Χθες άκουσα στο CNN ότι το κείμενο της συνθήκης στα ιρανικά έχει διαφορές απ’ αυτό στα αγγλικά. Η επιεικέστερη εκδοχή είναι ότι η συνθήκη έγινε τσάτρα πάτρα. Η λιγότερο επιεικής μάλλον αποκαλύπτει δόλο. Υπέγραψαν μια συνθήκη κατάπαυσης του πυρός που ο καθένας τους μπορεί να την ερμηνεύσει κατά βούλησιν. Κοινώς υπέγραψαν μια συνθήκη που δεν είναι συνθήκη. Απόδειξη, ο Λίβανος. Περιλαμβάνεται ή δεν περιλαμβάνεται στην κατάπαυση του πυρός; Ωσπου να αποφασίσουν, το Ισραήλ μπορεί να συνεχίσει να βομβαρδίζει τη Χεζμπολάχ και τους αμάχους. Και το μέρος είναι ο Λίβανος, μια εντελώς ιδιαίτερη κρατική ύπαρξη στη Μέση Ανατολή. Το λέω αυτό διότι διαβάζω το βιβλίο του φίλου Δημήτρη Κούρκουλα με τον τίτλο «Λίβανος» (εκδόσεις Μεταίχμιο). Μια συνοπτική ιστορία αυτής της χώρας, η οποία πήρε το όνομά της από ένα βουνό, είναι μικρότερη από την Πελοπόννησο και συμμετέχει με εντελώς ιδιαίτερο τρόπο στα προβλήματα της Μέσης Ανατολής. Ο Κούρκουλας την έζησε ως επικεφαλής της αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην περίοδο που προσπαθούσε να ανασυγκροτήσει τα ερείπια που της είχε αφήσει ένας εμφύλιος πόλεμος. Το βιβλίο σε βοηθάει να καταλάβεις την πολυπλοκότητα όχι μόνον του Λιβάνου, αλλά και κατ’ επέκταση όλης της Μέσης Ανατολής. Οπως είχε πει ο Πάπας Ιωάννης Παύλος Β΄: «Ο Λίβανος είναι παραπάνω από μία χώρα. Είναι ένα μήνυμα».
Κατ’ αρχάς είναι μια χώρα η οποία δεν έχει κοινό εθνικό αφήγημα, άρα δεν έχει κοινή εθνική συνείδηση. Τη συνθέτουν 18 θρησκευτικές κοινότητες, που μοιράζονται την πολιτική εξουσία και τα αξιώματα της οιονεί δημοκρατίας της. Για χρόνια υπήρξε υπό συριακή επιτροπεία, ενώ το νότιο μέρος της το κατείχε το Ισραήλ. Υποδέχθηκε τους Παλαιστινίους αφού τους έδιωξαν από την Ιορδανία και από τη στιγμή της δημιουργίας της δεν έπαψε να ισορροπεί στα όρια της ενδόρρηξης. Το ενδιαφέρον με τον Λίβανο είναι ότι οι εσωτερικές συγκρούσεις δεν μπορούν να ερμηνευθούν ούτε από τις διαφορές μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων που αποτελούν τον πληθυσμό του ούτε από ιδεολογικές διαφορές. Και όπως γράφει ο Κούρκουλας, «σίγουρα ο Λίβανος ασκεί μια γοητεία επειδή συνδυάζει τις αντιθέσεις μιας σύγχρονης κοινωνίας με έντονα παραδοσιακά στοιχεία». Ισως γι’ αυτό και είναι τόσο δύσκολο να τον καταλάβουμε. Πώς συμβιώνει η ευρωπαϊκή Βηρυτός με τους καταυλισμούς της Χεζμπολάχ στην κοιλάδα Μπεκάα; Κρίνοντας από την Ιστορία που αφηγείται συνοπτικά ο Κούρκουλας, η συμβίωση μπορεί να είναι επιθυμητή, είναι όμως τουλάχιστον δύσκολη, αν όχι αδύνατη. Ναι, ο Λίβανος είναι ένα παράδειγμα, όπως το χαρακτήρισε ο Ιωάννης Παύλος, όμως είναι ένα παράδειγμα αδύνατης συμβίωσης. Μια σύνοψη της Μέσης Ανατολής.
