Σε μια τέτοια περίπτωση (εάν η ηγεσία εκλείψει), αυτές οι ομάδες είναι πιθανό να συγκρουστούν μεταξύ τους.
