Είχε εξαιρετικό ενδιαφέρον το ρεπορτάζ για τα 120 έγγραφα της περιόδου 1953-1959, που αποχαρακτηρίστηκαν από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών. Οπως είπε ο ιστορικός και υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη, κ. Τάσος Σακελλαρόπουλος, «δεν είναι σημαντικές μόνο οι πληροφορίες που μας δίνουν, αλλά και το κλίμα που μας μεταφέρουν» («Καθημερινή», 2.4.2026).
Από τα έγγραφα αναδεικνύεται αυτό που επισήμανε στο ίδιο ρεπορτάζ ο ιστορικός κ. Κωστής Καρπόζηλος: «Δείχνουν πώς το ελληνικό κράτος είχε αναγορεύσει τον κομμουνισμό σε υπαρξιακή απειλή. Το ενδιαφέρον είναι πως αυτή η απειλή παρέμενε ενεργή χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου». Ακόμη πιο ενδιαφέρον όμως είναι το γεγονός ότι η ΕΥΠ είχε άποψη και συνιστούσε στην κυβέρνηση την «αναθεώρηση της όλης οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής του κράτους με σκοπόν την ανακούφισιν των πολυπληθέστερων και πτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων του ελληνικού λαού» (20.5.1958).
Από την άλλη πλευρά, φωτίζονται εξ αντανακλάσεως τα εγκληματικά λάθη της ηγεσίας του ΚΚΕ, που συνετέλεσαν –ή, έστω, χρησιμοποιήθηκαν σαν δικαιολογία– στην παράταση του «ψυχρού εμφυλίου». Ενα τέτοιο ήταν η περίφημη ανακοίνωση του γενικού γραμματέα του ΚΚΕ Νίκου Ζαχαριάδη από τον ραδιοφωνικό σταθμό Βουκουρεστίου, η περίφημη φράση «βάζουμε το όπλο παρά πόδα» (16.10.1949). Σύμφωνα με τα έγγραφα της ΕΥΠ, «το μέτρον της εκτοπίσεως δεν αντίκειται εις την Διεθνήν Σύμβαση της Ρώμης διότι (…) η ανταρσία συνεχίζεται υπό της μη συνθηκολόγησης της Κ/Συμμοριτικής ηγεσίας» (14.11.1958).
Αξίζουν, λοιπόν, συγχαρητήρια στην ηγεσία της ΕΥΠ που είκοσι χρόνια μετά την ψήφιση του σχετικού νόμου (3649/2008) κάνει το αυτονόητο για όλες τις δυτικές δημοκρατίες. Δίνει στη δημοσιότητα μερικές σταγόνες Ιστορίας για να μελετούν οι ιστορικοί και να μαθαίνουμε εμείς οι υπόλοιποι. Λέμε «σταγόνες», διότι ολόκληρες περιοχές ιστορικής έρευνας είναι αποκλεισμένες από τους ειδικούς και μόνον αν σταθούν τυχεροί μπορούν να κρυφοκοιτάξουν. «Ετυχε να κάνω την έρευνά μου» για την περίοδο της Κατοχής και το φαινόμενο του δωσιλογισμού, είπε ο ιστορικός κ. Μενέλαος Χαραλαμπίδης, «την περίοδο που πήγαν να ανοίξουν αυτά τα αρχεία των ελληνικών σωμάτων και υπηρεσιών ασφαλείας, που είναι οι προκάτοχοι της ΕΥΠ. Ηταν αρχεία που διαρκώς έκλειναν με αποφάσεις του εκάστοτε υπουργού Εσωτερικών» (Lifo, 14.3.2024).
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι ότι σε αυτήν τη χώρα όσο περισσότερο καμαρώνουμε για την ιστορία μας, τόσο περισσότερο την κρύβουμε. Τα αρχεία του υπουργείου Εσωτερικών για την περίοδο της Κατοχής παραμένουν 85 χρόνια μετά κλειστά…
