Στο τέλος, δεν ξέρεις ποια ιδιότητα κόβει το νήμα: του μαικήνα του κινηματογράφου, του παραγωγού ταινιών, του εφοπλιστή, του μαραθωνοδρόμου; Ο Γιώργος Παπαλιός, 80 ετών φέτος, είναι στη φυσική κατάσταση ενός άνδρα που διανύει τη δεκαετία των 40, υποστηρίζει ο προπονητής του. Ψηλός, ευθυτενής, ευκίνητος, πολύ λεπτός, χωρίς ίχνος περίσσιου κιλού επάνω του, καλλιεργημένος αστός, με χιούμορ και οξυμένο κριτήριο για τους ανθρώπους και τις ταινίες, διασχίζει τη ζωή με σταθερό ρυθμό. Το 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ, που ολοκληρώθηκε σήμερα, τον τίμησε με Χρυσό Αλέξανδρο· η ταινία «Τρέχοντας τα κύματα» του Γιάννη Καραπιπερίδη, που προβλήθηκε, παρακολουθεί το προσωπικό ταξίδι του από την Αλεξάνδρεια, όπου γεννήθηκε, στην Αθήνα, και σε όλον τον κόσμο, σε διάλογο με την ιστορία της Ελλάδας των τελευταίων 60 χρόνων.
Ο «κόκκινος εφοπλιστής», όπως τον αποκαλούσαν στην Eνωση Εφοπλιστών, έχει παραδεχθεί στο παρελθόν ότι οφείλει στο σινεμά την απομάκρυνσή του από τις «ελίτ». Στο βιογραφικό του ξεχωριστή θέση κατέχει η συνεργασία του με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο στην παραγωγή των πρώτων ταινιών του, αλλά και η θητεία του ως προέδρου του Κέντρου Κινηματογράφου (2006-2013), στη διάρκεια της οποίας στήριξε και προώθησε νέους δημιουργούς (όπως ο Λάνθιμος). «Κάνουμε τεράστια εξαγωγή πολιτισμού μέσα από τις ταινίες», λέει με έμφαση.
Τα σκοτεινά χρόνια δεν χρηματοδοτούσε μόνο τον «Θίασο». Την ίδια περίοδο (γύρω στο 1973) είχε τηλεφωνήσει μόνος του στον Τάσο Ψαρρά για να ενισχύσει την ταινία του «Δι’ ασήμαντον αφορμή» (μια πολιτική δολοφονία σε ένα καπνοχώρι της Μακεδονίας το 1953). Ο σκηνοθέτης διηγείται εκείνη την εμπειρία στον φακό. Είχε αιφνιδιαστεί τόσο, που στην αρχή νόμιζε ότι του έκαναν φάρσα.
Στον επίλογο του ντοκιμαντέρ της ζωής του, ο Γιώργος Παπαλιός «δένει» τα χιλιάδες χιλιόμετρα που έχει διανύσει, περιγράφοντας την πορεία ενός ανθρώπου σαν ένα μαραθώνιο.
Το ντοκιμαντέρ του Γ. Καραπιπερίδη μας ταξιδεύει στον κόσμο του Παπαλιού. Πρόσωπα που έχουν αφήσει ευκρινές αποτύπωμα στο ελληνικό σινεμά, αλλά και με διεθνές προφίλ, όπως ο διευθυντής φωτογραφίας Αλέξης Γρίβας, συνοδοιπόροι του σε διάφορες περιόδους του βίου του, η οικογένειά του, αλλά κυρίως η στιβαρή παρουσία του ίδιου του «πρωταγωνιστή», συνθέτουν ένα πολυμέτωπο αφήγημα. Οι πρώτες σκηνές είναι από επίσκεψή τους στην Αλεξάνδρεια, όπου ο Γ. Παπαλιός τούς ξεναγεί στον γενέθλιο τόπο του, εντελώς αλλαγμένο, αλλά με κτίρια που έχουν διασωθεί, σαν «κουκκίδες» στην προσωπική διαδρομή του. «Το 1957, κοντά στην 25η Μαρτίου, θυμάμαι, έρχομαι στην Ελλάδα». Και ριζώνει. Παντρεύεται τη μαχητική ντοκιμαντερίστρια Μαίρη Χατζημιχάλη, με την οποία έχουν συμπληρώσει 55 χρόνια μαζί («το εσύ και το εγώ έγιναν συνώνυμα»), αποκτούν δύο παιδιά, την Ντορίνα Παπαλιού (αναγνωρισμένη συγγραφέα) και τον Νίκο (που ασχολείται με τα καράβια).
Στους τοίχους, τα κινηματογραφικά βραβεία συναγωνίζονται τα αθλητικά έπαθλα. Στον επίλογό του «δένει» τα χιλιάδες χιλιόμετρα που έχει διανύσει, παραλληλίζοντας τον μαραθώνιο με τη ζωή ενός ανθρώπου: «Τα πρώτα 10 χλμ. είναι εύκολα, είσαι ξεκούραστος. Τρέχεις. Τα επόμενα 20 χλμ. είναι τα δύσκολα, με ανηφόρες και κατηφόρες. Τα υπόλοιπα 10 χλμ. ετοιμάζεσαι να βγεις στη σύνταξη, τώρα θα ξεκουραστώ λες, αλλά αρχίζουν τα προβλήματα υγείας. Παλεύεις να τα καταφέρεις. Κι όταν φτάσεις στα τελευταία 2 χλμ., περνάει όλη σου η ζωή σαν ντοκιμαντέρ…».
Στον απολογισμό του Γιώργου Παπαλιού, «αν οι καλές στιγμές είναι πολλές τότε, ναι, είσαι πολύ πλούσιος». Ποιος θα διαφωνήσει ότι αυτός είναι ο πραγματικός πλούτος ενός ανθρώπου; Μοιάζει τετριμμένο και κοινότοπο, είναι όμως αληθινό. Αυτό το εσωτερικό χαμόγελο, της ψυχής, δεν μετριέται ούτε με βραβεία ούτε με έπαθλα. Δεν τα χρειάζεται, εξάλλου.
