Το παλιό ανέκδοτο περιέγραφε με ακρίβεια το περίγραμμα της νεοελληνικής ψυχοσύνθεσης. «Η πιο επιτυχημένη επιχείρηση είναι το περίπτερο επειδή σ’ αυτήν χωράει μόνον ένας». Από τη στιγμή που ο ένας γίνουν δύο, αρχίζουν τα προβλήματα. Η αρχή ισχύει και για τις επιχειρήσεις, ισχύει και για την πολιτική, ισχύει και για την καθημερινότητα. Το γιωταχί δεν είναι ένα απλό μέσο μεταφοράς. Είναι ένας τρόπος ύπαρξης, ένα κομμάτι του δημόσιου χώρου που ανήκει σ’ εσένα και μπορείς να το κάνεις ό,τι θέλεις. Είναι φτιαγμένο για το «εγώ» σου και ό,τι αυτό περιέχει, σύζυγο, οικογένεια, παιδιά. Το γιωταχί για πολλές δεκαετίες ήταν σύμβολο κοινωνικής καταξίωσης. Ενα είδος πολυτελείας που μπορούσες να το επιδεικνύεις και η κατοχή του σου έδινε προνόμια άτυπα μεν, υπαρκτά δε. Ηταν κάτι σαν πιστοποιητικό κοινωνικής ανωτερότητας. Σ’ αυτήν οφείλεται η αδιαφορία προς τους κανόνες κυκλοφορίας, κυρίως δε η περιφρόνηση των πεζών. Η ανάπτυξη έγινε συνώνυμη με την ιδιοκτησία του γιωταχί. Η πολιτεία, ασχέτως ιδεολογικών ή πολιτικών διαφορών των διαχειριστών της, δεν σταμάτησε επί δεκαετίες να ενισχύει τη χρήση του. Φτιάξαμε αυτοκινητοδρόμους, όμως σιδηροδρόμους δεν φτιάξαμε. Γεμίσαμε τις πόλεις από γιωταχί που κολάκευαν το «εγώ» μας, δυσκολεύοντας όλο και περισσότερο την καθημερινότητά μας. Ωσπου συνειδητοποιήσαμε, ω του θαύματος, ότι οι μεγάλες πόλεις δεν μπορούν να λειτουργήσουν πλέον. Ηρθε η ώρα των συγκοινωνιολόγων, αν και νομίζω ότι η ψυχιατρική είναι καταλληλότερη για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
Ακόμη και σήμερα θεωρούμε ότι τα Μέσα τα χρησιμοποιούν μόνον όσοι δεν έχουν άλλον τρόπο για να μετακινηθούν. Οι «μη προνομιούχοι». Η αλήθεια είναι ότι το δίκτυο δεν επαρκεί και η επιδρομή των γιωταχί, σαν τις ακρίδες του φαραώ, τρώνε τον ζωτικό χώρο από τα λεωφορεία. Η γραμμή του ΗΣΑΠ, που θα μπορούσε να είναι ένα από τα αξιοθέατα της Αθήνας, θυμίζει την ταχεία από την Καμπούλ. Μένουν οι δύο γραμμές του μετρό που περιμένουμε να γίνουν τρεις. Και πέντε να γίνουν, όμως, η κατάσταση δεν πρόκειται να αλλάξει αν δεν αλλάξει η νοοτροπία, αν δεν πάψουμε να αντιμετωπίζουμε το γιωταχί ως το φυσιολογικό μέσο αστικής μεταφοράς και τις δημόσιες συγκοινωνίες ως καταφύγιο των μη προνομιούχων. Είναι ένα είδος λαϊκισμού που το πληρώνουμε ακριβά σε χρόνο και σε νεύρα. Το επαναλαμβάνω: για τη λύση του «συγκοινωνιακού» δεν φτάνουν οι συγκοινωνιολόγοι. Βασικά συλλογική ψυχανάλυση χρειαζόμαστε για να αντιμετωπίσουμε το σύμπλεγμα που μας κρατάει δέσμιους με το γιωταχί, εξίσου ισχυρό με το Οιδιπόδειο που μας δένει με την Ελληνίδα μάνα.
