Πλημμυρισμένος από κόσμο, συγκίνηση, θλίψη και πάνω απ’ όλα αγάπη ήταν ο ναός Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, χθες το πρωί στη Σκουφά, όπου έγινε η κηδεία της Μαρίκας Μητσοτάκη, χοροστατούντος του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερωνύμου. Κεντρικό πρόσωπο, ο αρχηγός της οικογένειας που έφτιαξαν μαζί με τη Μαρίκα στα 65 χρόνια του γάμου τους, ο πρώην πρωθυπουργός κ. Κώστας Μητσοτάκης, επίτιμος πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας. Πανύψηλος, ωχρός από τη λύπη, ψύχραιμος και στητός, ωσάν πεύκος του Ψηλορείτη, στάθηκε ορθός σε όλη τη διάρκεια της νεκρώσιμης ακολουθίας, με τα μάτια του καρφωμένα στη σορό της αγαπημένης του Μαρίκας, όπου ένας Σταυρός από γαρδένιες «για τη μαμά μας» ήταν η συμβολική έκφραση αγάπης των παιδιών της – της Ντόρας, της Αλεξάνδρας, της Κατερίνας και του Κυριάκου που, στο πλευρό των συζύγων τους, Ισίδωρου Κούβελου, Πασκάλ Γκουρντέν, Απόστολου Μαυραγάνη και Μαρέβας Μητσοτάκη, με μερικά από τα 13 εγγόνια του ζεύγους να συμπληρώνουν την εικόνα της ωραίας οικογένειας, αυτής της οποίας «βράχος» ακλόνητος στάθηκε σε όλη της τη ζωή η Μαρίκα Μητσοτάκη, το γένος Γιαννούκου. Παρά τη συμβουλή του γιατρού του Σωτήρη Ράπτη, και τις παραινέσεις του Μανούσου Γρυλλάκη, ο πρόεδρος Κώστας Μητσοτάκης δεν κάθησε ούτε στιγμή και όταν ήρθε η δύσκολη ώρα να βγει το φέρετρο έξω στον ήλιο της Αθήνας, με τα χειροκροτήματα του κόσμου και τους αποχαιρετισμούς «Καλό σου Ταξίδι, Μαρίκα», ο Κώστας της ακολούθησε, πεζή, τη νεκροφόρα με τη σορό σε όλη τη Σκουφά, με τις κόρες και τα εγγόνια να περπατούν δίπλα και πίσω, σύμφωνα με το κρητικό έθιμο. Μαζί και η εξαδέλφη Σάκη Κυπραίου και τα παιδιά της Καίτης, αγαπημένης μεγάλης αδελφής του Κώστα, ο Παντελής, η Ιφιγένεια Βιρβιδάκη, ενώ στα Χανιά περίμενε να τους συνοδεύσει, για την ταφή, σήμερα ώρα 16.30, στο μικρό νεκροταφείο του Αργουλιδέ, στην περιοχή του Ακρωτηρίου, ο Κυριάκος Βιρβιδάκης.
Μια οικογένεια δεμένη, μαυροντυμένη, με την αξιοπρέπεια του μεγάλου βωβού πόνου, με τα μάτια κλαμένα τα μικρά, αποχαιρετούσε τον συνδετικό κρίκο της ζωής τους. Ολοι αναλογίζονταν πώς θα είναι από εδώ και εμπρός η ημέρα τους, χωρίς τη Μάμυ, τη γιαγιά να τους κρατά στην πιο ζεστή αγκαλιά και να στρώνει τραπέζι για να συγκεντρώνονται σε μια καθημερινή ιεροτελεστία γύρω από τα σπιτικά φαγητά, ονομαστά πλέον και διεθνώς, χάρις στη φιλοξενία της. Ολοι όσοι ήμασταν εκεί, πολιτικοί, φίλοι της κοινωνικής ζωής του ζεύγους είχαμε γνωρίσει το ιδιαίτερο χάρισμα της «κυρίας Μαρίκας» να δίνει αγάπη μαζί με συμβουλές, αλλά και κατευθύνσεις και λύσεις σε προβλήματα που ξεπερνούσαν τα όρια της τυπικής φιλίας. Λίγο ή πολύ, νιώθαμε πως ανήκαμε, έστω και για μια καλοκαιρινή ημέρα στα Χανιά, κοντά στην οικογένεια του Κώστα και της Μαρίκας. «Δώσε αγάπη, για να πάρεις» μια προτροπή της σοφής Μαρίκας, που είχε «Ηλιο» τον σύζυγό της, γύρω από τον οποίο περιστρέφονταν όλοι τους, παιδιά κι εγγόνια. Γι’ αυτό ο Κώστας την έλεγε «ο Κοπέρνικός μου» κι ένα πάλλευκο στεφάνι σε σχήμα καρδιάς ακουμπούσε στο κεφάλι της σορού «Στον Κοπέρνικό μου»…
