Η τεχνητή νοημοσύνη δεν παράγει σκέψη ούτε συναίσθημα. Οχι ακόμα τουλάχιστον. Ο προγραμματισμός της είναι αξιοθαύμαστος, τόσο που να νομίζεις πως καμιά φορά σού απευθύνεται άνθρωπος με εγκέφαλο και καρδιά.
Στα πολύ ρεαλιστικά βίντεο που συζητάμε αυτές τις μέρες και που έχουν κατακλύσει το YouTube, η τεχνητή νοημοσύνη προκαλεί σκέψεις και συναισθήματα στον θεατή. Αυτό που ίσως κάποιος θεωρήσει ότι είναι «χαριτωμένο» (ο σημερινός Χάρισον Φορντ να συναντά στο πλατό του «Ιντιάνα Τζόουνς» τον εαυτό του όπως ήταν τη δεκαετία του ’80 ή η Κάρι Φίσερ ως πριγκίπισσα Λέια στον «Πόλεμο των Αστρων» να δέχεται την επίσκεψη του πεθαμένου –πλέον– εαυτού της, και όλοι να αγκαλιάζονται χαμογελώντας) μπορεί και να εκληφθεί ως eerie, όπως λένε οι Αγγλοι, δηλαδή απόκοσμο, αλλόκοτο.
Λέγαμε προχθές για τη γερμανική έννοια του dopelganger, του φασματικού σωσία, ιδέα που απαντά σε ιστορίες υπερφυσικού τρόμου (αλλά και στους Ντοστογιέφσκι και Ναμπόκοφ).
Ποτέ δεν παρουσιάζεται ως μια οντότητα θετική ο ντοπελγκάνγκερ. Αλλά την τεχνητή νοημοσύνη δεν την απασχολούν αυτές οι λεπτές αποχρώσεις των πραγμάτων – δεν γνωρίζει την υπαρξιακή πτυχή μιας τέτοιας «συνάντησης».
Στις 26 Φεβρουαρίου του 1960 προβλήθηκε στην Αμερική ένα επεισόδιο της τηλεοπτικής σειράς «Η ζώνη του λυκόφωτος», που δημιούργησε ένας σπουδαίος τηλεοπτικός γραφιάς, ο Ροντ Σέρλινγκ. Η σειρά προβαλλόταν με επιτυχία από το 1959 έως το 1964. Σήμερα θεωρείται κλασική: αυτό το κράμα ανάμεσα στο νουάρ, στον καφκικό εφιάλτη και στην επιστημονική φαντασία ήταν κάτι πρωτοφανέρωτο, αλλά άντεξε και στον χρόνο.
Το επεισόδιο τιτλοφορείτο «Mirror Image» και πρωταγωνιστούσε μια καλή ηθοποιός, η Βέρα Μάιλς. Είναι αργά τη νύχτα, σε σταθμό υπεραστικών λεωφορείων, όταν η Μίλισεντ Μπαρνς (Μάιλς), που περιμένει το λεωφορείο, συνειδητοποιεί με τρόμο ότι εμφανίζεται στιγμιαία στον σταθμό ο εαυτός της.
Οι υπεύθυνοι και οι άλλοι επιβάτες την παίρνουν για τρελή. Ενας νεαρός, ο Πολ, τη φροντίζει όσο μπορεί, ωστόσο πιστεύει πως η γυναίκα είναι ψυχικά άρρωστη και καλεί την αστυνομία – για να ανακαλύψει ότι κάποιος του έκλεψε τη βαλίτσα. Καθώς τον καταδιώκει, ανακαλύπτει ότι αυτός ο κάποιος είναι ο ίδιος!
Οι σκηνές όπου αστραπιαία η Μάιλς αντικρίζει τον εαυτό της είναι ανατριχιαστικές: το βλέμμα του «ειδώλου» της είναι γεμάτο φθόνο. Οταν «αυτό» τής παίρνει και το λεωφορείο, στο τέλος, είναι σαν να της κλέβει την ίδια τη ζωή.
Λέμε, καιρό τώρα, ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα αλλάξει την πραγματικότητα όπως την ξέραμε. Ηδη το έχει πετύχει. Στα νοσταλγικά, αγαπησιάρικα βίντεο, «γυρισμένα» σε ένα φανταστικό πλατό γυρισμάτων με απίστευτο ρεαλισμό, οι ντοπελγκάνγκερ αγκαλιάζονται και χαμογελούν ο ένας στον άλλον. Και αυτό από μόνο του, όμως, είναι ακόμα πιο απόκοσμο από τη ζώνη του λυκόφωτος!
