Δύο από τα πάμπολλα πολεοδομικά και αρχιτεκτονικά εγχειρήματα διεθνώς μας δείχνουν τον δρόμο που έχει να διανύσει η Αθήνα (και οι άλλες ελληνικές πόλεις). Θα αναφερθώ σε παραδείγματα οικεία και εύληπτα, σε δύο δημοφιλείς προορισμούς: το Λονδίνο και το Παρίσι.
Στο Λονδίνο θα προχωρήσει η πεζοδρόμηση και η φύτευση της Οξφορντ Στριτ και στο Παρίσι εγκρίθηκε η αναμόρφωση του πύργου του Μονπαρνάς, ενός ουρανοξύστη που από το 1969, όταν άρχισε να χτίζεται, προκαλεί αμφιλεγόμενες αντιδράσεις. Δεν αγαπήθηκε. Και τώρα θα αποκτήσει μια φιλικότερη και πιο οικολογική όψη και λειτουργία.
Και τα δύο παραδείγματα, με διαφορετική στόχευση το καθένα, συγκλίνουν σε αυτό που απουσιάζει από τη δική μας χώρα. Τολμηρές αποφάσεις μέσα στην καρδιά του αστικού ιστού, γενναίες χρηματοδοτήσεις, ανανέωση της όψης των πόλεων, προσαρμογή σε νέα δεδομένα, προσέλκυση νέας τεχνολογίας, σύνδεση με νέες αρχιτεκτονικές δυνάμεις ώστε να αφήσουν αποτύπωμα και έργο στις πόλεις καθώς αυτές εξελίσσονται.
Αυτά τα περίπου αυτονόητα δεν βρίσκουν εύφορο έδαφος στις ελληνικές πόλεις, που παραμένουν προσκολλημένες σε πεπερασμένα μοντέλα διαχείρισης του δημόσιου χώρου, ο οποίος τις περισσότερες φορές αποτυγχάνει να ευεργετήσει τον πολίτη. Ο δημόσιος χώρος στη χώρα μας εξυπηρετεί όσους θέλουν να τον ευτελίζουν.
Και τα δύο παραδείγματα από το Λονδίνο και το Παρίσι μιλούν για ανανέωση και μεταβολή προτύπων. Η ιστορική ταυτότητα των πόλεων διευρύνεται. Οι πόλεις δημιουργούν γεγονότα. Στην Αθήνα υπάρχουν κτίρια, πλατείες, άχρηστοι και ανενεργοί χώροι, που ζουν εις βάρος της εικόνας της πόλης και της καθημερινότητας των κατοίκων.
Ενα παράδειγμα είναι η πλατεία Συντάγματος, που χρειάζεται πλήρη αναμόρφωση, τάξη, νέα αρχιτεκτονική πνοή. Και τι να πει κανείς για το Μοναστηράκι, την Ομόνοια, την Κοτζιά, την Κουμουνδούρου, την Κλαυθμώνος, για να μείνουμε μόνο στις κεντρικές και ιστορικές πλατείες. Ολες θέλουν αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Αλλά και μεγάλος αριθμός κτιρίων της περιόδου 1960-1990 χρειάζεται αναμόρφωση και ανανέωση.
Σε κάθε περίπτωση, βλέπει κανείς τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες να κάνουν σοβαρά έργα στον αστικό ιστό. Με αποκαταστάσεις, φυτεύσεις, αναμορφώσεις σταθμών, προστασία ιστορικών κτιρίων, αλλά και μεγάλων δέντρων. Εδώ, ένα δέντρο δεν λογίζεται κομμάτι της αστικής φυσιογνωμίας των πόλεων. Διεθνώς, οι νέες εκτεταμένες φυτεύσεις στον πυκνό αστικό ιστό και στις ταράτσες είναι η τάση που αλλάζει την εμπειρία της καθημερινότητας.
