Μ’ εξαίρεση το ένα (1) κόμμα της προοδευτικής αντιπολίτευσης που έχει γυναίκα αρχηγό, τα υπόλοιπα προοδευτικά κόμματα αποτυγχάνουν συστηματικά ν’ αναδείξουν γυναίκες στις ηγεσίες τους. Το σοσιαλιστικό κόμμα ολοκλήρωσε το συνέδριό του αυτές τις ημέρες. Οι φωτογραφίες, λόγω και της διεξαγωγής του συνεδρίου σε γήπεδο, θύμιζαν χαρούμενες ανδροπαρέες που ξανανταμώνουν. Τα μικρότερα προοδευτικά κόμματα που βρίσκονται σε γέννα ή αναταραχή αλλάζουν ονόματα, αρχηγούς, λόγκο και στρατηγικές, αλλά όχι κυρίαρχο φύλο: παραμένουν ανδροκρατούμενα.
Δόθηκε στη δημοσιότητα η λίστα με τα πρόσωπα που εκλέχθηκαν στην Κεντρική Επιτροπή ΠΑΣΟΚ. Στην πρώτη σελίδα οι κορυφαίοι σε σταυρούς. Τρεις γυναίκες, είκοσι επτά άνδρες. Η λίστα είναι αποτέλεσμα ψηφοφορίας και θα αναδιαμορφωθεί στη βάση ποσοστώσεων. Είναι, όμως, δηλωτική μίας τάσης – στο κάτω κάτω αφορά το ανώτερο συλλογικό κομματικό όργανο. Κατά τη γνώμη μου, αναδεικνύει όχι μονάχα σφάλματα στη σκέψη της ηγεσίας, αλλά μισογυνικές τάσεις στη βάση και στον οργανισμό του κόμματος, καθώς και την ανικανότητα των εσωτερικών μηχανισμών να βρουν και ν’ αναδείξουν γυναίκες στελέχη.
Η προκατάληψη συνεχίζεται στις επόμενες σελίδες. Στη δεύτερη σελίδα συναντώ τέσσερα γυναικεία ονόματα και είκοσι επτά ανδρικά κ.ο.κ. Εάν γρατζουνίσει κανείς την επιφάνεια του κόμματος και δει πόσες γυναίκες στελέχη αρθρώνουν στοιχειοθετημένο, ευγενικό προοδευτικό λόγο στο πλαίσιο της λειτουργίας του, θα εκπλαγεί. Προφανώς, υπάρχουν διευθετήσεις ώστε να μη βγαίνουν εντελώς μπροστά. Η πάλη για την εξουσία είναι σκληρή και οποιοδήποτε πλεονέκτημα μετράει.
Ο μισογυνισμός δεν είναι θέμα μεταφυσικό ή υιοθέτηση ληγμένων απόψεων, που πια κανείς δεν πιστεύει αληθινά, για το τι μπορούν και δεν μπορούν να κάνουν τα θηλυκά. Είναι ζήτημα κατανομής της εξουσίας. Οι άνδρες που διψούν για εξουσία δεν εγκαταλείπουν εύκολα το πλεονέκτημα που έχουν έναντι των γυναικών, που εξαναγκάζονται να κινηθούν παρακάμπτοντας αχρείαστα εμπόδια. Η βαθιά εμπεδωμένη προκατάληψη προς τις γυναίκες σε ηγετικές θέσεις είναι βολική εάν είσαι άνδρας και διεκδικείς μία ηγετική θέση. Μάλιστα, εάν είσαι άνδρας με ευάλωτο εγωισμό και χαμηλή αυτοπεποίθηση, η συστημική υποτίμηση των γυναικών είναι τραμπάλα: όσο αυτές κολλάνε στο έδαφος, τόσο εσύ ψηλώνεις.
Πάντως, ανεξάρτητα από το φύλο σας, εάν θέλετε να ψηφίσετε γυναίκα αρχηγό κόμματος στις επόμενες εκλογές, ενδέχεται να δυσκολευτείτε, ειδικά εάν δεν σας ελκύει ο συνδυασμός χριστιανικού λαϊκισμού και εθνικιστικής λογικής. Παρά τις «ανακατατάξεις» στον προοδευτικό χώρο, δεν αναδείχθηκαν γυναίκες στις ηγεσίες των κομμάτων που προγραμματικά αγωνιούν για την υπόθεση της κοινωνικής ισότητας και της ρηξιακής αλλαγής. Οσες είναι αρχηγοί κόμματος –δεξιά και αριστερά– έπρεπε να δημιουργήσουν δικό τους κόμμα!
Σε μελέτη της Eurostat που συγκρίνει την εκπροσώπηση των γυναικών στα εθνικά Kοινοβούλια το 2014 και το 2024 η εικόνα είναι γεμάτη ελπίδες (Eurostat, Women in National Parliaments, 2014, 2024). Σε όλα τα κράτη-μέλη αυξάνονται οι γυναίκες που εκλέγονται στα Kοινοβούλια, μ’ εξαίρεση τη Γερμανία (που, όμως, είχε ήδη υψηλό ποσοστό γυναικών στη Βουλή) και την Κύπρο, που σκοράρει σταθερά αδιανόητα χαμηλά. Στην Ισπανία, στις Κάτω Χώρες και sτη Σκανδιναβία το ποσοστό των βουλευτριών είναι ιδιαίτερα υψηλό, ενώ στην Ιταλία και τη Δανία γυναίκες ρυθμίζουν το πολιτικό σκηνικό.
Στην Ελλάδα το κατώφλι της Bουλής to περνάνε ελάχιστες. Διψήφιος αριθμός! Η ανδροπαρέα δημιουργείται μέσα στα κόμματα και «δένει» πανηγυρικά μέσω εσωτερικών εκλογικών διαδικασιών που δεν επιτρέπουν εκλεπτυσμένες αναλύσεις, μόνο «καταμέτρηση δυνάμεων». Η ανδροπαρέα πάει Bουλή. Οι εθνικές εκλογές «καθαγιάζουν» τις προκαταλήψεις εκλογέων και εκλεχθέντων.
Ο προθάλαμος της εξουσίας θυμίζει ανδρική ποδοσφαιρική ομάδα αποτελούμενη από παλαίμαχους, τα παιδιά και τους φίλους τους. Διαθέτει, έτσι, την αντίστοιχη αισθητική, τους αναμενόμενους οπαδισμούς και την ατμόσφαιρα του περίκλειστου. Oλ’ αυτά είναι αποτελέσματα αποφάσεων και γίνεται ν’ αλλάξουν με νέες αποφάσεις, νέες συμπεριφορές.
