Η πρώτη μου γνωριμία με τον Θρακιώτη επιχειρηματία Χρήστο Γιορδαμλή ήταν σε ρεπορτάζ για τη μεγάλη φωτιά που έκαψε τη Δαδιά το 2023. Οι φλόγες είχαν πλησιάσει τη βιομηχανική περιοχή της Αλεξανδρούπολης, όπου βρίσκεται η Prisma Electronics. Ο κίνδυνος απεφεύχθη χάρη στις ηρωικές προσπάθειες των κατοίκων της περιοχής, του Στρατού και των πυροσβεστών. Αν δεν τα είχαν καταφέρει, η ΒΙΠΕ θα είχε γίνει κυριολεκτικά παρανάλωμα. Εκτός από το εργοστάσιο της οικογένειάς του και δύο-τρία ακόμα, όλα τα υπόλοιπα ήταν σαραβαλιασμένα άδεια κελύφη δίχως πυρασφάλεια. Ανεγέρθηκαν από επιχειρηματίες που εκμεταλλεύθηκαν τα κίνητρα του αναπτυξιακού νόμου τη δεκαετία του 1990 για να επενδύσουν σε ακριτικές ζώνες με υψηλές χρηματοδοτήσεις. Οταν αυτές σταμάτησαν να υπάρχουν, οι περισσότεροι αποχώρησαν ή έφυγαν εξαιτίας του κόστους μεταφοράς που στην κρίση έγινε αμείλικτο.
Από τους μπαξέδες
Η μονάδα των τριών αδελφών Γιορδαμλή, αντιθέτως, όχι μόνον πεισματικά μένει στη θέση της, αλλά καταφέρνει να παράγει τεχνολογία made in Greece. Στις 28 Νοεμβρίου 2025 εκτόξευσε μάλιστα τον πρώτο ελληνικής σχεδίασης και υλοποίησης νανοδορυφόρο MICE 1 από τη βάση Βάντενμπεργκ στην Καλιφόρνια, μέσω ενός πυραύλου της SpaceX. Ο δορυφόρος σχεδιάστηκε και κατασκευάστηκε πλήρως στην Ελλάδα και προορίζεται για χρήση στη ναυτιλία, αλλά και σε δύσκολες συνθήκες, όπως ύστερα από φυσικές καταστροφές.
Από τη Θράκη στο Διάστημα, λοιπόν. Iσως είναι η προσφυγική καταγωγή που έδωσε τέτοια αφοσίωση στη μεθόριο, αλλά και δύναμη, λέει ο ίδιος. «Και οι δυο γονείς μου ήταν από αγροτικές οικογένειες, καθώς τους δόθηκαν μπαξέδες και χωράφια όταν εγκαταστάθηκαν στην περιοχή μετά την Ανταλλαγή. Αγαπούσαν τη μόρφωση και τόσο εγώ όσο και οι δύο αδελφοί μου σπουδάσαμε. Τελείωσα στο ΤΕΙ της Θεσσαλονίκης ηλεκτρολόγος μηχανικός σε μια περίοδο που οι υπολογιστές είχαν αρχίσει να δείχνουν ότι θα μεταμόρφωναν τα πάντα. Υστερα πήγα στην Αγγλία για σπουδές σε μάνατζμεντ και μάρκετινγκ. Ο μεγάλος μου αδελφός είχε φτιάξει μια εταιρεία πληροφορικής στη Θεσσαλονίκη. Τότε μας παρουσιάστηκε μια ευκαιρία να κάνουμε το 1991 κάτι στη γενέτειρά μας. Η πρώτη έδρα ήταν κάτω από το πατρικό μας σπίτι στην πόλη. Ξεκινήσαμε εισάγοντας εξαρτήματα και φτιάχνοντας υπολογιστές, σειριακές κάρτες, μόντεμ κ.λπ. Ζήσαμε από κοντά όλη τη μετάβαση προς την επανάσταση του Διαδικτύου. Με τον αναπτυξιακό νόμο της εποχής μετακομίσαμε και εμείς στη ΒΙΠΕ, που τότε, το 1997, φαινόταν ότι θα γίνει βιομηχανικό πάρκο αξιώσεων. Το 2000 έγινε και η Εγνατία, μειώνοντας τις έξι ώρες που χώριζαν την Αλεξανδρούπολη από τη συμπρωτεύουσα σε τρεις, κάτι που ήταν μεγάλη τόνωση. Η πορεία όμως δεν ήταν εύκολη. Αντιμετωπίσαμε τις πρώτες πλημμύρες στον Εβρο το 2006, που κατέστρεψαν πολλές επιχειρήσεις, ακολούθησε η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση το 2008. Η δική μας κρίση από το 2010, η πανδημία, το μεταναστευτικό, οι φωτιές», λέει, τονίζοντας: «Η περιοχή μόνο της Αλεξανδρούπολης έχασε έναν τρομακτικό αριθμό επιχειρήσεων. Από τις 400 παραγωγικές επιχειρήσεις έμειναν 150. Είδαμε άξιους ανθρώπους να χάνουν δουλειές και σπίτια».
