Την Κυριακή έχουν εκλογές στην Ουγγαρία. Και τι έγινε, θα μου πείτε. Η Ουγγαρία είναι μια χώρα παρόμοιου μεγέθους με την Ελλάδα και, θα έλεγε κανείς, μικρού γεωπολιτικού ενδιαφέροντος για την Ελλάδα ή για τον κόσμο. Τι μας νοιάζει αν και πότε ψηφίζουν εκεί; Εσείς, βεβαίως, που βρίσκεστε εδώ πιθανότατα ξέρετε ότι η Ουγγαρία δεν είναι, πολιτικά, μια τυπική ευρωπαϊκή χώρα. Έχει κάποιες ιδιαιτερότητες. Πρόσφατα άκουσα σε εκδήλωση ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός είναι «ο δεύτερος μακροβιότερος στην Ευρωπαϊκή Ένωση», αλλά ο άνθρωπος που το είπε κακώς καμάρωνε, γιατί αυτό δεν είναι κατόρθωμα ή επίτευγμα, όταν πρώτος στη λίστα είναι ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, ο Βίκτωρ Όρμπαν. που με το κόμμα του, το Fidesz, κυβερνά τη χώρα του εδώ και δεκαέξι συνεχόμενα χρόνια. Ο Όρμπαν δεν είναι ένας απλός, κανονικός πολιτικός, που ενθουσιασμένοι ψηφοφόροι εκλέγουν ξανά και ξανά, ελεύθερα και δίκαια. Ίσα ίσα, αποτελεί το πρότυπο των ανά τον κόσμο επίδοξων δικτατόρων. Δείχνει στην πράξη πώς ένας πολιτικός μπορεί να αναλάβει δημοκρατικά τη διακυβέρνηση μιας χώρας, και μετά να τινάξει στον αέρα έναν έναν τους δημοκρατικούς θεσμούς, εξασφαλίζοντας ότι δεν γίνεται να χάσει σε καμία από τις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Η μετατροπή μιας δημοκρατίας σε δικτατορία με εκλογές.
Τα τελευταία 16 χρόνια, λοιπόν, ο Όρμπαν τα έκανε όλα. Όλες τις τεχνικές, όλα τα θεμελιώδη κόλπα του απολυταρχισμού, ένα ένα. Ακολούθησε το blueprint του αυταρχισμού, υποδειγματικά. Τι έκανε;
Εκμεταλλεύτηκε την απόλυτη πλειοψηφία που του χάρισε ο ουγγρικός λαός για να αλλάξει το Σύνταγμα (με μια διαδικασία που έγινε κρυφά, χωρίς διαβούλευση, και με τη νομοθετική διαδικασία να διαρκεί μόλις εννέα ημέρες), ξανασχεδίασε τις εκλογικές περιφέρειες με τρόπο που συμφέρει το κόμμα του (το 2014 πήρε 45% των ψήφων αλλά το 91% των εκλογικών περιφερειών), αύξησε τον αριθμό των δικαστών στο Ανώτατο Δικαστήριο γεμίζοντας το με δικούς του και μετά αφαίρεσε την αρμοδιότητα του δικαστηρίου να αποφασίζει για το αν οι επόμενες αλλαγές στο Σύνταγμα είναι συνταγματικές ή όχι, έφτιαξε οργανισμούς που ελέγχουν το περιεχόμενο όλων των ειδησεογραφικών καναλιών μοιράζοντας πρόστιμα, εξασφάλισε ότι φίλοι του θα αγοράσουν όλα τα ιδιωτικά ΜΜΕ και επέβαλε περιορισμούς και ελέγχους στα πανεπιστήμια, τους ερευνητικούς οργανισμούς, τις ΜΚΟ και όλους τους θεσμούς και τους φορείς όπου παράγεται πολιτική σκέψη, όλες τις αντίπαλες φωνές στο δημόσιο διάλογο. Τα έκανε όλα.
