Το γεγονός ότι η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ε.Ε., μαζί με τη Βουλγαρία, στο πεδίο της αγοραστικής δύναμης των πολιτών, αποτελεί μια χρήσιμη υπενθύμιση. Καλοί είναι οι ευσεβείς πόθοι, ακόμα καλύτερη όμως είναι η ειλικρίνεια. Η Βουλγαρία είναι μια χώρα δίχως ιδιαίτερο τουρισμό ή ναυτιλία, όπου η Ελλάδα πρωτοπορεί, ενώ μετά το 2022 έχει εξάρτηση και από ενεργειακές υποδομές που υπάρχουν στη χώρα μας, για την προμήθεια μέρους των αναγκών της. Θα υποστήριζε κάποιος ότι συγκριτικά με μια χώρα που πριν από 34 χρόνια εξερχόταν από τον ολοκληρωτικό εφιάλτη που επικρατούσε στα ανατολικά του Σιδηρού Παραπετάσματος, η Ελλάδα θα έπρεπε να είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση.
Υπάρχουν ακόμα χειρότερες συγκρίσεις, ειδικά σε ό,τι αφορά τις χώρες που βρίσκονταν στον πάλαι ποτέ Αψβουργικό κύκλο, όπως η Τσεχία και η Ουγγαρία, ή ακόμα και η Ρουμανία (έως ένα βαθμό). Φυσικά, το σημείο εκκίνησης αυτών των χωρών, στις αρχές της δεκαετίας του ’90, με μηδενικό δημόσιο χρέος και δυνατότητα επέκτασης με διαφορετικό βηματισμό, ήταν πολύ καλύτερο από το ελληνικό. Αλλά οι συγκρίσεις και οι κοινότοπες διαπιστώσεις δεν επαρκούν, μάλιστα, ίσως απλά εγκλωβίζουν σε μια ατέρμονη συζήτηση σχετικά με τις χρόνιες ελληνικές αδυναμίες και παθογένειες που είναι λίγο πολύ γνωστές.
Η νέα κρίση, όπως αυτή ξεδιπλώνεται με πρωτοβουλίες των ΗΠΑ που φιλοδοξούν στην αναπροσαρμογή του διεθνούς συστήματος σε ένα περιβάλλον λιγότερο δυτικό και –σίγουρα– λιγότερο σταθερό, θα χτυπήσει και την Ελλάδα με τρόπους που ακόμα δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν με ακρίβεια. Στο οικονομικό σκέλος είναι, βέβαια, σαφές ότι η Ελλάδα είναι αρκετά ευάλωτη για διάφορους λόγους, ωστόσο το μεγάλο ερώτημα αφορά το πώς η προσαρμογή κάθε χώρας στη νέα κατάσταση δεν θα οδηγήσει σε απώλεια ισχύος.
Για την Ελλάδα είναι απολύτως σαφές ότι η Τουρκία είναι ο αντίπαλος με βάση την υψηλή στρατηγική της, και όσο ακόμα βρισκόμαστε σε περιβάλλον αποτροπής, υπάρχουν ορισμένες παράμετροι που πρέπει να υπηρετηθούν χωρίς παρέκκλιση. Για να υπάρχει αποτροπή, πρέπει να υπάρχει κατ’ αρχάς μια οικονομία που θα μπορεί να την υποστηρίξει αλλά και μια κοινωνία η οποία αντιλαμβάνεται τον κόσμο στον οποίο βρισκόμαστε. Υπό αυτή την έννοια ευτυχώς δεν είμαστε Γερμανία, ωστόσο καλό θα ήταν κάποια στιγμή να προκύψει και ένα πολιτικό σύστημα ικανό να κρατήσει τη χώρα όρθια. Και σε αυτό ευθύνη έχουν και οι πολίτες.