Η Ελλάδα έχει απίθανη δυναμική. Αυτό που δεν έχει είναι η συνέπεια και η συγκρότηση να φέρνουμε εις πέρας πολιτικές και εγχειρήματα που χρειάζονται ορίζοντα 15ετίας.
Ευελιξία
Και πώς τα κατάφεραν; «Ενας από τους λόγους που αντέξαμε ήταν η ευελιξία μας. Ενώ λ.χ. είχαμε ξεκινήσει από τους υπολογιστές, όταν μπήκε η Κίνα στο παιχνίδι με πολύ πιο ανταγωνιστικές τιμές το γυρίσαμε στους βιομηχανικούς αυτοματισμούς, σε ζυγιστικά και συστήματα τηλεπικοινωνιών που φτιάχναμε στο εργοστάσιό μας. Κάναμε συνεργασίες με το Δημοκρίτειο για πατέντες ώστε να μπούμε σε έναν καινούργιο κόσμο, το λεγόμενο Διαδίκτυο των Πραγμάτων, ένα δίκτυο από φυσικές συσκευές με αισθητήρες και λογισμικό, ώστε να συνδέονται και να επικοινωνούν μεταξύ τους μέσω Ιντερνετ. Σωθήκαμε διότι αποφασίσαμε να επενδύσουμε στη δική μας τεχνολογία και να αξιοποιήσουμε τους αναπτυξιακούς νόμους της πολιτείας στο έπακρο, καθώς και εθνικά και κοινοτικά ερευνητικά κονδύλια με συμπράξεις με όλα τα πανεπιστήμια της χώρας και ευρύτερους επιστημονικούς κύκλους. Καταλήξαμε λοιπόν να εργαζόμαστε για πλήρως αυτοματοποιημένα περιβάλλοντα πληροφόρησης βασισμένα σε αισθητήρες που λειτουργούν 24 ώρες χωρίς καθόλου εμπλοκή των εργαζομένων, με τη διοίκηση να παρακολουθεί την παραγωγή με κάθε πληροφορία που μπορεί να προλαμβάνει και να βελτιώνει την απόδοση». Και στην πορεία;
«Η Prisma μετατράπηκε σε “φυτώριο”: Γίναμε με τα χρόνια ένα εργασιακό καταφύγιο για παιδιά από τον τόπο μας που είχαν μόρφωση και ταλέντο και ήθελαν να μείνουν. Καταφέραμε μάλιστα να ανοίξουμε και ένα μικρό υποκατάστημα στην Αθήνα. Αποφασίσαμε επίσης μέσα στην κρίση να στραφούμε στη ναυτιλία, καθώς η χώρα μας διακρίνεται σε αυτήν. Δεν ήταν εύκολο να διεισδύσουμε. Οταν χτυπούσαμε την πόρτα στις ναυτιλιακές το 2011, έπρεπε να τους πείσουμε ότι φεύγουμε από τη φάση που το πλοίο, απομονωμένο από τον κόσμο, στηριζόταν κυρίως στην αξιοσύνη των ναυτικών και περνάμε στην εποχή που χάρη στη νέα τεχνολογία η υποστήριξη από τη στεριά παίρνει καταλυτική μορφή. Από τα φαξ και τα τέλεξ, τώρα έχουμε φτάσει να μπορούμε να μετρήσουμε ανά λεπτό τα καύσιμα, να βρούμε ότι μια ηλεκτρογεννήτρια ή μια αντλία δεν λειτουργεί σωστά. Παράλληλα αρχίσαμε να διερευνούμε και τον χώρο του Διαστήματος με συνεργασίες που θα μας έβγαζαν από τα εθνικά σύνορα. Τότε ξεκινήσαμε να παράγουμε ηλεκτρονικό εξοπλισμό σε αυτόν τον τομέα. Μπορέσαμε να εξελιχθούμε και να συνεργαστούμε με κολοσσούς, όπως η Airbus και η Naval, που φτιάχνει τις Belharra. Στις φρεγάτες αυτές έχουμε κάνει κάποια συστήματα που φτιάχτηκαν στην Αλεξανδρούπολη, τελειοποιήθηκαν στο Σεν Τροπέ και μετά πήγαν στο ναυπηγείο στη Βρετάνη».
