Θα ήταν σκόπιμο να επιχειρηθεί η αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων του πολέμου εμπροσθοβαρώς, με δαπάνη των διαθέσιμων πόρων εξαρχής; Το άγνωστο της διάρκειας του πολέμου, της κλίμακας των καταστροφών που θα προκαλέσει και άλλων παραγόντων που γνωρίζουμε ή «δεν γνωρίζουμε ότι δεν γνωρίζουμε», συνηγορούν σε αρνητική απάντηση.
Η ροή και οι τιμές των καυσίμων είναι οι πιο καθοριστικοί αλλ’ ούτε αυτοί είναι οι μοναδικοί αστάθμητοι παράγοντες που εμποδίζουν τις προβλέψεις. Εξ όνυχος: Ο τουρισμός δεν θα επηρεαστεί αν ο πόλεμος λήξει σύντομα, ίσως μάλιστα αυξηθεί αν γίνουν μετακινήσεις τουριστικών ροών από τον Κόλπο και την Τουρκία προς εμάς, ενώ θα υφίστατο σοβαρό πλήγμα αν αίφνης διαπιστωνόταν ότι κάποιος βαλλιστικός κατευθυνόταν προς τη χώρα μας.
Οσοι σπεύδουν να εισηγηθούν η κυβέρνηση να ανοίξει γρήγορα το πουγκί και να αρχίσει να μοιράζει λεφτά, ίσως θα έπρεπε να το ξανασκεφτούν, γιατί καμιά φορά οι συστάσεις τους μπορεί να γίνουν πραγματικότητα. Αφενός, είναι κάτι που η κυβέρνηση έχει μάθει και της αρέσει να κάνει – στα χρόνια 2020-23 μοίρασε 60 δισ. ευρώ με αφορμή την πανδημία και την ενεργειακή κρίση.
Αφετέρου, αυτό που περιμένει απ’ την Κομισιόν είναι οι «δημοσιονομικές ευελιξίες» (μια ρήτρα διαφυγής) για να το ξανακάνει: Να μπορεί κάθε χώρα να δαπανά για ενίσχυση κατηγοριών νοικοκυριών και επιχειρήσεων, χωρίς οι δαπάνες να προσμετρούνται στον προσδιορισμό του πλαφόν των κρατικών δαπανών – να ξοδεύει πιο πολλά χωρίς να της επιβάλλονται ποινές. Θα ήταν, άλλωστε, ένας δρόμος προς τις εκλογές – αν δεν παραταθεί ο πόλεμος.
Το πιο επείγον δεν είναι κάποια έκτακτα μέτρα, αλλά μια μόνιμη αλλαγή πολιτικής.
Αυτό που επείγει δεν είναι να ανοίξει κάποιο πουγκί. Με φόντο τον πόλεμο, το επιτακτικό είναι να αντιμετωπισθούν σοβαρές παθογένειες και κεντρικά προβλήματα που προϋπήρχαν του πολέμου και, τώρα, εξαιτίας του τείνουν να γίνουν εκρηκτικά. Παράδειγμα, η ακρίβεια. Σταθερά η ελληνική αγορά ήταν στην πρώτη ή στις πρώτες θέσεις των ανατιμήσεων σε είδη πρώτης ανάγκης, τρόφιμα και ενοίκια. Με κριτήριο τον μέσο μισθό η Ελλάδα είναι προτελευταία και, με κριτήριο την αγοραστική δύναμη του μισθού, τελευταία μεταξύ των 27 της Ε.Ε.
Πόσο ακριβώς θα ενταθεί η ακρίβεια, είναι κάτι που δεν μπορεί να προβλεφθεί. Ολα τα σενάρια προβλέπουν, πάντως, ότι θα ενταθεί: Το ΚΕΠΕ εκτιμά πληθωρισμό από 3,8% έως πάνω από 4% και 5%, η Εθνική βλέπει εκτίναξη του πληθωρισμού στο 4% μέχρι τέλος Μαρτίου. Η εξέλιξη μπορεί να αποδειχτεί πολύ χειρότερη αν ο πόλεμος παραταθεί και επαληθευθεί ένα πιθανό σενάριο της ΕΚΤ για πληθωρισμό στο 4,4% φέτος και στο 4,8% το 2027 στην Ευρωζώνη.
Η ελληνική και –περισσότερο– η διεθνής εμπειρία υποδεικνύουν ότι η αντιμετώπιση της ακρίβειας προϋποθέτει δέσμες πολιτικών που στον πυρήνα τους βρίσκεται μια κεντρική ιδέα, η απελευθέρωση των εξυγιαντικών δυνάμεων του υγιούς ανταγωνισμού, και μια ισχυρή ανεξάρτητη αρχή, η Επ. Ανταγωνισμού. Το γεγονός ότι αντ’ αυτών επιλέγονται κάποιες πρόσκαιρες γραφειοκρατικές διαδικασίες που αφήνουν άθικτες βασικές αιτίες του προβλήματος, επιβεβαιώνει ότι το πιο επείγον δεν είναι κάποια έκτακτα μέτρα, αλλά μια μόνιμη αλλαγή πολιτικής.
