Επτά στους δέκα Ελληνες μπαίνουν στο Διαδίκτυο και ρωτάνε για συμπτώματα. Θέλουν η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) και οι μηχανές αναζήτησης να τους εξηγήσουν το πρόβλημά τους ή να ερμηνεύσουν τις ιατρικές τους εξετάσεις.
«Θέλω να ξέρω την αλήθεια αυτού που μου συμβαίνει αλλά και τη χειρότερη πιθανή εκδοχή», είπε χρήστρια της ΤΝ σε αρθρογράφο της «Κ» (Είναι τα Chatbot οι νέοι γιατροί; «Κ»). Τώρα, οι μεγάλοι τεχνολογικοί κολοσσοί λανσάρουν τις health εκδοχές τους. Μηχανήματα ΤΝ «εξειδικευμένα» σε θέματα υγείας. Θα ανεβάζεις τον ιατρικό σου φάκελο κι αυτά θα σου λένε τι έχεις.
Ολ’ αυτά μού είναι λίγο γνώριμα, καθώς είμαι αρρωστοφοβική από μικρό παιδί. Μαζί με τον κολλητό μου (που ήταν κι αυτός υποχόνδριος και τώρα είναι γιατρός), ψαχουλεύαμε συμπτώματα στο Ιντερνετ όταν δεν είχαμε σχολείο. Πόνος στη μέση, ζαλάδες, πρησμένοι αδένες. Η μηχανή μάς ενημέρωνε πως είχε έρθει το τέλος μας στην τρυφερή ηλικία των δεκαεπτά. Ο πόνος στο γόνατο σχετιζόταν με σοβαρές αδιάγνωστες μυοσκελετικές παθήσεις κ.λπ. Παράνοια.
Τότε είχα λάβει την απόφαση να μην ξαναρωτήσω ποτέ το Διαδίκτυο τι έχω. Τώρα μαθαίνω πως 51% των ενηλίκων (έρευνα του YouGov) κάνει αυτοδιάγνωση και αμέτρητοι άνθρωποι χρησιμοποιούν το chatbot για ιατρικά θέματα. Η ΤΝ τους βοηθάει να πλοηγηθούν μέσα στην περιπλοκότητα των συστημάτων υγείας και στην ασάφεια των ευρημάτων των εξετάσεων και της ιατρικής ορολογίας. Η συνομιλία με το chatbot προσφέρει απλόχερα πολυπόθητες διευκρινίσεις που οι γιατροί μουρμουρίζουν βιαστικά ή καθόλου πριν περάσουν στον επόμενο.
Οι γιατροί είναι άνθρωποι (άρα σφάλλουν), έχουν περιορισμένο χρόνο και σπανίως είναι διαθέσιμοι όταν τους θες. Χώρια που κάποιοι ντρέπονται τους γιατρούς ή θέλουν να έχουν μία καλή προπαρασκευαστική συζήτηση με την τεχνολογία προκειμένου να ελέγχουν το ιατρικό προσωπικό και να καταστρώσουν ολόδικό τους πλάνο δράσης για την ασθένεια. Το μηχάνημα είναι εκεί τρεις η ώρα τη νύχτα. Συνδέει άπειρα δεδομένα και τα επεξεργάζεται σε δευτερόλεπτα. Επίσης, δεν σε κρίνει αν είσαι ψυχικά κουρέλι από ένα περίεργο σπυρί στο φρύδι. Λατρεύουμε να επικοινωνούμε με την τεχνολογία ακριβώς γιατί είναι τόσο διαθέσιμη και δεν κρίνει. Δεν κατανοεί τις λέξεις «χαμηλό», «ξεφτίλα» ή «ανήθικο», παρόλο που τις αναγνωρίζει.
Δεν μπορώ να μην είμαι καχύποπτη πάντως. Οι μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες θα έχουν πρόσβαση στα πιο ευαίσθητα προσωπικά μας δεδομένα. Η ισχύς τους θα αυξηθεί κι άλλο! Θα έχουν άραγε τη «γενναιοδωρία» να μοιράζονται με τα ερευνητικά κέντρα, τα πανεπιστήμια και την επιστημονική κοινότητα την πολύτιμη πληροφόρηση που θα κατέχουν; Ή θα ζητούν ανταλλάγματα; Το πρόσφατο παρελθόν δείχνει πως, όποτε οι τεχνολογικοί κολοσσοί συγκεντρώνουν υπερβολική δύναμη, τη χρησιμοποιούν για κοινωνικά πειράματα, διαφημίσεις, ρύθμιση της συμπεριφοράς, διασπορά τοξικών συναισθημάτων και εγκαθίδρυση καθεστώτος επιτήρησης.
Αντιμέτωποι με απάνθρωπα αυτοματοποιημένα ή υπερπερίπλοκα συστήματα που δεν τους απευθύνονται προσωπικά, οι άνθρωποι προσπαθούν με τη χρήση της τεχνολογίας να πλοηγηθούν μες στις ερήμους χαοτικών διαδικασιών, νοσοκομείων, πανεπιστημίων, δικαστηρίων κ.λπ. Αποκομίζουμε ενίοτε την αίσθηση πως ενόψει διαφόρων συστημάτων δεν είμαστε άνθρωποι, αλλά κυβόργια, φορείς πληροφορίας ή κάτοχοι καρτών που μας δίνουν πρόσβαση σε χώρους, αγαθά και υπηρεσίες. Η ιδέα της ολιστικής προσέγγισης του ανθρώπου έχει διαλυθεί σε πίξελ.
Θα ήταν τόσο επιτυχημένα τα εργαλεία της ΤΝ-γιατρού, εάν οι άνθρωποι είχαν εύκολη πρόσβαση σε καλοπληρωμένους, ξεκούραστους γιατρούς που τους δίνουν σημασία και τους απευθύνονται προσωπικά; Είναι τυχαίο ότι η διείσδυση των τεχνολογικών κολοσσών στην υγεία ξεκινάει από την Αμερική, όπου τόσοι άνθρωποι είναι αποκλεισμένοι από ιατρικές υπηρεσίες και φάρμακα;
Η δημοφιλία της ΤΝ-γιατρού ίσως σχετίζεται με την κατάρρευση ή τη συστηματική υποχρηματοδότηση των συστημάτων υγείας, με την πλήρη ιδιωτικοποίηση της φροντίδας (κατάρρευση κοινοτήτων κ.λπ.), τη μοναξιά, την τεχνολογικά υποβοηθούμενη παράνοια. Ισως είναι λύση και απότοκο της απάνθρωπης σκληρότητας της σύγχρονης περίθαλψης που τόσο έξοχα φανερώνει ο Ουελμπέκ στην «Εκμηδένιση».
