Πρόκειται για τυπικό δείγμα της ετερογονίας των σκοπών. Η αρχική πρόθεση ΗΠΑ – Ισραήλ ήταν να οδηγήσουν σε κατάρρευση το καθεστώς των μουλάδων στο Ιράν. Μετά πέντε εβδομάδες πολέμου, ετοιμάζεται να καταρρεύσει ο Λίβανος. Ούτως ή άλλως, ήταν η πιο εύθραυστη χώρα της Μέσης Ανατολής. Από το 2019 βρίσκεται σε μεγάλη οικονομική κρίση. Ο ένας στους πέντε κατοίκους της χώρας των 6.000.000 είναι πρόσφυγας (1.000.000 Σύροι και 220.000 Παλαιστίνιοι). Σε αυτούς προστέθηκαν τις τελευταίες ημέρες και 1.000.000 εκτοπισμένοι λόγω των συγκρούσεων του Ισραήλ με τη Χεζμπολάχ. Σε μια χώρα με λεπτές θρησκευτικές ισορροπίες, χριστιανικές και σουνιτικές συνοικίες στη Βηρυτό έχουν γεμίσει με παραπήγματα εκτοπισμένων σιιτών.
Η κατάρρευση του Λιβάνου δεν θα σημάνει την εξαφάνισή του ως κράτους, αλλά την παράλυση της κυβερνήσεως και τη διάλυση του στρατού και της αστυνομίας. Η χώρα θα μετατραπεί εκ νέου σε πολλαπλασιαστή κρίσεων. Το βίωσε επώδυνα η περιοχή μεταξύ 1975-90. Πολιτοφυλακές Παλαιστινίων, χριστιανών και αριστερών μουσουλμάνων συγκρούονταν με εμπλοκή της Συρίας, του Ισραήλ, της Δύσεως και της Σοβιετικής Ενώσεως. Αυτά σημαίνουν νέες προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές. Τα κράτη του Κόλπου, όπου στο παρελθόν κατέφευγαν πολλοί Λιβανέζοι, δεν είναι πλέον ασφαλή. Η Ευρώπη θα είναι μονόδρομος για τους πρόσφυγες.
Αυτές οι εξελίξεις ενδιαφέρουν άμεσα την Κύπρο, την Ελλάδα, αλλά και την Ευρώπη. Προς το παρόν η Γαλλία, χώρα με παραδοσιακές σχέσεις με τον Λίβανο, κατέθεσε διπλωματική πρόταση που περιλαμβάνει ενίσχυση της λιβανέζικης κυβερνήσεως, σταδιακό αφοπλισμό της Χεζμπολάχ και αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον Νότο του Λιβάνου. Δεν έχει βρει σοβαρή ανταπόκριση. Μια διάσκεψη δωρητριών χωρών προς ενίσχυση του Λιβάνου, που επρόκειτο να γίνει, αναβλήθηκε. Επιπλέον, η Γερμανία αποφάσισε να αποσύρει το προσωπικό της από τη UNIFIL, τη δύναμη των κυανόκρανων του ΟΗΕ. Η απόφαση είναι κατά βάσιν σωστή, αν και ελήφθη με κριτήριο τις πιθανές ανθρώπινες απώλειες. Αντί της UNIFIL, πρέπει να ενισχυθεί σημαντικά ο λιβανικός στρατός.
Οι κινήσεις της Ελλάδας μετά την έναρξη του πολέμου στον Κόλπο έδειξαν γρήγορα και σωστά ανακλαστικά. Η χώρα μας απέδειξε ότι δεν είναι μόνον ένα παθητικό σημείο ασφάλειας. Εξάγει ασφάλεια στην περιοχή. Στο ίδιο ακριβώς πλαίσιο πρέπει η Ελλάδα μαζί με την Κύπρο να αναλάβουν άμεσα διπλωματική πρωτοβουλία για τον Λίβανο. Πρέπει να στείλουμε διπλωμάτες στην περιοχή, να μιλήσουμε με τους άμεσα εμπλεκομένους και να ετοιμάσουμε σχέδιο για τη διάσωση του Λιβάνου. Η Λευκωσία γνωρίζει πολύ καλά πρόσωπα και πράγματα στη συγκεκριμένη χώρα. Επιπλέον, έχει αυτό το εξάμηνο την ευρωπαϊκή προεδρία. Παράλληλα, η Ελλάδα είναι μη μόνιμο μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σε συνεργασία με τη Γαλλία, πρέπει να κάνουμε ό,τι μπορούμε για να μην καταρρεύσει ο Λίβανος.
Υπό αντίστοιχο πρίσμα πρέπει να δούμε και τη Συρία. Για πρώτη φορά εδώ και πολλές δεκαετίες οι Ρώσοι δεν έχουν ιδιαίτερη επιρροή σε όσα αφορούν τους χριστιανούς της χώρας. Αυτό το κενό μπορούμε να το καλύψουμε. Οφείλουμε να (ξανα)γνωριστούμε με τους ανθρώπους στη Συρία. Χρειάζεται ενίσχυση των ελληνικών διπλωματικών αρχών με νέους διπλωμάτες, που θα οργώσουν τη χώρα μιλώντας με όλες τις χριστιανικές κοινότητες και τις άλλες μειονότητες. Σε πρώτη φάση, εκείνο που χρειάζεται είναι ένα αξιόπιστο παρατηρητήριο, που θα ενημερώνει διαρκώς για την κατάσταση στο εσωτερικό της Συρίας από πλευράς παραβιάσεως των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οι Αμερικανοί και πολλοί Ευρωπαίοι δείχνουν τυφλή εμπιστοσύνη στον (αναγεννημένο τζιχαντιστή) ηγέτη της χώρας Αλ Σάρα. Είναι, όμως, απαραίτητο να έχουν και τη σωστή ενημέρωση.
Μέχρι τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο τα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου –περιλαμβανομένης και της Ελλάδας– ήταν συλλήβδην γνωστά ως «Εγγύς Ανατολή». Εκτοτε ξεφύγαμε γεωγραφικά προς την Ευρώπη, τραβώντας μαζί μας και την Κύπρο. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν υπάρχει κάποιο τείχος που να διαχωρίζει τα κράτη της περιοχής. Επηρεαζόμαστε άμεσα από τις εξελίξεις στη γειτονιά μας, όπως διαπιστώσαμε οδυνηρά την προηγούμενη δεκαετία με τον πόλεμο στη Συρία. Η κρίση είναι και ευκαιρία να σταθεροποιήσουμε την περιοχή και να αναδειχθούμε σε παράγοντα ασφάλειας.
*Ο κ. Αγγελος Μ. Συρίγος είναι καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής, Πάντειο Πανεπιστήμιο, βουλευτής Ν.Δ. στην Α΄ Αθηνών. Το βιβλίο του «50 Ερωτήματα και απαντήσεις για τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Πατάκη.