Αλλά, βέβαια, αυτά είναι αναγκαίες προϋποθέσεις για την διατήρηση της εξουσίας, αλλά δεν είναι απαραίτητα και ικανές. Δεν φτάνουν, γιατί υπάρχει και ένας άλλος κρίσιμος παράγοντας που τα εγκρίνει και τα αποδέχεται όλα αυτά. Ο λαός. Κάθε επίδοξος δικτάτορας πρέπει να κρατά και ένα μέρος του εκλογικού σώματος ζεστό, πιστό και φανατισμένο, ακόμα κι αν δεν είναι πλειοψηφικό. Οι στρεβλώσεις στο εκλογικό σύστημα, η χειραγώγηση των ΜΜΕ και ο έλεγχος στα δικαστήρια αρκούν για να πάρεις το 30% και να το κάνεις 45% (και 91% της Βουλής) αλλά θα πρέπει κάπως να κρατήσεις αυτό το 30%. Πώς το έκανε ο Όρμπαν; Πώς αλλιώς; Εφευρίσκοντας φανταστικούς εχθρούς και μπαμπούλες, πυροδοτώντας την πόλωση. Με αντιμεταναστευτική υστερία, κραδαίνοντας ανύπαρκτους κινδύνους από δήθεν «woke» ή μουσουλμανικές απειλές, πατώντας όλα τα συντηρητικά κουμπιά του γερασμένου πληθυσμού της χώρας και δαιμονοποιώντας κάθε ευάλωτη μειονότητα μέσα στη χώρα. Πουλώντας θρησκεία, τρόμο και ρατσισμό. Ο Όρμπαν, που στα νιάτα του σπούδασε στην Οξφόρδη με υποτροφία του Τζορτζ Σόρος, αξιοποίησε κάθε θεωρία συνομωσίας που εξιτάρει την ακροδεξιά. Σε μια χώρα της Ευρώπης, απαγόρευσε την απεικόνιση ομοφυλόφιλων στα μίντια και στους δρόμους (ακόμα και τις σημαίες ή πινακίδες με ουράνια τόξα) και έπεισε το εκλογικό σώμα ότι το σημαντικότερο πρόβλημα σε μια χώρα όπου κανένας μετανάστης δεν θέλει να πάει, είναι η μετανάστευση.
Κι αφού τα έκανε όλα αυτά, εξίσου αποτελεσματικά και γρήγορα με τον Ερντογάν, αλλά σε μια χώρα «ευρωπαϊκή», τι έκανε; Μα, ό,τι κάνουν όλοι οι αυταρχικοί ηγέτες, πάντα: έφαγε λεφτά, και τα έκανε θάλασσα.
Η Ουγγαρία δεν είναι μια επιτυχημένη χώρα. H ανάπτυξη είναι στο 0,4%, οι μισθοί είναι καθηλωμένοι, ο πληθωρισμός καλπάζει, τα νοσοκομεία και τα σχολεία είναι σε κακά χάλια. Την ώρα που η γειτόνισσα της η Πολωνία καλπάζει, η Ουγγαρία βουλιάζει. Αντί να επενδύσει στην υγεία, την παιδεία και το μέλλον, το καθεστώς Όρμπαν δαπανά το 5,5% του ΑΕΠ της χώρας για την καταπολέμηση του δημογραφικού. Και οι εθνικιστικής χροιάς πανάκριβες πολιτικές που επιστρατεύουν γι’ αυτό το σκοπό (τεράστια επιδόματα και φοροαπαλλαγές για να αυξήσουν τις γεννήσεις) φυσικά αποτυγχάνουν. Όταν ανέλαβε ο Όρμπαν, ο δείκτης γονιμότητας της χώρας ήταν 1,25 παιδιά ανά γυναίκα. Σήμερα είναι 1,31. Η Ουγγαρία έχει μικρότερο δείκτη γονιμότητας και από την Ελλάδα.
Αλλά το πιο κραυγαλέο χαρακτηριστικό, αυτό που κάνει την Ουγγαρία να ξεχωρίζει ανάμεσα σε όλες (ναι, όλες) τις χώρες της Ε.Ε. είναι η διαφθορά. Τα τελευταία 15 χρόνια όλοι οι φίλοι του Όρμπαν από το σχολείο έχουν γίνει μεγιστάνες ολιγάρχες. Όλα τα ΕΣΠΑ πήγαιναν σε φίλους, τσιράκια και χρηματοδότες του Fidesz. Το πόσο χυδαία «τρώνε» τα ευρωπαϊκά λεφτά, έχει οδηγήσει την Κομισιόν να «παγώσει» πάνω από 6 δισεκατομμύρια που προορίζονταν από τα ταμεία συνοχής για τη χώρα -πράγμα πρωτοφανές. Ούτε εμείς δεν τα έχουμε κάνει αυτά.
