Το σύστημα της αντιαεροπορικής άμυνας του εμίρη που διοικεί αυτή την περιοχή των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων έχει αναχαιτίσει πάνω από 1.500 drones και 300 πυραύλους που αποπειράθηκαν να πλήξουν το αεροδρόμιο και το χρηματοοικονομικό κέντρο του Ντουμπάι. Τα κινητά γεμίζουν προειδοποιήσεις: «Πιθανές απειλές πυραύλων, αποζητήστε επειγόντως ασφαλές καταφύγιο στο κοντινότερο κτίριο, μείνετε μακριά από παράθυρα, πόρτες και υπαίθριους χώρους. Περιμένετε επόμενες οδηγίες». Μετά, φτάνουν οι επόμενες οδηγίες: «Ευχαριστούμε για τη συνεργασία. Σας καθησυχάζουμε ότι η κατάσταση είναι αυτή τη στιγμή ασφαλής. Μπορείτε να συνεχίσετε με τις δραστηριότητές σας, ενώ εξακολουθείτε να είστε προσεκτικοί και να παίρνετε τις κατάλληλες προφυλάξεις. Περιμένετε επόμενες οδηγίες».
Παρ’ όλ’ αυτά, 200.000 Βρετανοί μόνιμοι κάτοικοι ή τουρίστες από την ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής θέλουν επειγόντως –«ω Θεέ μου», σοκαρισμένοι– να επιστρέψουν στη Μεγάλη Βρετανία. Η πλειονότητα όσων άφησαν πίσω το Ντουμπάι δήλωσε ότι «έχασε τον παράδεισό» της. Δεν χλευάζω καθόλου τον φόβο και την ανάγκη να φύγουν εσπευσμένα. Αυτό που δεν καταλαβαίνω είναι ποιο είναι αυτό το όνειρο που χάθηκε. Φανταστείτε πόσο χαμένοι πρέπει να ένιωθαν πριν βρουν για να βαφτίσουν ως Γη της Επαγγελίας μια φούσκα αγνού καταναλωτισμού, αψεγάδιαστης ψεύτικης άμμου, ξεσκονισμένου πλαστικού φοίνικα και κωμικών προσθετικών χειλιών.
Φανταστείτε πόσα αγνοήθηκαν για να θεωρηθεί ασφαλές ένα τόσο επισφαλές μέρος. Πρώτα πρώτα η γεωγραφία. Μια πόλη οικοδομημένη στην έρημο, που κοιτάει το Ιράν, δίπλα από αναρχικούς και φιλόδοξους γείτονες. Μετά η νοοτροπία, μια περιοχή χωρίς φυσικό πλούτο, που αποφάσισε να προσελκύσει κατασκευάζοντας μια εικόνα. Με έναν εμίρη που διακαώς θέλει να πουληθεί το προϊόν και έτσι επιτρέπει μια δόση ηδονισμού, παρ’ όλη την επικρατούσα θρησκεία, κάνοντας τα στραβά μάτια σε λίγη βλασφημία. Τέλος, αγνοήθηκε το σημαντικότερο, το μη δημοκρατικό πολίτευμα.
Ο εμίρης όμως τα κατάφερε. Προσείλκυσε όσους βλέπουν ως «ωραία θέα» τη θλιβερή αρχιτεκτονική και τα λουστραρισμένα καταστρώματα αραγμένα στον Αραβικό Κόλπο: τους φαν του εντυπωσιακού, του μεγάλου και του ψηλού. Οσους χρειάζονται τον ήλιο να τους καίει το κεφάλι, όσους έχουν θέσει ως προτεραιότητα την «ασφάλεια» ώστε να μην κλαπεί το κινητό του παιδιού (για να αποβλακώνεται ανενόχλητο), όσους δεν τους ενοχλεί η καμήλα που περιφέρεται ως ντεκόρ, πριν φαγωθεί ως παραδοσιακό πιάτο. Σίγουρα δεν τους ενοχλεί, αλλιώς θα φρόντιζαν να πάρουν και τα κατοικίδια μαζί τους πριν φύγουν εσπευσμένα. Και το τελευταίο δεν είναι απλώς θέμα αισθητικής.
Εχουν κάτι κοινό όσοι επέλεξαν να ζουν εκεί –είτε είναι εξαιρετικά εύποροι που φοροαπέχουν είτε είναι η μεσαία τάξη που άδραξε ευκαιρίες και υψηλότερο μισθό–, τους αρέσει η στειρότητα. Το ρηχό, πρακτικό, διεκπεραιωτικό «lifestyle» της μη δημοκρατίας, ναι, τους ξεκουράζει.
Και μετά έχουμε τους κουλτουριάρηδες που «δημιουργούν» περιεχόμενο για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ονομάζονται «influencers». Ενα επιτήδευμα τόσο ρευστό που σχεδόν, θα υποθέταμε ότι, δεν έχει αντικείμενο εργασίας. Εδώ όμως έχουν τη μικρή τους εξουσία. Το επάγγελμα με την αυθεντικά συναλλακτική σχέση με τις Αρχές έχει τη δυνατότητα να προκαλέσει ζημιά στο μπραντ Ντουμπάι.
