Μία από τις κεντρικές ιδέες στο νέο βιβλίο του Γάλλου αστροφυσικού Νταβίντ Ελμπάζ «Δέκα χιλιάδες και μία νύχτες του σύμπαντος» (μτφρ.: Α. Φιλιππάτος, επιστ. επιμ.: Β. Χαρμανδάρης, ΠΕΚ) είναι ότι, κατά κάποιον τρόπο, οι γαλαξίες στο σύμπαν… χορεύουν. Μάλιστα, ο Ελμπάζ σημειώνει πως «ο χορός των γαλαξιών διαδραματίζει μείζονα ρόλο στην ιστορία του σύμπαντος».
Οταν μιλάμε για «χορό», εννοούμε πρωτίστως κίνηση. Αέναη κίνηση μέσα στο διαρκώς διαστελλόμενο σύμπαν. Οι αστροφυσικοί έχουν ονομάσει τη μυστηριώδη, αόρατη δύναμη που ωθεί τους γαλαξίες με όλο και με μεγαλύτερη ταχύτητα να απομακρύνονται ο ένας από τον άλλο, σκοτεινή ενέργεια.
Η σκοτεινή ενέργεια καταλαμβάνει το 68%-70% του σύμπαντος, ένα 25%-27% καταλαμβάνει η σκοτεινή ύλη που συνέχει τους γαλαξίες μεταξύ τους και, τέλος, ένα 5% καταλαμβάνει η συμβατική ύλη. Αυτό δηλαδή που μπορούμε να παρατηρήσουμε και να αισθανθούμε στο σύμπαν είναι ελάχιστο!
Στην πραγματικότητα, οι γαλαξίες δεν «τρέχουν» ο ένας από τον άλλο: είναι ο χώρος, το ίδιο το Διάστημα, που διαστέλλεται και άρα απομακρύνονται μεταξύ τους. Δύο μυρμήγκια πάνω σε ένα μπαλόνι που φουσκώνει θα διαπιστώσουν ότι το ένα απομακρύνεται από το άλλο. Κάπως έτσι.
Ομως οι γαλαξίες επιτελούν και έναν… δερβίσικο, περιστροφικό χορό γύρω από τον εαυτό τους. Μα, δεν είναι θαυμάσιο;
Ο Ελμπάζ λέει πως «ο φιλόσοφος Ιμάνουελ Καντ ήταν ο πρώτος που αντιλήφθηκε ότι το μυστικό της προέλευσης του Γαλαξία μας βρίσκεται στην περιστροφή γύρω από τον εαυτό του. (…) Ο Καντ κατάλαβε ότι, αν ο δίσκος του Γαλαξία είναι πολύ μεγάλος, δεν μπορούμε να διακρίνουμε την κίνηση των αστέρων, ακόμη κι αν μετακινούνται πολύ γρήγορα. Ο Ηλιος περιστρέφεται μέσα σε έναν δίσκο, μαζί με τους άλλους αστέρες του Γαλαξία. Επειδή βρισκόμαστε μέσα σε τούτο τον δίσκο, τον βλέπουμε τμηματικά, κάτι που εξηγεί γιατί ο νυχτερινός ουρανός είναι πιο φωτεινός κατά μήκος μια γαλακτοειδούς ταινίας. (…) Αν ο Γαλαξίας περιστρέφεται, τότε η περιστροφή του εξηγεί για ποιον λόγο έχει τη μορφή δίσκου, σκέφτηκε ο Καντ, ο οποίος γνώριζε τη νευτώνεια θεωρία της βαρύτητας. Αρχικά, ο Γαλαξίας θα πρέπει να γεννήθηκε έχοντας σφαιρικό σχήμα. Η σφαίρα αυτή άρχισε να περιστρέφεται γύρω από τον εαυτό της, ίσως γιατί διασταυρώθηκε με μια άλλη σφαίρα».
Ενας καθαρόαιμος, σκληροπυρηνικός στοχαστής, ο Καντ, γνώριζε γερή φυσική και αστρονομία. Πού να το βρεις αυτό σήμερα; Ή και το αντίστροφο; (Μας έχει φάει η εξειδίκευση…)
Γαλαξίες δερβίσηδες, λοιπόν. Γιατί όχι; Κάπου ανάμεσα στον εκστατικό, μυστικιστικό, περιστροφικό χορό ενός δερβίση και στο στροβίλισμα ενός απέραντου, σπειροειδούς γαλαξία, το σύμπαν βρίσκει τα αρχετυπικά σχήματά του, λες και τα πάντα επικοινωνούν, συνδέονται μεταξύ τους.
Ιδού: Τι να την κάνεις τη μαγεία, όταν έχεις τη φύση;
