Τις τελευταίες εβδομάδες το Διαδίκτυο είναι εφιαλτικό. Ενα βράδυ, επιστρέφοντας σπίτι, πληροφορήθηκα ότι κάτι είχε συμβεί στην Κύπρο, ώσπου, όμως, να φτάσω ν’ ανοίξω έγκριτες πηγές, τα περισσότερα πράγματα που κοιτούσα ήταν τρομολαγνικά σκουπίδια. Το Διαδίκτυο πλημμύρισε άρματα μάχης, όχι χωρίς κάποια γλισχρή έξαψη. Οι διαδικτυακοί επηρεαστές κοινής γνώμης παράδερναν μεταξύ τρόμου και γελοιότητας – όπως κάθε φορά. Ας μην πω για ραδιόφωνα και τηλεοπτικά κανάλια, που βασική τους εργασία είχαν να πείσουν ότι, μέσα στην αναταραχή, άλλο μέρος σαν την Ελλάδα δεν έχει.
Πολύς κόσμος στρέφεται στα αντικοινωνικά δίκτυα ή σε ιστοσελίδες που συνδυάζουν υπερπληροφόρηση και γαργαλιστική διασκέδαση, για να ενημερωθεί. Εκεί θα δει φωτογραφίες των μουλάδων με κάποια πιασάρικη λεζάντα, άπειρο Τραμπ και έναν συνωστισμό από εύκολα συμπεράσματα, όμως δύσκολα θα σχηματίσει εικόνα για τη Μέση Ανατολή. Κι αν ρωτήσει τα εργαλεία της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ); Σύμφωνα με την εφημερίδα Guardian, το Gemini και το Grok (δύο δημοφιλείς ΤΝ) είναι αναξιόπιστοι συνομιλητές, ειδικά εάν δεν ξέρει κανείς να συνδιαλλαγεί μαζί τους κριτικά ελέγχοντας πηγές. Παρόλο που όταν τοποθετούνται διαθέτουν ακλόνητη σιγουριά, Grok και Gemini συχνά παρανοούν ή κάνουν κύκλο γύρω από την εσφαλμένη σκέψη τους.
Είναι αληθινή η φωτογραφία με τους ανοιχτούς τάφους στο Ιράν μετά τον βομβαρδισμό σχολείου στην τοποθεσία Minab και την εξολόθρευση των μαθητριών; Αυτό το ερώτημα έθεσε η Tess McClure της Guardian. Gemini και Grok απάντησαν «όχι», ούτε κατά διάνοια. Από την Τουρκία είναι οι φωτογραφίες αυτές, παλιές, από φυσική καταστροφή. Ομως, οι έρευνες δείχνουν πως η φωτογραφία είναι αληθινή. Αλλες εικόνες, ωστόσο, από τη βομβαρδισμένη Τεχεράνη ήταν πράγματι πλαστές (A photo of Iran’s Bombed Schoolgirl Graveyard Went Around The World, Was It Ai? Guardian).
Πολλοί άνθρωποι ζήτησαν από το Gemini να τους συνοψίσει την μπερδευτική κατάσταση. Αυτό απάντησε μ’ ευγένεια και σιγουριά, όπως είναι μαθημένο, αλλά η θεμελίωσή του ήταν για τα μπάζα (A photo of Iran’s Bombed Schoolgirl Graveyard, Guardian). Οταν η τεχνητή νοημοσύνη «εξηγεί» διεθνή και Ιστορία, ξεπερνά σε μπαλαφάρες το’υς καλεσμένους του Τζο Ρόγκαν στο δεύτερο τσιγάρο θεραπευτικής μαριχουάνας. Ή, για να το πω σοβαρά: το μηχάνημα ενεργεί με βάση τις πιθανότητες, όχι με βάση την αλήθεια. Αλλωστε, η ανακάλυψη της αλήθειας δεν είναι το γεγονός ή η σύνοψή του, αλλά καρπός μίας συνολικής σκέψης πάνω στο πράγμα. Δεν μπορούμε να αναθέσουμε όλη τη σκέψη στην ΤΝ. Μπορούμε να της αναθέσουμε μέρος της χαμαλοδουλειάς, μετά θέλει άνθρωπο.
Επειδή είμαστε πιασμένοι στις παραισθήσεις της ΤΝ, κινδυνεύουμε ν’ αμφισβητούμε την πραγματικότητα όταν είναι αχώνευτη (A photo of Iran’s Bombed Schoolgirl Graveyard, Guardian). Οι ειδήσεις είναι συχνά υπερπραγματικές. Ενδέχεται οι άνθρωποι να αμφισβητούν αληθινά σκληρές εικόνες από τη βομβαρδισμένη Ουκρανία, την Παλαιστίνη, το Ιράν, γιατί δεν θέλουν να πιστέψουν πως άλλοι άνθρωποι δολοφονούν παιδιά. Μέρος του Διαδικτύου εξελίσσεται σε παραισθητική και υπεραμφίσημη παράλληλη πραγματικότητα που θολώνει τα νερά όταν διαπράττονται ωμότητες και εγκλήματα πολέμου. Το όνειρο της απολυταρχικής Διοίκησης.
Εσωτερικοί πληροφοριοδότες εργαζόμενοι στη meta (ιδιοκτήτρια των facebook, instagram) κατήγγειλαν πως η διοίκηση της εταιρείας τούς καλούσε να επιτρέπουν επιβλαβές περιεχόμενο ή θεωρίες συνωμοσίας προκειμένου ν’ αυξήσουν την εμπλοκή των χρηστών στην πλατφόρμα (Meta And TikTok Let Harmful Content Rise, BBC). Αυτές οι εταιρείες βγάζουν δισ. από τη διατάραξη της γαλήνης των χρηστών τους κι υπάρχουν ιστοσελίδες που τη ζηλεύουν αυτή τη σαπίλα και προσπαθούν να της μοιάσουν. Το σκουπίδι που παράγει η ΤΝ «εμπνέει» τον άνθρωπο. Σελίδες με ανθρώπινους χειριστές καταβρέχουν το Διαδίκτυο με τσαπατσούλικο περιεχόμενο (στρογγυλά κείμενα χωρίς ιδέες) που αποσκοπεί στην πρόκληση αποχαύνωσης, φόβου, οργής, εθισμού, αϋπνίας ή τρόμου.