Και βέβαια, εκτός από όλα αυτά, η Ουγγαρία αποτελεί προβληματική περίπτωση και ως κράτος-μέλος της Ε.Ε. Ο Όρμπαν είναι πολύ εντελώς εκτός θέματος σε σχέση με τους άλλους 26, κραδαίνει το «βέτο» του απειλητικά με κάθε ευκαιρία, βρίζει την Ε.Ε. και λίγο-πολύ λειτουργεί ως εκπρόσωπος του Πούτιν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο -και ενίοτε ως κατάσκοπος. Οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι πλέον ποτέ δεν μιλάνε ανοιχτά μπροστά σε Ούγγρους συναδέλφους τους, γιατί ξέρουν πως ό,τι ειπωθεί θα καταλήξει στο Κρεμλίνο, με το νι και με το σίγμα.
Βεβαίως, κανένας δεν ζηλεύει την Ουγγαρία για την οικονομία της ή τα πολιτικά επιτεύγματα της κυβέρνησης. Οι ακροδεξιοί από άλλες χώρες θαυμάζουν μόνο το πώς το καθεστώς Όρμπαν διαβρώνει τους δημοκρατικούς θεσμούς, συγκεντρώνει όλες τις εξουσίες στο πρόσωπο του και κρατά μέρος του πληθυσμού φανατισμένο και έξαλλο με αποτελεσματικότητα και συνέπεια. Οι MAGA αμερικάνοι έχουν ξετρελαθεί μαζί του. Τον καλούν στα συνέδριά τους και, τώρα, προεκλογικά, εν μέσω πολέμου, ενώ ο υπόλοιπος κόσμος χάνεται, στέλνουν τον ίδιο τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ να κάνει προεκλογικές συγκεντρώσεις στην Ουγγαρία για να τον υποστηρίξει (κάτι που βεβαίως ενδέχεται να έχει το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα -αλλά το πόσο αντιδημοφιλείς είναι δεν είναι κάτι που αντιλαμβάνονται αυτοί).
Αλλά όλα αυτά έχουν να κάνουν απλά με μια προβληματική χώρα στην καρδιά της Ευρώπης. Γιατί λέμε ότι είναι σημαντική άλλη μια εκλογική αναμέτρηση σε ένα τέτοιο, προβληματικό καθεστώς αμφισβητήσιμης δημοκρατικότητας; Επειδή τώρα, για πρώτη φορά, ο Όρμπαν μπορεί να χάσει.
Ένας από τους λόγους που ο Όρμπαν κέρδισε τόσες συνεχόμενες φορές, πέρα από όλες τις στρεβλώσεις και τις επεμβάσεις στη δημοκρατική διαδικασία, ήταν και το ότι η αντιπολίτευση εκεί ήταν παραδοσιακά κατακερματισμένη. Αυτή τη φορά, δεν είναι. Έχει στηθεί μια συμμαχία υπό τον Πέτερ Μάγκιαρ (κυριολεκτικά «Πέτρος Ούγγρος»), έναν σχετικά δημοφιλή πολιτικό που εμφανίστηκε πρόσφατα. Δεν μιλάμε για κανένα Λίνκολν. Ένα πρώην στέλεχος του Fidesz είναι, συντηρητικός δεξιός κι αυτός, μέχρι πρότινος σύμμαχος του Όρμπαν, που βγήκε αντιπολιτευόμενος και διαμαρτυρόμενος κυρίως για την εξωφρενική διαφθορά, στην οποία, μεταξύ άλλων, συμμετείχε και η πρώην σύζυγος του, που ήταν υπουργός. Την «έδωσε», μάλιστα, στο πλαίσιο του ταραχώδους διαζυγίου, δημοσιοποιώντας τηλεφωνικές της συνδιαλέξεις. Επικοινωνιακός, φωτογενής, αλλά σίγουρα όχι Λίνκολν. Από την άλλη, πώς να βγει κάποια καλή εναλλακτική επιλογή σε ένα τέτοιο πολιτικό σύστημα, όταν εδώ και μιάμιση δεκαετία ένα κόμμα ελέγχει τα μίντια και όλο τον κρατικό μηχανισμό; Από πού να βγει; Αλλά αυτό έχουν τώρα. Και οι δημοσκοπήσεις λένε ότι το νέο κόμμα του Μάγκιαρ είναι μπροστά με διψήφιες μονάδες. Ενώνει για πρώτη φορά και τους απελπισμένους δημοκρατικούς Ούγγρους κάθε ιδεολογικής προέλευσης, και τους απογοητευμένους από την κολοσσιαία διαφθορά και την οικονομική στασιμότητα πρώην ψηφοφόρους του Fidesz. Ο εκλογικός χάρτης είναι τόσο στρεβλός, βέβαια, που όποιο κόμμα θέλει να κερδίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία από το Fidesz πρέπει να κερδίσει με διαφορά 9-10%. Αν θέλει και απόλυτη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο (για να μπορεί να αλλάξει το Σύνταγμα), θα πρέπει να κερδίσει με σχεδόν 20 μονάδες. Έχει κάνει δουλίτσα ο Όρμπαν.
