Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο και αυτού του πολέμου είναι η αποτελεσματικότητα των μυστικών υπηρεσιών, πρωτίστως του Ισραήλ, αλλά και των ΗΠΑ. Ολοι απορούν για τον βαθμό διάβρωσης του ιρανικού καθεστώτος, κάτι που οδηγεί σε ακριβείς στοχοθεσίες για να καταλήξει σε δολοφονίες από αέρος των ηγετικών στελεχών του θεοκρατικού καθεστώτος.
Αυτό γεννά ένα ερώτημα. Το Ιράν δεν έχει μυστικές υπηρεσίες; Δεν μπορούν να προστατεύσουν ούτε τον ανώτατο ηγέτη τους από τα αυτιά και τα μάτια της Μοσάντ και της CIA; Σύμφωνα με όσα μεταδίδονται, Ισραηλινοί και Αμερικανοί είχαν ακριβή πληροφόρηση για την ώρα που ξεκινούσε η σύσκεψη στο παλάτι του Χαμενεΐ, τι αφορούσε, ποιοι ήταν παρόντες, ακόμη και σε ποιο σημείο ποιου δωματίου καθόταν ο ανώτατος ηγέτης του καθεστώτος. Η απάντηση είναι, προφανώς το Ιράν έχει μυστικές υπηρεσίες, αλλά αυτές μάλλον είναι προσανατολισμένες αλλού, στον «εσωτερικό εχθρό», στην όποια αντιπολίτευση υπάρχει.
Μια από τις στρεβλώσεις που δημιουργούν τα αυταρχικά καθεστώτα είναι η κακή ιεράρχηση των στόχων και συνακολούθως η αντιπαραγωγική κατανομή πόρων και ανθρώπινου δυναμικού. Αυτή είναι η αχίλλειος πτέρνα τους. Αντιθέτως, βλέπουμε δημοκρατικά καθεστώτα, όπως του Ισραήλ, να έχουν εξαιρετικώς αποτελεσματικές μυστικές υπηρεσίες, παρά το γεγονός ότι, λόγω απλής αναλογικής, οι κυβερνήσεις τους είναι πάντα μωσαϊκό μικρών κομμάτων. Αυτό δεν οφείλεται σε κάποιο εγγενές χαρακτηριστικό των Εβραίων· ας μην ασπαζόμαστε τον ρατσισμό με δήθεν θετικό πρόσημο, που αναγκαστικώς οδηγεί στον αρνητικό και επικίνδυνο διαχωρισμό των ανθρώπων. Είναι προϊόν ενός συστήματος που αποδεικνύει ότι δημοκρατία και ασφάλεια, όχι μόνο δεν αλληλοϋπονομεύονται, αλλά συμπληρώνονται. Από την άλλη μεριά βλέπουμε ένα καθεστώς που έχει αυστηροποιήσει τα πάντα, που πριν από μερικούς μήνες μακέλεψε χιλιάδες –κάποιοι λένε για 35.000– ανθρώπους, ενώ ο πραγματικός εχθρός κάθεται στη διπλανή καρέκλα.
Προφανώς το Ιράν έχει μυστικές υπηρεσίες, αλλά αυτές μάλλον είναι προσανατολισμένες αλλού, στον «εσωτερικό εχθρό», στην όποια αντιπολίτευση υπάρχει.
Ενα άλλο χαρακτηριστικό των πάσης φύσεως αυταρχικών καθεστώτων είναι η μεγαλοστομία τους. Η ελληνική χούντα μάς είχε ζαλίσει με την «πολεμική αρετή των Ελλήνων», με τον «στρατό ως φρουρό του έθνους», σε αντίθεση με το «φαύλο πολιτικό σύστημα» και όταν ήρθε η κρίσιμη ώρα να υπερασπιστούμε την Κύπρο δεν υπήρχαν ούτε σφαίρες. Ετσι και περισσεύουν οι απειλές του θεοκρατικού καθεστώτος –«θα σας δείξουμε, θα σας μπήξουμε»– κι ακόμη δεν μπορούν να καταλάβουν από πού τους έρχονται οι πύραυλοι.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η κατάρρευση αυτών των καθεστώτων είναι απλή κι εύκολη υπόθεση. Ούτε χωρίς τραγικές συνέπειες. Στην Ελλάδα ζήσαμε μόνο το βαθύ τραύμα της Κύπρου. Ο ρωσικός λαός έγινε πλέον θύμα ενός ληστρικού αυταρχισμού. Το Ιράκ, η Συρία, η Λιβύη διαλύθηκαν και πολλοί από τους κατοίκους τους πήραν τον δρόμο της προσφυγιάς. Το ναζιστικό καθεστώς θυσίασε κι αμούστακα παιδιά το 1945 για να υπερασπιστούν το τίποτε, που δεν υπήρχε τρόπος υπεράσπισής του από την ορμή των Σοβιετικών. Τα αυταρχικά καθεστώτα είναι άσχημα και δολοφονικά όταν μεσουρανούν, γίνονται χειρότερα όταν καταρρέουν.
Δεν ξέρουμε ποιο τέλος επιφυλάσσει η Ιστορία στο Ιράν, αλλά ας θεωρήσουμε απίθανο το ενδεχόμενο να υλοποιηθούν οι τραλαλό ευχές για μια ομαλή αλλαγή καθεστώτος, ώστε να ζήσουν οι Ιρανοί καλά κι εμείς καλύτερα. Ο δρόμος είναι μακρύς, όσοι ξέρουν από διεθνείς σχέσεις επισημαίνουν τις νάρκες με τις οποίες είναι σπαρμένος –από τις ένοπλες πολιτοφυλακές, μέχρι τις μεγάλες μειονότητες που συνυπάρχουν με την πλειονότητα των Περσών– και το χειρότερο είναι ότι η υπερδύναμη δεν έχει καν χάρτη ούτε εισόδου ούτε εξόδου σ’ αυτόν τον πόλεμο. Κάποιοι μπορεί να πουν «ναι, είδαμε και τι έγινε στο Ιράκ που είχαν σχέδιο». Σωστά, αλλά αυτό μπορεί να σημαίνει χειρότερες εξελίξεις στο Ιράν.
