Βλέπω στο YouTube αυτά τα βίντεο «γυρισμένα» από τεχνητή νοημοσύνη: Grease Cast: Then vs Now (1978-2026) Icons Through the Years και «Home Alone» (1990) Cast Then And Now | McCallister Family Reunion.
Οπως έγραφα χθες, βλέπουμε τους ηθοποιούς στο πλατό, στην ηλικία και με τα ρούχα του ρόλου, να δέχονται την επίσκεψη του εαυτού τους όπως είναι δεκαετίες μετά. Βγάζουν μαζί selfie, αγκαλιάζονται τρυφερά στο τέλος, ενώ η κάμερα με τράβελινγκ τραβάει σε άλλο σημείο του σκηνικού και επαναλαμβάνει το ίδιο με άλλους ηθοποιούς.
Στην περίπτωση του «Μόνος στο σπίτι», οι «γονείς» του Μακόλεϊ Κάλκιν δέχονται την επίσκεψη των φαντασμάτων τους: έχουν και οι δύο πεθάνει. Οπότε εμφανίζονται με φτερά αγγέλου και φωτοστέφανο. Ο ζωντανός αγκαλιάζει τον πεθαμένο τη στιγμή που είναι το ένα και το αυτό.
Το ίδιο συμβαίνει και με το «Grease»: η Ολίβια Νιούτον Τζον ως Σάντι στο μιούζικαλ του 1978 δέχεται την επίσκεψη του νεκρού εαυτού της (πέθανε το 2022, στα 74 της).
Τα πάντα είναι ρεαλιστικά σε αυτά τα βίντεο με έναν σουρεαλιστικό, μάλλον γκροτέσκο, τρόπο. Στα δικά μου μάτια, τα σύντομα αυτά βίντεο είναι μικρές αφηγήσεις του παράδοξου. Βλέπω πολύ σύντομα να έρχονται ανάλογα βίντεο παραγωγής ΑΙ για ιδιώτες: βλέπω τον εαυτό μου να αγκαλιάζει τον δεκάχρονο «δίδυμό» του· βλέπω τον εαυτό μου να αγκαλιάζει ξανά τον πατέρα μου – εκείνος έρχεται από το υπερπέραν, με φωτοστέφανο και αγγελικά φτερά. Παράνοια.
Ας μείνουμε όμως στο θέμα της συνύπαρξης δύο εαυτών στο ίδιο σύμπαν. Η λέξη-κλειδί εδώ είναι ο γερμανικός όρος doppelganger. Ντοπελγκάνγκερ: το υπερφυσικό διπλό σου· ο δεύτερος εαυτός σου που σε στοιχειώνει από το πουθενά. Αυτή η απόκοσμη φιγούρα που είναι η εικόνα σου στον καθρέφτη.
Υπάρχει ολόκληρη φιλολογία, ανθρωπολογική, ψυχαναλυτική και λογοτεχνική, γύρω από την έννοια του doppelganger. Από τον Ε. Α. Πόε έως τον Βύρωνα, τον Ντοστογιέφσκι, τον Μπόρχες και τον Στίβεν Κινγκ, η αναπάντεχη συνάντηση με το «αντίγραφό» σου δεν σημαίνει παρά μόνο βίαιη ανατροπή των φυσικών δεδομένων, της ανθρώπινης λογικής, ακόμα και της ίδιας της ηθικής τάξης.
Διότι, εδώ τίθεται ένα ηθικό ζήτημα: Ποιος είναι το πρωτότυπο και ποιος το αντίγραφο ακριβώς;
Σε όλες αυτές τις ιστορίες υπερφυσικού τρόμου, ο πρωταγωνιστής θεωρεί τον doppelganger του ως «αντίγραφό» του. Ωστόσο, το «αντίγραφο» αμφισβητεί και διεκδικεί με βιαιότητα την υποτιθέμενη αυτή «πρωτιά».
Εχουμε πει πως η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να μας βάλει σε μπελάδες. Πολύ πριν, όμως, «μας πάρει τις δουλειές», μπορεί και να μας τρελάνει με αυτές τις παράλογες εικόνες που έχουν κατακλύσει το YouTube – και οι οποίες, όπως έγραφα και χθες, έχουν κάτι εθιστικό.
