«Νομίζαμε ότι είστε ξανθιά!», μου είπαν αυθόρμητα οι διοργανωτές μιας εκδήλωσης που είχα κληθεί να παρουσιάσω προ ημερών. «Θα ξανοίξουν με τον ήλιο πάλι», είπα –τι να πω;–, αντιλαμβανόμενη μόλις εκείνο το δευτερόλεπτο ότι στις φωτογραφίες μου στα σόσιαλ μίντια είμαι πράγματι κατάξανθη και επ’ ουδενί κοκκινομάλλα όπως τώρα. Ισως και λίγο λιγότερο κουρασμένη, λίγο πιο λεπτή, λίγο νεότερη.
Πλέον κυκλοφορούμε όλο και περισσότερο online, οπότε επιμελούμαστε ανάλογα και την εικόνα μας. Η εντύπωση που έχουν οι άλλοι για εμάς είναι αυτή που αφήνουμε να φανερωθεί στις διάφορες πλατφόρμες. Ενίοτε φτάνουμε σε υπερβολές. Υπάρχουν άνθρωποι εκεί έξω που δεν αισθάνονται άνετα να εκτεθούν δημόσια, χωρίς την ασφάλεια του φίλτρου.
Τελευταία, βέβαια, ρετουσάρουμε πολύ περισσότερα από την εμφάνισή μας. Εκείνοι που κάποτε δεν μπορούσαν να συντάξουν μια πρόταση, σήμερα γράφουν κείμενα που ρέουν σαν γάργαρο νεράκι. Εκείνοι που δεν ήξεραν πώς μπαίνει ο τόνος, σήμερα διανθίζουν τα γραπτά τους με άνω τελείες και παρενθετικές προτάσεις ανάμεσα σε παύλες. Αχ, αυτές οι παύλες. Ποιος ήξερε μέχρι να έρθει η ΑΙ στη ζωή μας ότι η μεγάλη παύλα μπαίνει με alt + 0151 ή με option + shift + παύλα αν δουλεύουμε σε Mac; Οχι εγώ.
Η νέα μόδα θέλει τον δημοσιογράφο να εξηγεί σε σύντομα βίντεο το ρεπορτάζ του για το κοινό που σκρολάρει στα σόσιαλ μίντια. Υποτίθεται ότι τα βίντεο οδηγούν στο κείμενο, αλλά στην πραγματικότητα οι περισσότεροι μένουν σε αυτά.
Γεμίσαμε, λοιπόν, από υπερβολικά τέλεια κείμενα, με στρωτό ύφος, χωρίς όμως προσωπικό στυλ ή βάθος. Αψογα γραμματικώς, αλλά μονότονα και γενικόλογα. Κείμενα που «ακούγονται» ωραία, αλλά που τα ξεχνάς στο δευτερόλεπτο. Ετσι όπως δεν ξέρεις ποιος ή ποια κρύβεται πίσω από τα ρετουσαρισμένα ζυγωματικά και το τέλειο δέρμα στις φωτογραφίες, δεν ξέρεις και ποιοι κρύβονται πίσω από τις τέλειες, φανταχτερές λέξεις τους.
Δύσκολες εποχές για όσους γράφουν για να ζήσουν και επιθυμούν να διαφυλάξουν το συγκριτικό τους πλεονέκτημα. «Ημουν περήφανος για το γραμματικά σωστό μου γράψιμο μέχρι που αποφάσισα να αρχίσω να κάνω λάθη για τον ίδιο λόγο και άρχισα να χρησιμοποιώ την ενωτική παύλα αντί για τη σωστή παύλα», εξηγεί ένας επαγγελματίας γραφιάς στο reddit.
Η δημοσιογραφία απειλείται και με άλλους τρόπους από την επέλαση της φόρμας. Η νέα μόδα θέλει τον δημοσιογράφο να εξηγεί σε σύντομα βίντεο το ρεπορτάζ του για το κοινό που σκρολάρει στα σόσιαλ μίντια και θέλει να ενημερωθεί γρήγορα και εύκολα. Υποτίθεται ότι τα βίντεο οδηγούν στο κείμενο, αλλά στην πραγματικότητα οι περισσότεροι μένουν σε αυτά. Το κείμενο οδηγείται σε δεύτερο ρόλο, στο βάθος, το ίδιο και η τέχνη της σύνθεσης ενός ρεπορτάζ. Η δουλειά μας προσαρμόζεται στον τρόπο με τον οποίο καταναλώνεται.
Σε ό,τι αφορά, πάντως, εκείνη την εκδήλωση, πήγε καλά παρά τα κόκκινα μαλλιά. Σήμερα, η εκτροπή από την αναμενόμενη εικόνα των σόσιαλ είναι ωφέλιμη, όπως ένα μικρό γραμματικό λάθος σε ένα κείμενο. Τελεία και παύλες.