Γι’ αυτό είναι τόσο σημαντική η εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής. Αν ο Όρμπαν χάσει, θα δουν όλοι αυτοί που τον θαυμάζουν και που προσπαθούν να τον αντιγράψουν ότι, ακόμα κι όταν τικάρεις όλα τα κουτάκια της λίστας, ακόμα κι αν ακολουθήσεις το «blueprint» του απολυταρχισμού υποδειγματικά, τελικά μπορεί και να μην γίνεις ισόβιος δικτάτορας. Μπορεί να αποδειχτεί ότι η ανατροπή μιας ευρωπαϊκής δημοκρατίας από μέσα, χρησιμοποιώντας τα εργαλεία της, να πετυχαίνει μόνο πρόσκαιρα. Είναι απαραίτητο για όλους τους ελεύθερους δημοκρατικούς λαούς που όμως κινδυνεύουν από το λαϊκισμό, αυτό να συμβεί.
Αν όμως ο Όρμπαν κερδίσει, τότε τα πράγματα σκουραίνουν. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν τόσο μεγάλη διαφορά που, φαινομενικά, μόνο με εξωθεσμικές παρεμβάσεις μπορεί να προκύψει ένα εντελώς ανάποδο εκλογικό αποτέλεσμα. Θεωρείται σίγουρο ότι ο Όρμπαν, όπως όλοι οι διεφθαρμένοι αυταρχικοί ηγέτες, θα μεταχειριστεί όλα τα εργαλεία που έχει στη διάθεση του για να μην χάσει. Αν το παρακάνει, αν, για παράδειγμα, επέμβει αμφισβητώντας το αποτέλεσμα, αν εμποδίσει τη διαδικασία, ή αν αρνηθεί να αναγνωρίσει μια ήττα, τότε το ενδεχόμενο να μπει σε εφαρμογή το άρθρο 7 της Ε.Ε. (για να πετάξει την Ουγγαρία απέξω) θα γίνει πολύ πιο πιθανό.
Αλλά ας είμαστε αισιόδοξοι. Τουλάχιστον αυτή, η κατά τη γνώμη μου τρίτη σημαντικότερη αναμέτρηση της χρονιάς, θα γίνει. Και η δεύτερη σημαντικότερη για εμάς, οι πρόωρες εκλογές στην Ελλάδα, αν όντως προκηρυχθούν, θα γίνουν. Το ξέρουμε αυτό, και ξέρουμε ότι οι δικές μας θα είναι και σίγουρα και ελεύθερες και δίκαιες. Αλλά η πιο σημαντική εκλογική αναμέτρηση της χρονιάς, και για εμάς και για όλους τους πολίτες του πλανήτη, κανείς δεν ξέρει αν και πώς θα γίνει. Είναι οι εκλογές για το Κογκρέσο στη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη που έχει υπάρξει ποτέ στον κόσμο, τη χώρα που ελέγχει τα περισσότερα πυρηνικά όπλα από όλες, τις ΗΠΑ, το Νοέμβριο. Από αυτούς, τους θαυμαστές του Όρμπαν, που μέσα σε 16 μήνες έχουν καταφέρει σχεδόν όσα κατάφερε αυτός σε 16 χρόνια, όλα μπορεί κανείς να τα περιμένει.