Το 90% των μόνιμων κατοίκων του Ντουμπάι είναι αλλοδαποί. Ολοι μαζί δημιούργησαν μια πόλη συναλλακτική, βασισμένη στη ροή του χρήματος, αλλά χωρίς δεσμούς, που κανείς δεν τη θεωρεί «σπίτι του» και στα δύσκολα όλοι εξαφανίζονται.
Κάποιοι influencers δεν κατάφεραν να φύγουν. Ελλείψει άλλων φωτογενών θεμάτων, βιντεοσκόπησαν εκρήξεις ιρανικών drones και αυτό δεν άρεσε πολύ στις τοπικές αρχές. Τους υπενθύμισαν ό,τι ισχύει και σε καιρό ειρήνης. Ούτε αυτοκινητικό ατύχημα μπορεί να απαθανατιστεί ούτε βαλλιστικές προσκρούσεις. Καμία μη κολακευτική φωτογραφία δεν επιτρέπεται να κυκλοφορεί στο Διαδίκτυο ή να μοιράζεται ηλεκτρονικά σε μικρότερα γκρουπ φίλων και γνωστών. Οπως και καμία κριτική δεν μπορεί να ειπωθεί δημοσίως. Τίποτα που μπορεί να πλήξει την υπόληψη της πόλης. Τα ΗΑΕ είναι μία από τις πιο ψηφιακά ελεγχόμενες χώρες, γιατί θέλουν να έχουν τον έλεγχο στην αφήγησή τους. Κάποιοι συνελήφθησαν παρότι έσβησαν το επίμαχο υλικό, κάποιοι συνελήφθησαν επειδή μοιράστηκαν στιγμιότυπα του δικού τους κατεστραμμένου διαμερίσματος, καθησυχάζοντας τους συγγενείς ότι είναι ζωντανοί, κάποιοι θεώρησαν ότι το να σχολιάσουν κάτω από τις αναρτήσεις δυτικών Μέσων για ό,τι συμβαίνει στη Μέση Ανατολή δεν θα είχε επιπτώσεις, αλλά συνελήφθησαν για διακίνηση φημών με την αιτιολογία πως σπέρνουν δημόσιο πανικό.
Και ξαφνικά οι influencers θυμήθηκαν έννοιες όπως η ελευθερία της έκφρασης και η ελευθερία του λόγου. Συνειδητοποίησαν ότι η κατάταξη των ΗΑΕ στη λίστα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι αρκετά χαμηλά – η 121η θέση απέχει από τη Δανία.
Δεν είναι όμως για όλους μας ένα εύληπτο μάθημα κοινωνιολογίας; Οταν επιλέγεις μια χώρα για να ζήσεις, επιλέγεις και τον πολιτισμό της. Χώρες με δικαιώματα που έχουν κατακτηθεί, κουλτούρα με υφή και στρώματα Ιστορίας σού επιτρέπουν να πλοηγηθείς, να καταλάβεις, να αφομοιώσεις μαθαίνοντας από τους ντόπιους. Οταν το 90% των μόνιμων κατοίκων του Ντουμπάι είναι αλλοδαποί, αυτό συνδράμει σε μια εφήμερη πολυπολιτισμικότητα. Ολοι μαζί δημιούργησαν μια πόλη συναλλακτική, βασισμένη στη ροή του χρήματος αλλά χωρίς δεσμούς, που κανείς δεν τη θεωρεί «σπίτι του» και στα δύσκολα όλοι εξαφανίζονται.
Οι κρατικές καθησυχαστικές ανακοινώσεις συνεχίζονται: «Οι μεγάλες εκρήξεις στον ουρανό» (the big booms) είναι «ο ήχος ότι είμαστε ασφαλείς». Προπαγάνδα με γλωσσικό ιδίωμα μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Για χιλιάδες οικονομικούς μετανάστες που βρίσκονται στο Ντουμπάι οι ανακοινώσεις είναι απλώς παραπλανητικές. Δεν υπάρχει η επιλογή να μη δουλέψουν γιατί θα απελαθούν, ούτε η επιλογή του διαθέσιμου αεροπλάνου για να επιστρέψουν στις χώρες τους. Για δύο εκατομμύρια ανθρώπους από την Ινδία, 700.000 από το Νεπάλ και 400.000 από το Πακιστάν, που εργάζονται ως φθηνό εργατικό δυναμικό στις οικοδομές, στις παραδόσεις, στην καθαριότητα, δεν υπάρχει επιλογή.
Μια καθημερινότητα που ξεκινάει από τα hostels των προαστίων και αποκαμωμένα τελειώνει εκεί με μια διαδρομή με πούλμαν προς και από την εργασία. Χωρίς διάδραση με τουρίστες, χωρίς συχνή αλληλεπίδραση με αφεντικά, χωρίς επικοινωνία με τις αρμόδιες αρχές. Οι συγγενείς του 55άχρονου Μπαγκλαντεσιανού Σαλέχ Aχμέντ, που έχασε τη ζωή του στην οικοδομή από τα θραύσματα ιρανικού πυραύλου, λένε ότι εάν εκείνος και οι συνεργάτες του είχαν πληροφόρηση από τους προϊσταμένους και κατανοητές οδηγίες από τις αρμόδιες αρχές, τώρα θα ζούσε ακόμη. Είναι ένας από τους επτά εργάτες που έχασαν τη ζωή τους τις τελευταίες ημέρες.
*Η κ. Ελεάννα Βλαστού είναι συγγραφέας και ζει στο Λονδίνο.
