Το ζευγάρι των φίλων που ζουν σε επαρχιακή πόλη περίμενε τη συνάντηση με τον Λάσλο Κρασναχορκάι στο 1ο Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας της Αθήνας πώς και πώς. Πρόλαβαν να εξασφαλίσουν δύο θέσεις, μολονότι τα εισιτήρια εξαφανίστηκαν αμέσως από το άνοιγμα της πλατφόρμας, και ήρθαν με πολλή προσμονή στην Αθήνα. Γνωρίζουν καλά τα βιβλία του Ούγγρου νομπελίστα, τα διαβάζουν και τα ξαναδιαβάζουν –δεν είναι «εύκολος» o Κρασναχορκάι–, τα συστήνουν σε λέσχες ανάγνωσης.
Ομως δεν τον χάρηκαν όσο περίμεναν στη δημόσια συζήτηση με την κριτικό του New Yorker και ακαδημαϊκό Μερβ Εμρε. Ο λόγος του συγγραφέα, είπαν, έφτανε στα αυτιά τους «επίπεδος» και σε πολλά σημεία ασύνδετος, ιδίως όταν αυτός έφτιαχνε τις χαρακτηριστικές φράσεις του με τις μακρές περιόδους. Τα κείμενα μεγάλης διάρκειας χωρίς σημεία στίξης είναι το στυλ γραφής του και αυτός ο λαχανιασμένος από έμπνευση ρυθμός που διατηρεί και στον προφορικό λόγο αποτελεί βασικό συστατικό της λογοτεχνικής του ταυτότητας.
Τον Κρασναχορκάι έχασαν στη μετάφραση οι φίλοι, μαζί και άλλοι ακροατές όπως μαθαίνω. Στο παρελθόν αισθανθήκαμε το ίδιο με την επίσης νομπελίστρια, Πολωνή Ολγκα Τοκάρτσουκ, που προσκλήθηκε από τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση να μιλήσει δημοσίως. Κατάμεστη τότε, όπως και τώρα, ήταν η Τεχνόπολη, γεγονός που λέει πολλά για την ανάγκη στη χώρα να ακούμε και να μαθαίνουμε από τους καλύτερους της λογοτεχνίας. Ομως η ταυτόχρονη διερμηνεία, ειδικά όταν πρόκειται για γλώσσες εν πολλοίς άγνωστες στο ευρύ κοινό, απαιτεί υψηλή εξειδίκευση. Ακριβώς όπως συμβαίνει με τον επιστημονικό λόγο ή τη φιλοσοφία, η λογοτεχνία και η ποίηση προϋποθέτουν από τον άνθρωπο που διερμηνεύει σε πραγματικό χρόνο, και όχι αφού ολοκληρώσει ο ομιλητής, εξοικείωση με το ύφος του συγγραφέα, τριβή με το είδος και μεγάλη άνεση στη χρήση της γλώσσας.
Είναι εξαιρετικό γεγονός η διοργάνωση ενός νέου, διεθνούς φεστιβάλ λογοτεχνίας στη χώρα μας, όταν στηρίζεται μάλιστα από δημόσιο φορέα –τον Δήμο Αθηναίων– αλλά και ισχυρούς χορηγούς που μπορούν να εξασφαλίσουν ελεύθερη είσοδο στους θεατές. Προφανώς η πρώτη χρονιά έχει πάντοτε τις δυσκολίες της, οπότε με προσμονή περιμένουμε να επιβεβαιωθεί το ραντεβού για τον Μάρτιο του 2027. Και επειδή ελπίζουμε στο εγγύς μέλλον να έρθουν συγγραφείς που γράφουν και μιλούν κινεζικά ή ινδικά ή αραβικά ή πορτογαλικά για να εκφράσουν τις σκέψεις τους σε κοινό που διψάει να τις ακούσει, ας δοθεί και στα δύο μέρη η χαρά μιας κατανοητής, ενδιαφέρουσας επικοινωνίας.