Αποστολές
«Σήμερα έχουμε εστιάσει στη σύγκλιση Διαστήματος – ναυτιλίας, που οι εξελίξεις και το νέο κανονιστικό πλαίσιο οδηγούν σε μετασχηματισμούς. Η δημιουργία συστημάτων και δορυφόρων γίνεται κάτι εξαιρετικά απαιτητικό και απαραίτητο για όποια χώρα σέβεται τον εαυτό της, από την άμυνα, την πρόληψη φυσικών καταστροφών έως τις τηλεπικοινωνίες κ.ά. Ως εταιρεία είμαστε μέρος μεγάλων και μικρών προσπαθειών που έγιναν στην Ελλάδα σε αυτόν τον τομέα τα τελευταία 10 χρόνια. Καταφέραμε να πάρουμε μέρος σε διαστημικές αποστολές, όπως σ’ έναν μεγάλο δορυφόρο που στάλθηκε σε τροχιά γύρω από τον Ηλιο. Τμήματα των ηλεκτρονικών του τα είχαμε κατασκευάσει εμείς στη Θράκη. Αυτή η συμμετοχή σε τέτοια καινοτόμα εγχειρήματα μας έδωσε μοναδική τεχνογνωσία. Και όταν το 2022 η ελληνική κυβέρνηση θέλησε να δει το θέμα του Διαστήματος, υποβάλαμε την πρόταση μας, πέρασε για χρηματοδότηση και υπογράψαμε σύμβαση με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος».
Και οι επόμενες προκλήσεις;
«Στόχος είναι τώρα που εκτοξεύθηκε ο νανοδορυφόρος να μπορέσουμε μέσα από τις πληροφορίες που θα μας δίνει να βελτιωθούμε ακόμα πιο πολύ. Θέλουμε έως το 2030, όταν θα υποχρεωθούν τα πλοία να αναβαθμίσουν τα συστήματά τους, να είμαστε έτοιμοι με νέα προϊόντα. Η προετοιμασία ήταν ένα τεράστιο σχολείο και είμαστε πολύ περήφανοι που τα καταφέραμε. Στην ουσία μιλάμε για κατασκευές μηδενικού ρίσκου και σφαλμάτων. Δηλαδή, πρέπει να είναι όλα φτιαγμένα τέλεια. Και μάλιστα στη Θράκη. Τον ονομάσαμε MICE από τα αρχικά του Marine Identification and Communication System αλλά και γιατί είναι μικρός. Πέντε κιλά και κάτι. Η Ελλάδα έχει απίθανη δυναμική και ταλέντο. Αυτό που δεν έχει είναι η συνέπεια και η συγκρότηση να φέρνουμε εις πέρας πολιτικές και εγχειρήματα που χρειάζονται ορίζοντα 15ετίας και 20ετίας, όπως είναι για το Διάστημα».
Αγωνία για τον Εβρο
«Ο νομός μας δεν πάει καλά, συρρικνώνεται απίστευτα. Η Αλεξανδρούπολη έχει γίνει κυρίως τουριστική, ενώ πρέπει να υπάρξει κινητροδότηση να έρθουν επιχειρήσεις. Επίσης, πρέπει να γίνουν ανταγωνιστικές υποδομές, να γίνουμε κόμβος. Τώρα έχουμε ένα τρένο σε παλιές ράγες που πάει μία φορά την εβδομάδα στρατιωτικό υλικό από την Αλεξανδρούπολη στη Θεσσαλονίκη. Χρειαζόμαστε έναν σύγχρονο σιδηρόδρομο, που να ενώσει την Αλεξανδρούπολη με τη Θεσσαλονίκη αλλά και τη βαλκανική ενδοχώρα, και ταυτόχρονα έναν σύγχρονο προαστιακό για να μπορέσει να συγκρατηθεί και ο πληθυσμός σε χωριά που ερημώνουν. Το λιμάνι θέλει και αυτό αναβάθμιση, αλλά και σχέδιο. Το ενδιαφέρον των Αμερικανών δίνει προσωρινή αξία στην περιοχή, όταν οι Τούρκοι από την άλλη μεριά υπηρετούν με συνέπεια και αποφασιστικότητα μια στρατηγική υλοποίησης πολλών έργων γρήγορα. Ενώ σε εμάς ιδέες και προτάσεις υπάρχουν πολλές, μελέτες δεν υπάρχουν για να γίνουν αυτά πράξεις. Το αεροδρόμιο έχει συγκεκριμένο πτητικό έργο και μας διασυνδέει κυρίως με την πρωτεύουσα. Πώς θα πάει μπροστά μια περιοχή αν δεν υπάρχει το αγαθό της μεταφοράς και της προσφοράς εργασίας;».
Η συνάντηση
Βρεθήκαμε ένα μεσημέρι στην Ψιψίνα στο Παλαιό Φάληρο. Η κίνηση είχε μειωθεί, αλλά προς το απόγευμα το μαγαζί άρχισε και πάλι να γεμίζει. Μάλιστα κάποιοι από τους πελάτες ήταν ξένοι. Η διακόσμηση στο εσωτερικό θυμίζει παλιά ελληνική ταβέρνα. Πήραμε μια φρεσκότατη σαλάτα, γαρίδες ψητές και, τέλος, μια ωραία μακαρονάδα με θαλασσινά. Ηπιαμε τσίπουρο και μετά δύο εσπρέσο. Το φαγητό ήταν πολύ καλό και το σέρβις γρήγορο. Ως γνήσιος Θρακιώτης δεν δέχθηκε με τίποτε να αφήσει την «Κ» να πληρώσει τον λογαριασμό.
