Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος κάτι γνώριζε από πολιτική. Ο πολυμαθής και πολυπράγμων τυπογράφος, διπλωμάτης, σχολιαστής, φιλόσοφος, επιστήμων και εφευρέτης ήταν μέλος της επιτροπής που συνέταξε τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ. Είναι ο μόνος από τους «Πατέρες του Εθνους» του οποίου η υπογραφή υπάρχει και στα τέσσερα κείμενα που οδήγησαν στην ίδρυση των Ηνωμένων Πολιτειών (τα άλλα είναι το Σύνταγμα, η Συνθήκη με τους Γάλλους και η Ειρηνευτική Συνθήκη με τους Αγγλους).
Ο άνθρωπος που ξεκίνησε από μεγάλη φτώχεια και κατάφερε να γίνει ο πιο διάσημος Αμερικανός της εποχής του, απευθυνόμενος στα μέλη της συνταγματικής συνέλευσης το 1787, επισήμανε ότι δεν είχε τόση σημασία η μορφή του πολιτεύματος που θα επέλεγαν όσο η ανάγκη να εφαρμοστεί σωστά – η αποτελεσματική διοίκηση θα έκρινε το εγχείρημα. Ο Φραγκλίνος προφανώς δεν θα επέλεγε μοναρχία ή τυραννία, καθώς προσωπική του προτίμηση ήταν η δημοκρατία με ένα νομοθετικό σώμα. Εννοούσε ότι η ποιότητα και ακεραιότητα της διοίκησης θα έκρινε εάν μια κυβέρνηση θα ήταν καλή για τους πολίτες. Δεν πίστευε πως οποιοδήποτε σύνταγμα μπορεί να είναι τέλειο. Το θεμέλιο της σκέψης που διατρέχει την αυτοβιογραφία του, ήταν «η ικανότητα της Παιδείας να πετύχει τους τρεις στόχους του αμερικανικού πειράματος της αυτοδημιουργίας: της υλικής επιτυχίας, της ηθικής βελτίωσης και της κοινωνικής προόδου», όπως σημειώνει ο Αμερικανός πολιτικός επιστήμων Steven B. Smith στο βιβλίο Modernity and its Discontents (2016, Yale).
Είναι χρήσιμο να θυμόμαστε τον σοφό Αμερικανό για να κατα- νοήσουμε πως και το καλύτερο πολίτευμα δεν αρκεί όταν η εφαρμογή του είναι προβληματική και πρόχειρη.
Σήμερα είναι χρήσιμο να θυμόμαστε τον σοφό Αμερικανό. Η αντιπαραβολή με τη σκέψη του δεν ισχύει μόνο για την εποχή Τραμπ στις ΗΠΑ, όπου πέρα από την υλική επιτυχία του ιδίου, ο πρόεδρος δεν ενδιαφέρεται στο ελάχιστο για την ηθική βελτίωση (ούτε του ιδίου ούτε του έθνους), προσβλέποντας στη ραγδαία οπισθοχώρηση της κοινωνίας, με μια συντονισμένη και επίμονη επίθεση στην Παιδεία, στην επιστήμη, στην έρευνα και στα κοινωνικά κεκτημένα δεκαετιών.
Τα λόγια του Φραγκλίνου ισχύουν και για όποια χώρα δεν επιδιώκει να εξασφαλίσει για τους πολίτες την καλύτερη δυνατή διοίκηση. Στη δική μας, η ιστορική εμπειρία –με τις συχνές εναλλαγές μεταξύ μοναρχίας, δικτατορίας και δημοκρατίας– δείχνει ότι η «σταθερά» ήταν πάντα η κακή δημόσια διοίκηση. Η κακοδιαχείριση, οι ανεπαρκείς θεσμοί και απαθείς δημόσιοι λειτουργοί, τρέφουν πάντα μια γενική αίσθηση αδικίας, προκαλούν δυστυχία, θυμό, απείθεια, διαφθορά και ανευθυνότητα.
Στο πανόραμα των τελευταίων 50 χρόνων, πόσοι πολιτικοί έθεσαν κορυφαίο ζήτημα τη βελτίωση της διοίκησης; Πριν από την κρίση, στον νου έρχονται ο Κώστας Σημίτης, ο Στέφανος Μάνος και μερικοί άλλοι και άλλες. Και σήμερα, παρά τις βελτιώσεις των τελευταίων ετών, χρειάζεται μόνο να σκεφτούμε τι οδήγησε στην τραγωδία στα Τέμπη και τι ακολούθησε, για να κατανοήσουμε πως και το καλύτερο πολίτευμα δεν αρκεί όταν η εφαρμογή του είναι προβληματική και πρόχειρη.
