H βεντέτα των «Μαντάδων» με τους «Βλαστούς» έγινε για την ιδιοκτησία ενός γέρικου δέντρου, μιας ελιάς. Και ο Μανόλης ο «Βλαστός» είχε ανοίξει πριν από αυτό βεντέτα και με τους «Καλημέρηδες» επειδή όταν πήγε να πιεί στο καφενείο τους με την παρέα του, αυτοί έκλειναν το μαγαζί και δεν του σέρβιραν.
Μόνο τα ονόματα άλλαξε ο Αρης Τσαντηράκης στη μελέτη του για τη βεντέτα στον ορεινό Μυλοπόταμο. Ολα τ’ άλλα είναι αληθινά.
Πόσο αξίζει η ανθρώπινη ζωή στα βουνά; Στις απομονωμένες κοινωνίες; Και πόσο κοστίζει η απομονωμένη κοινωνία σε μια ευρύτερη περιοχή που τα τελευταία 20 χρόνια τρέχει με ρυθμούς ανάπτυξης μεγαλύτερους του ευρωπαϊκού μέσου όρου;
«Μα και στην Αίγυπτο να μας ρωτήσουν για τα Ζωνιανά;», ήταν το παράπονο σημαντικού παράγοντα του Ρεθύμνου μετά το πρόσφατο ταξίδι του εκεί. Το Ρέθυμνο σήμερα ανησυχεί για δύο λόγους: Επειδή όλη η «υπόθεση Ζωνιανά» δείχνει να βολεύεται μόνο με το ένστολο κομμάτι της επιχείρησης και επειδή οι επόμενοι μήνες θα δείξουν αυτό που κατάλαβε και ο Ρεθυμνιώτης στο Κάιρο: Οτι τα νέα τρέχουν και οι εικόνες από τα Ζωνιανά έχουν παιχτεί από πολλές τηλεοράσεις. Και κανείς τουρίστας δεν θα ήθελε να πάει με την οικογένειά του σε μια περιοχή που ανταποκρίνεται στο στερεότυπο του ευρωπαϊκού μεσογειακού Νότου της ανομίας.
«Πού είναι η Κρήτη»; Πού «είμαστε οι Ρεθυμνιώτες σ’ όλη αυτή την ιστορία;», «παρακολουθούμε κι εμείς από τον καναπέ ό,τι γίνεται στην αυλή μας;». Αυτά και πολύ περισσότερα γράφονται ήδη σε σχετικό forum ρεθυμνιώτικου δικτυακού τόπου (goodnet.gr).
Κάτι αλλάζει στο Ρέθυμνο…
Αύριο, στις 12.30 στην πλατεία «Ηρώων Πολυτεχνείου», απέναντι από τη νομαρχία, οργανώνεται ένα συλλαλητήριο. Των «άφωνων» της πόλης ή των οργισμένων – τουλάχιστον έτσι ξεκίνησε. Το πρώτο δείγμα μαζικής αντίδρασης στο άγος των Ζωνιανών.
Την ιδέα την έριξαν τα «Ρεθεμνιώτικα Νέα» με άρθρο του εκδότη τους, Μανώλη Χαλκιαδάκη. Αλλά και η μεγάλη συμμετοχή στο «καφενείο του Ρεθύμνου», στο forum του «goodnet», ήταν ενδεικτική του άλλου Ρεθύμνου που αγωνιά. «Σκεφτείτε», λέει Ρεθυμνιώτης, «τον πατέρα ενός μαθητή κάπου στην Ελλάδα, που είδε στην τηλεόραση ότι στο πανεπιστήμιο καλλιεργείται χασίς».
Η πρώτη αντίδραση…
Πολλά σκέφτονται, τελευταία στο Ρέθυμνο. Κι αν τα αθηναϊκά κανάλια έδειξαν ως «θράσος των Ζωνιανών» τους πυροβολισμούς ομάδας κατοίκων του χωριού σε μπαρ του Ρεθύμνου, στην κρητική πόλη το είδαν πολύ διαφορετικά. Αυτό που έγινε την περασμένη βδομάδα σε μπαρ της παλαιάς πόλης δεν ήταν η ένοπλη απειλή κάποιων από τα Ζωνιανά. Το καινούργιο είναι ότι ο ιδιοκτήτης του μπαρ τους έδιωξε. Οτι αντέδρασε. Κι αυτός και μερικοί ακόμη και, ελπίζεται, αύριο περισσότεροι.
Η ελπίδα, λέει ο Γκίντενς, είναι η βάση της εμπιστοσύνης. Ως προς τους άλλους και την κοινωνία. Και όσο λιγότερο «παραδοσιακόστροφη» είναι μια κοινωνία, τόσο μεγαλύτερη είναι η ελπίδα.
