Ο δημόσιος διάλογος στην Ελλάδα συχνά εξελίσσεται χωρίς ουσιαστική αναφορά στα διαθέσιμα δεδομένα, ακόμη και όταν αυτά είναι δημόσια, αξιόπιστα και σχετίζονται άμεσα με το θέμα που συζητείται. Η αξιοποίηση αντικειμενικών στοιχείων, όμως, δεν είναι πολυτέλεια αλλά βασική προϋπόθεση για έναν ουσιαστικό και παραγωγικό διάλογο. Παρ’ όλα αυτά, τα δεδομένα που δημοσιεύονται από αρμόδιους φορείς παραμένουν συχνά αναξιοποίητα.
Αυτή η παρατήρηση, ιδιαίτερα έντονη την περίοδο της κρίσης, οδήγησε στη δημιουργία του Greece in Numbers, ενός κόμβου δεδομένων που έχει στόχο να διευκολύνει την πρόσβαση σε πληροφορίες για την οικονομία και την κοινωνία της Ελλάδας. Η πλατφόρμα συγκεντρώνει στοιχεία από πολλές διαφορετικές πηγές, τα οργανώνει σε θεματικές ενότητες και τα παρουσιάζει δωρεάν, με γραφήματα και σύντομες επεξηγήσεις στα ελληνικά και στα αγγλικά.
Τα δεδομένα καλύπτουν βασικούς οικονομικούς δείκτες, όπως το ΑΕΠ, ο πληθωρισμός και η ανεργία, αλλά και ευρύτερες κοινωνικές διαστάσεις, όπως το δημογραφικό, η εκπαίδευση, η υγεία και το περιβάλλον. Φιλοδοξία της πρωτοβουλίας είναι να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για όσους συμμετέχουν στον δημόσιο διάλογο, καθώς και για εκείνους που σχεδιάζουν πολιτικές, λαμβάνουν επιχειρηματικές αποφάσεις ή διεξάγουν έρευνα για την Ελλάδα.
Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αξίας των δεδομένων αφορά τη λειτουργία της Δικαιοσύνης, και ειδικότερα των διοικητικών δικαστηρίων. Το ζήτημα της καθυστέρησης στην απονομή δικαιοσύνης επανέρχεται συχνά στον δημόσιο διάλογο. Ωστόσο, σπάνια γίνεται συστηματική αναφορά σε βασικά μεγέθη: πόσες υποθέσεις εκκρεμούν, πόσες εισάγονται και πόσες περαιώνονται κάθε χρόνο ή ποιος είναι ο πραγματικός χρόνος εκδίκασης. Τα στοιχεία αυτά, όμως, είναι όχι μόνο διαθέσιμα αλλά και απαραίτητα για την αξιολόγηση της κατάστασης.
Ενας λόγος για αυτήν την απουσία είναι η διασπορά των δεδομένων σε διαφορετικές και όχι πάντα εύκολα προσβάσιμες πηγές. Στο Greece in Numbers, συλλέγονται τα στοιχεία που αφορούν τη Διοικητική Δικαιοσύνη από τα στατιστικά του υπουργείου Δικαιοσύνης, τις ετήσιες εκθέσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας και τις εκθέσεις της γενικής επιτροπείας των διοικητικών δικαστηρίων, και παρουσιάζονται με ενιαίο και συγκρίσιμο τρόπο.
Ο κόμβος Greece in Numbers συγκεντρώνει στοιχεία από πολλές διαφορετικές πηγές, τα οργανώνει σε θεματικές ενότητες και τα παρουσιάζει δωρεάν, με γραφήματα και σύντομες επεξηγήσεις στα ελληνικά και στα αγγλικά.
Αυτή η ενοποιημένη εικόνα επιτρέπει δύο βασικές διαπιστώσεις για την τελευταία δεκαετία. Πρώτον, σε αντίθεση με την εντύπωση στασιμότητας που κυριαρχεί, οι εκκρεμείς υποθέσεις στα διοικητικά δικαστήρια έχουν μειωθεί σημαντικά: από τις 375.000 το 2015 στις 120.000 το 2024, όπως φαίνεται στο σχετικό γράφημα. Η μείωση αυτή καταγράφεται και στους τρεις βαθμούς της διοικητικής δικαιοσύνης: οι εκκρεμείς υποθέσεις μειώθηκαν κατά 75% στα διοικητικά πρωτοδικεία, 30% στα διοικητικά εφετεία και 40% στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
Δεύτερον, ο εκτιμώμενος χρόνος εκδίκασης έχει επίσης μειωθεί, από τις 925 ημέρες το 2015 στις 565 ημέρες το 2024, αλλά με σοβαρές διαφοροποιήσεις. Η μεγαλύτερη βελτίωση σημειώνεται στα διοικητικά πρωτοδικεία, τα οποία είχαν τις μεγαλύτερες καθυστερήσεις το 2015, ενώ στα ανώτερα επίπεδα οι μεταβολές ήταν πιο περιορισμένες και μη γραμμικές.
Οι παρατηρήσεις αυτές δεν γίνονται για να δώσουν τελική κρίση, αλλά για να αποτελέσουν αφετηρία ουσιαστικού διαλόγου. Αναδεικνύουν θετικές εξελίξεις που συχνά δεν είναι ευρέως γνωστές, με στόχο να διευκολύνουν την πορεία προς περαιτέρω βελτίωση και όχι να εξωραΐσουν προβλήματα που συνεχίζουν να υπάρχουν. Κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν: Ποιες πολιτικές οδήγησαν στη μείωση των εκκρεμοτήτων; Γιατί η πρόοδος στον χρόνο εκδίκασης είναι άνιση; Ποιες παρεμβάσεις μπορούν να επεκταθούν και ποιες είναι πιο εξειδικευμένες; Αυτά είναι ερωτήματα που αναδεικνύονται από την αναφορά στα δεδομένα και πρέπει να μας απασχολήσουν στο μέλλον.
Ο στόχος του Greece in Numbers είναι ακριβώς αυτός: να ενισχύσει τον δημόσιο διάλογο που βασίζεται σε τεκμηριωμένα στοιχεία. Eνα διάλογο που, ακόμη και όταν δεν οδηγεί σε συμφωνία, παραμένει ουσιαστικός και παραγωγικός – και δεν εγκλωβίζεται σε απόψεις που αγνοούν τη μετρήσιμη πραγματικότητα.
*Ο κ. Μανόλης Γαλενιανός είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (Royal Holloway, University of London) και διευθυντής του Greece in Numbers (www.greeceinnumber.gr).