Η συγκίνηση κορυφώθηκε όταν το στερνοπαίδι, ο γιος που έδωσε στον Κώστα τον Μάρτιο του 1968, σε εποχή δύσκολη, ο Κυριάκος Μητσοτάκης πλησίασε τη σορό και έδωσε έναν ανθρώπινο επικήδειο: «Μάμυ μου, εάν είχες ακούσει τους γιατρούς σου όταν αρρώστησες μικρή από πολιομυελίτιδα, που σου είπαν «μην κάνεις παιδιά», δεν θα ήμασταν εμείς εδώ, τα τέσσερα παιδιά σου, τα 13 εγγόνια σου, τα έξι δισέγγονα. «Δεν θα περπατήσεις» σου είπαν και εσύ περπάτησες, χόρεψες, στάθηκες σε όλη σου τη ζωή, που είχε περισσότερες λύπες παρά χαρές, δίπλα στον Κώστα σου. Εσύ, στο Παρίσι της εξορίας, μου έμαθες τα ελληνικά και το πρώτο μου τραγούδι «Εις το βουνό, ψηλά εκεί (κι ένας λυγμός ράγισε τη φωνή του Κυριάκου) είν’ εκκλησιά ερημική» (ανοίγουμε μία παρένθεση για να πούμε πως μέσα στους σκαμμένους βράχους στην περιοχή του Αργουλιδέ στο Ακρωτήρι έχτισε το μικρό εκκλησάκι του Τιμίου Σταυρού, για να τιμήσει τη μητέρα του Σταυρούλα, το γένος Πλουμιδάκη, ο Κώστας Μητσοτάκης, κι εκεί στο μικρό νεκροταφείο έχουν δημιουργηθεί δύο τάφοι…). Είπε κι άλλα ο Κυριάκος, αναφερόμενος στην επιθυμία της μητέρας του να ιδρύσει Κέντρο Αποκαταστάσεως για Ατομα με Ειδικές Ανάγκες, που δεν το κατόρθωσε, αλλά θέσπισε νόμο ώστε να γίνει υποχρεωτική η κατασκευή ράμπας για πρόσωπα σε αναπηρικά καροτσάκια σε κάθε δημόσιο χώρο και σε πεζοδρόμια. Για να τελειώσει με το τραγούδι που έλεγε στον Κώστα της «για σένα ανοίγουν οι ουρανοί, που δύσκολα ανοίγουν». Για σένα, ξεχωριστή Μητέρα, τώρα που έφυγες θα ανοίξουν διάπλατα οι ουρανοί»…
Στην κηδεία της Μαρίκας Μητσοτάκη δεν υπήρξε καμία «σκιά», μόνον τιμή και θλίψη για τον αποχαιρετισμό αυτό. Παρέστησαν ο τέως πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής, ο τ. Πρόεδρος της Δημοκρατίας κ. Ιω. Γρίβας, ο υπουργός Εθνικής Αμυνας Δημήτρης Αβραμόπουλος, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Θεόδωρος Πάγκαλος, η τ. πρόεδρος της Βουλής Αννα Μπενάκη, ο πρόεδρος του ΛΑΟΣ Γιώργος Καρατζαφέρης («εάν είχαμε βγάλει δύο βουλευτές, θα είχαμε τώρα κυβέρνηση» είπε σε δημοσιογράφο μετά το τέλος της ακολουθίας), ο αντιστασιακός Μανώλης Γλέζος, βουλευτής Επικρατείας με τον ΣΥΡΙΖΑ, οι τ. υπουργοί Προκόπης Παυλόπουλος, Φάνη Πάλλη-Πετραλιά, Κέλλυ Μπουρδάρα, ο δήμαρχος Παλαιού Φαλήρου Γ. Χατζηδάκης, η Ολγα Κεφαλογιάννη, ο Νίκος Δένδιας, ο διευθυντής της «Καθημερινής» Αλέξης Παπαχελάς, οι Σταύρος Ψυχάρης, Κώστας Λούλης, Στρατής Στρατήγης. Οι οικογενειακοί φίλοι Βαρδής και Μαριάννα Βαρδινογιάννη, η Ελένη Ιω. Κεφαλογιάννη, ο Σπύρος Μεταξάς, η Κορίννα Ηλία Μεταξά με τον γιο της Ανδρέα, η Ελένη Σαμαρά-Κωνσταντακάτου, η Σόφη Βαρβιτσιώτη, ακαδημαϊκοί, δικαστικοί, επιχειρηματίες, απλοί άνθρωποι, Κρητικοί με μαύρα πουκάμισα, οι κοπέλες στο πλευρό της Μαρίκας που έγιναν αρχιμαγείρισσες και παιδαγωγοί. «Στο σπίτι μας, στο τραπέζι μας, -όπως είπε ο Κυριάκος- υπήρχε πάντα ένα πιάτο φαγητό, από τον Αριστοτέλη Ωνάση ώς τον οδηγό». Στηριγμένος σε πατερίτσες, ο λυράρης της Κρήτης Μανόλης Κονταρός.
Σήμερα, στα Χανιά, ώρα 14.00, θα ψαλεί τρισάγιο στον Ιερό Ναό της Αγίας Μαγδαληνής και η ταφή θα γίνει σε στενό κύκλο, στον οικογενειακό τάφο, στο νεκροταφείο του Αργουλιδέ, στο Ακρωτήρι. Αντί για μαντινάδες, θα ηχήσουν οι καμπάνες του αποχαιρετισμού για μια ξεχωριστή Αθηναία που παντρεύτηκε την Κρήτη κι έγινε υπόδειγμα συζύγου, μητέρας και γιαγιάς, με Κάστρο της την οικογένεια.
ΤΗΛΕΦΟΣ
