Αυτή την εβδομάδα μιλήσαμε αρκετά γι’ αυτά τα βίντεο παραγωγής τεχνητής νοημοσύνης στο YouTube, με ηθοποιούς σε γυρίσματα παλαιών ταινιών να συναντούν τους εαυτούς τους από το μέλλον – ακόμη κι αν έχουν πεθάνει.
Με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπου διακρίνονται αστοχίες και αμηχανίες, η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί ένα πολύ ρεαλιστικό σύμπαν, το οποίο όμως έχει κάτι τρομακτικό. Οχι μονάχα όσον αφορά τους σταρ του Χόλιγουντ (δεν είδα κανένα τέτοιο βίντεο με γυρίσματα από ταινία, π.χ., του Ταρκόφσκι, του Τριφό, του Φελίνι – κι ευτυχώς!), αλλά και εμάς τους ανώνυμους: νομίζω ότι σύντομα, και ανάλογα με το κόστος φυσικά, απλός κόσμος θα αναθέσει σε εταιρείες να φτιάξουν τέτοια βίντεο όπου θα αγκαλιάζονται με τον μικρό εαυτό τους ή, πολύ περισσότερο, με έναν νεκρό συγγενή. Το βλέπω να έρχεται.
Αναρωτιέμαι, αν αυτές οι εικόνες θα τους προσφέρουν παρηγοριά, όπως (υποτίθεται ότι προσφέρει) μια φωτογραφία από τη νιότη μας ή κάποιου αγαπημένου νεκρού. Το να εκληφθούν σαν «κανονικότητα» αυτές οι κινούμενες εικόνες, μου θυμίζουν περισσότερο το εφιαλτικό νησί στο οποίο βρίσκεται ο αφηγητής της κλασικής σήμερα «Εφεύρεσης του Μορέλ» του Αντόλφο Μπιόι Κασάρες (έξοχο μυθιστόρημα, επί τη ευκαιρία).
Τα βίντεο αυτά, μου έφεραν στον νου και μια ενδιαφέρουσα ταινία του ανεξάρτητου αμερικανικού σινεμά, με τον τίτλο «Another Earth» (Μια άλλη Γη, 2013): στον ουρανό εμφανίζεται μία ακόμη Γη, ρέπλικα του δικού μας πλανήτη. Οταν η «Γη Νο 1» επικοινωνεί με τη «Γη Νο 2», διαπιστώνεται ότι κατοικείται από εμάς τους ίδιους. Εκεί πάνω ζει ένα δικό μας ομοίωμα, ένας δεύτερος εαυτός, η δεύτερη ζωή μας.
Μια κοπέλα, η Ρόντα, η οποία σε μια στιγμή εγκληματικής ανευθυνότητας κατέστρεψε μια οικογένεια, αναρωτιέται αν η δεύτερη Ρόντα είναι καλύτερος άνθρωπος από εκείνη.
Το τελευταίο πλάνο του φιλμ: η Ρόντα Νο 2 επισκέπτεται τη Νο 1. Κοιτάζονται καχύποπτα, φοβισμένα. Καμία δεν μιλάει. Τίτλοι τέλους. Ναι, διότι τι να πεις έπειτα από αυτό; Τι να προσθέσεις;
Η ιδέα ότι υπάρχει μια δεύτερη Γη –η οποία μάλιστα βρίσκεται στην άλλη πλευρά του Ηλίου και γι’ αυτό δεν μπορούμε να τη δούμε– απασχολεί τον άνθρωπο από παλιά. Η λέξη-«κλειδί» εδώ είναι «Αντίχθων»: ένα ουράνιο σώμα που ο προσωκρατικός φιλόσοφος Φιλόλαος θεωρούσε ότι έχει μάζα ίση με αυτή της Γης, εξισορροπώντας έτσι το κέντρο ισορροπίας του Σύμπαντος. Και οι Πυθαγόρειοι πίστευαν ότι ο Αντίχθων βρίσκεται σε θέση αντίθετη από τη Γη ως προς την εστία του Σύμπαντος (το λεγόμενο Κεντρικόν Πυρ), με αποτέλεσμα να μην είναι ορατός.
Στις σύγχρονες θεωρίες της κβαντοφυσικής και στη Θεωρία των Χορδών, έχει γίνει κουβέντα περί παράλληλων συμπάντων. Συνεπώς, αυτά τα θέματα μας απασχολούν διαχρονικά: οι επιλογές ζωής, οι εναλλακτικές ζωές που δεν ζήσαμε.
Εάν υπάρχουν τα παράλληλα σύμπαντα δεν μπορούν να έρθουν σε επαφή μεταξύ τους πάντως. Υποθέτω ότι η φύση θα μας προστάτευε από μια τέτοια τερατωδία. Η τεχνολογία, πάλι, όχι.