Τα «Ρεθεμνιώτικα Νέα» φώναξαν, διότι σε πολλές περιπτώσεις «η αφωνία είναι συνενοχή». Ετσι, σιγά σιγά άρχισε να ξετυλίγεται μια άλλη παράλληλη ιστορία. Ο ακτιβισμός είναι στην Κρήτη (σ’ όλη την Ελλάδα) πιο φρέσκος από τον «φρεντουτσίνο» και διόλου ευκολοχώνευτος.
«Ποιος το διοργανώνει το συλλαλητήριο; Ποιοι θα υπογράφουν την αφίσα; Θα μιλήσει κάποιος;» Ερωτήματα που ενίοτε σκοτώνουν την ουσία. Για παράδειγμα, αρκετοί δυσαρεστήθηκαν με το «καπέλο» της εκκλησίας. «Μα να πάει ο μητροπολίτης στα Ζωνιανά και να πει πως μερικοί παραστράτησαν αλλά η αγκαλιά της εκκλησίας είναι μεγάλη; Αυτό κατάλαβε;»
Ομως, αύριο, το συλλαλητήριο θα γίνει. Με στόχους «ένα καθαρό Ρέθυμνο» και την «καταγραφή συμμαχίας με την Πολιτεία, στις προσπάθειές της αυτόν τον καιρό στον Μυλοπόταμο».
Μερικοί, αρκετοί, που ξέρουν ότι τα πλοκάμια της τοπικής διαπλοκής φθάνουν μέχρι τη Βουλή, περιμένουν και κάτι άλλο από το συλλαλλητήριο. Βλέπετε, για μερικούς εκπροσώπους του Ρεθύμνου, η συμμετοχή στην κινητοποίηση μοιάζει με δίκοπο μαχαίρι: Αν δεν πάρουν μέρος, τότε προφανώς καλύπτουν τους Ζωνιανούς. Αν πάρουν μέρος, υπάρχει ο φόβος του «γιούχα» από τον κόσμο. Κι ένα «γιούχα» που θα καταγραφεί και θα μεταδοθεί τηλεοπτικά δεν είναι το καλύτερο εφόδιο για, π.χ., μια πολιτική καριέρα.
Η συζήτηση δεν είναι τυχαία. Ηδη κυκλοφορεί η φήμη στο Ρέθυμνο πως έγινε μια προσπάθεια από «κάποιους» να ματαιωθεί η συγκέντρωση. «Τι τα θέλετε τώρα; Να δοθεί κι άλλη δημοσιότητα; Κακό μάς κάνει. Αφήστε το καλύτερα στην αστυνομία».
Τους περιμένουν, έτσι φαίνεται, αυτούς τους «κάποιους» στο συλλαλητήριο. Εστω κι αν αθόρυβα γίνεται και θα γίνει προσπάθεια να μη βρεθούν σε δύσκολη θέση επώνυμοι εκ των συμμετεχόντων. Δεν είναι η ώρα των λογαριασμών, ούτε η ώρα αυτόκλητων τιμωρών. Αλλωστε, αυτή τη νοοτροπία την πληρώνει ο νομός.
Το τίμημα, φοβούνται πολλοί, είναι ήδη ακριβό. Το διαπίστωσε καθηγήτρια Γυμνασίου σε χωριό κοντά στο Ρέθυμνο, όταν θέλησε να συζητήσει περί Ζωνιανών στην τάξη. «Τα παιδιά μού είπαν ότι ο μόνος δρόμος ευτυχίας είναι σήμερα τα χρήματα. Αυτός είναι ο στόχος με όποιο κόστος».
«Ακόμη και με τον κίνδυνο της φυλακής;» τα ρώτησα.
«Μην είστε αφελής, κυρία. Οποιος έχει χρήματα, έχει και άκρες. Πώς αλλιώς έφτιαξε την περιουσία του;»
Ιnfo
– Αρη Τσαντηρόπουλου «Η βεντέτα στην Ορεινή Κρήτη», Αθήνα 2004, εκδ. Πλέθρον.
– Ernest Gellner (εισαγωγή Βασιλικής Γεωργιάδου) «Η κοινωνία πολιτών και οι αντίπαλοί της», Αθήνα 1996, εκδ. Παπαζήσης.
– Νταίηβιντ Ρήσμαν «Το μοναχικό πλήθος», Αθήνα 2001, εκδ. Νησίδες.
– Κωνσταντίνου Τσουκαλά «Ανα-γνώσεις», Αθήνα 2002, εκδ. Καστανιώτης.
– Anthony Giddens «Οι συνέπειες της νεωτερικότητας», Αθήνα 2001, εκδ. Κριτική.
