Η παραίτηση του Αλέξη Χαρίτση από την προεδρία της Νέας Αριστεράς είναι ένα περίεργο είδος επικαιρότητας: εκφράζει μεν την τρέχουσα κατάσταση ενός αριστερού σχηματισμού, αλλά περιγράφει και ένα διαχρονικό διλημματικό πρόβλημα της Αριστεράς εν γένει: εξωστρέφεια εναντίον εσωστρέφειας· «άνοιγμα» στους πολίτες εναντίον περιχαράκωσης στη χορεία των εκλεκτών. Η αμφιταλάντευση αντιπροσωπεύει μια υπαρξιακή συνθήκη του χώρου, με την οποία αργά ή γρήγορα έρχονται αντιμέτωπα όλα τα αριστερά κόμματα. Μένουμε αγνοί και μικροί ή νοθεύουμε λίγο τα φρονήματά μας και μεγαλώνουμε; Ο Χαρίτσης έδωσε την απάντησή του με διάφορους ευφημισμούς που τεχνηέντως αποκρύπτουν τις θυσίες του προσδοκώμενου γάμου: «μέτωπο απέναντι στη Δεξιά», «διαρκής ρευστότητα», «προϋποθέσεις για κάτι ευρύτερο». Ο πρώην πρόεδρος στοιχειοθετεί με την απαραίτητη σοβαροφάνεια και το απαιτούμενο φόβητρο (τον αιώνιο κίνδυνο της Δεξιάς) μια φιλοδοξία που στον αριστερό χώρο είναι ακόμη ταμπού: την κυβερνητική. Η προσπάθειά του να πείσει τους συντρόφους του να «ανοιχτούν» σε συνεργασίες, με σκοπό η παράταξη να εξελιχθεί σε κάτι ανώτερο του πομπού δογματικής διαμαρτυρίας, προσέκρουσε στην παραδοσιακή αντιπάθεια της Αριστεράς προς ό,τι αλλοιώνει την καθαρότητά της. Δεν είναι όμως μόνο η παράδοση το θέμα εδώ· είναι και οι πολύ νωπές αναμνήσεις του «πρώτη φορά Αριστερά». Κάποιοι μπορεί να ξέχασαν, αλλά κάποιοι άλλοι θυμούνται.
Αλυσιτελής ωριμότητα
Το σωστό βέβαια είναι να αναγνωρίσει κανείς στην κίνηση του Χαρίτση την πολιτική ωριμότητα και τη διάθεση για υπερβάσεις, που όλοι αξιώνουν από τα ακραιφνώς αριστερά κόμματα, αλλά τα τελευταία σπανίως δείχνουν. Οποιοι καταλογίζουν στην Αριστερά ότι ζει στο παρελθόν, εγκλωβισμένη σε ιδεοληψίες, οφείλουν τουλάχιστον να παραδεχθούν ότι στη Νέα Αριστερά υπήρξαν πρόσωπα που επιχείρησαν να ανατρέψουν τον κανόνα της αριστερής πολυδιάσπασης και των αγεφύρωτων θεωρητικών διαφορών. Ομως το ιστορικό παράδειγμα του ΣΥΡΙΖΑ και ολόκληρος ο κύκλος του, από την άνοδο έως την πτώση, είναι πολύ πρόσφατα για να αγνοηθούν. Η επικρατούσα συνιστώσα της Νέας Αριστεράς που αντιστέκεται στην τσιπρική επαναπροσέγγιση ίσως βασίζει την άρνησή της στον ρεαλισμό και όχι στην πνευματική καθήλωσή της. Να συγκροτήσει το κόμμα κοινό μέτωπο με την επερχόμενη πολιτική πρωτοβουλία Τσίπρα, για να επιτύχει τι ακριβώς; Ακόμη ένα προσωποπαγές πυροτέχνημα με καιροσκοπικά κίνητρα, χωρίς αξιακές βάσεις; Ποια θα είναι η ταυτότητα του ετερόκλητου συνασπισμού ατόμων και χώρων που ονειρεύονται οι αρχιτέκτονες της πολυπόθητης ένωσης; Θα έχει λίγο από αριστερά για το στοιχείο του ριζοσπαστισμού, λίγο από κέντρο για το στοιχείο του πραγματισμού, λίγο από αγανακτισμένους ανεξαρτήτως πολιτικού προσήμου, για το στοιχείο της μαζικότητας. Μα αυτός ο συνδυασμός επιχειρήθηκε ήδη, απέτυχε και αποδοκιμάστηκε. Γιατί να επανέλθει στη ζωή με το ζόρι;
Εγωισμοί
Η ερμηνεία της κρίσης στη Νέα Αριστερά μέσα από αμιγώς ιδεολογικό πρίσμα είναι ενδεχομένως υπερβολικά ρομαντική και επιεικής. Μιλάμε πάντα για ένα κομματικό σπάραγμα του μνημονιακού και εθνικολαϊκιστικού ΣΥΡΙΖΑ, που συγκυβέρνησε προθύμως με τον Πάνο Καμμένο. Οταν τα μέλη της Νέας Αριστεράς κλήθηκαν να αποδείξουν εμπράκτως την αφοσίωσή τους στα ιδεώδη τους, είχαν άλλα πράγματα στο μυαλό τους· είχαν εξουσία. Μπορούμε λοιπόν να υποθέσουμε ότι η κρίση αυτή δεν είναι απότοκο μόνο ιδεολογικής διαφωνίας, αλλά και πανικού επιβίωσης. Οταν το πλοίο βυθίζεται, η κάθε πλευρά διαλέγει το σωσίβιο που της ταιριάζει καλύτερα: Οι υπέρ της αυτονομίας δεν στρέφονται στην αυτονομία επειδή έχουν τάχα κάποιο αυτόνομο σχέδιο· απλώς εξετάζουν την εναλλακτική τους και φοβούνται ότι σ’ αυτήν δεν έχουν θέση – άλλωστε ο Αλέξης Τσίπρας δεν σκοπεύει να υποδεχθεί τους κατόχους των «παλιών διαβατηρίων» στη νέα του εποχή. Οι ανοιχτοί στις συνεργασίες δεν απέκτησαν ξαφνικά το όραμα συνύπαρξης που επί Κασσελάκη δεν υπήρχε ούτε ως υποψία· αυτοί ανησυχούν ότι αν δεν απορροφηθούν από κάποιον ισχυρότερο φίλο, θα σταματήσουν να υπάρχουν πολιτικά. Η Νέα Αριστερά προέκυψε από την ανάγκη των στελεχών της να διασωθούν και τώρα φλερτάρει με τη διάλυση για να ικανοποιήσει την ίδια ανάγκη.
