Ο πρώην υφυπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, υποστήριξε στις 11 Αυγούστου ότι ο επόμενος στόχος στην προσπάθεια της Μόσχας «να δημιουργήσει μία νέα σφαίρα ηγεμονίας» βρίσκεται στην Ουκρανία. Η εκτίμηση αυτή εξαπλώθηκε σαν πυρκαγιά στα δυτικά μέσα ενημέρωσης και προκάλεσε ανησυχίες στους οικονομολόγους. Κατά πάσα πιθανότητα, ο Χόλμπρουκ οδηγήθηκε στο προαναφερθέν συμπέρασμα λόγω των ομοιοτήτων που διέκρινε ανάμεσα στην περίπτωση της Νότιας Οσετίας και της Κριμαίας. Εντούτοις, πρόκειται για μια υπεραπλουστευτική ανάλυση μιας πολυσύνθετης κατάστασης.
Πρώτα απ’ όλα, οι παραλληλισμοί ανάμεσα στην Κριμαία και τη Νότια Οσετία δεν είναι τόσο εύκολοι όσο φαντάζεται ο κ. Χόλμπρουκ. Οταν κατέρρευσε η Σοβιετική Ενωση, οι κάτοικοι της πρώτης αποφάσισαν διά δημοψηφίσματος να ενταχθούν στην ανεξάρτητη Ουκρανία. Είναι επομένως εσφαλμένο να ισχυριστεί κανείς ότι το 58% εξ αυτών που είναι ρωσόφωνοι επιθυμούν και την ένταξή τους στη Ρωσία. «Απλώς θέλουμε να μας αφήσουν ήσυχους και οι μεν και οι δε» μου τόνισε ένας ταξιτζής της περιοχής όταν την επισκέφθηκα τον περασμένο Μάιο.
Τα αποσχιστικά φαινόμενα δεν θα μπορούσαν να λείπουν από την αυτόνομη κατά τ’ άλλα Κριμαία, η οποία, σημειωτέον, διοικείται από δικό της ξεχωριστό κοινοβούλιο. Ωστόσο, τα πράγματα δεν έχουν μέχρι σήμερα κλιμακωθεί σε σημείο εκδήλωσης βίαιων επεισοδίων. Αναμφίβολα, η Ρωσία, η οποία έχει καταλάβει (παρανόμως) έναν φάρο στην περιοχή, που αποτελεί και τη βάση του περίφημου στόλου της Μαύρης Θάλασσας, θα μπορούσε να δημιουργήσει προβλήματα, εξάπτοντας τεχνηέντως τα πάθη και δημιουργώντας την εντύπωση ότι οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις επιτίθενται σε Ρώσους πολίτες. Σε κάθε περίπτωση, όμως, δεν θα πρέπει να μεταβληθεί ραγδαίως επί τα χείρω μια σχετικά σταθερή σήμερα κατάσταση.
Δεύτερον, η σκοπιμότητα της ρωσικής επέμβασης στη Γεωργία και τη Νότια Οσετία κάθε άλλο παρά σαφής είναι. Αντιθέτως, μία πιθανή προέλαση προς την Τιφλίδα ή την Κριμαία θα αποτελούσε σαφέστατη επίδειξη των ρωσικών προθέσεων στην περιοχή, κάτι που προς το παρόν δεν φαίνεται πιθανό να γίνει. Ηδη, ο πρόσφατος πόλεμος αμαύρωσε τη διεθνή εικόνα της Μόσχας, τόσο σε πολιτικό επίπεδο όσο και στους κύκλους των επενδυτών, και θα ήταν μάλλον παράλογο για το Κρεμλίνο να διακινδυνεύσει περαιτέρω την απομόνωσή του με μία νέα περιπέτεια στην Κριμαία.
Τρίτον -και σημαντικότερο- η Μόσχα πιστεύει ότι μπορεί να επιτύχει τους στόχους της πολύ πιο διακριτικά, με ένα ευνοϊκό για εκείνη αποτέλεσμα στις προεδρικές εκλογές που θα διεξαχθούν στην Ουκρανία το 2010. Ενδεικτική είναι η δήλωση του Ουκρανού προέδρου Βίκτορ Γιούσενκο πως έχει στοιχεία ότι η πρωθυπουργός Γιούλια Τιμοσένκο πρόδωσε τη χώρα και δουλεύει πλέον για λογαριασμό του Κρεμλίνου. Η σιωπή της Τιμοσένκο για τη ρωσική εισβολή στη Γεωργία και την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ φαίνεται να επαληθεύει όσους πιστεύουν ότι επιθυμεί να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία με το φιλορωσικό στρατόπεδο. Δεν είναι καθόλου απίθανο η Μόσχα να στραφεί προς την Τιμοσένκο μετά την αποτυχία της προηγούμενης προσπάθειάς της το 2004 με τον Γιανουκόβιτς. Ο Γιουσένκο, από την άλλη πλευρά, ακολουθεί το παράδειγμα του Σαακασβίλι στη Γεωργία, πιέζοντας το ΝΑΤΟ να προσφέρει στη χώρα του χρονοδιάγραμμα ένταξης στη Συμμαχία, προκειμένου να αποτρέψει ενδεχόμενη ρωσική εισβολή.
Τέλος, δεν πρέπει να υποτιμούμε και τους ψυχολογικούς παράγοντες στην τελική διαμόρφωση της κατάστασης. Η Μόσχα θεωρεί τον Γιούσενκο ως μίασμα, που προσπαθεί να απομακρύνει τη χώρα του από την οδό της ενότητας με τη Ρωσία. Ενδεχόμενη στρατιωτική επέμβαση εναντίον του θα συνιστούσε έμμεση παραδοχή ότι το μίασμα νίκησε και η Ρωσία αναγκάστηκε να χρησιμοποιήσει τα όπλα της.
