Η διαγραφή του Οδυσσέα Κωνσταντινόπουλου από τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη, την ώρα που υποτίθεται ότι ξεκινούσε μια προσπάθεια διεύρυνσης του κόμματος προς κάθε κατεύθυνση, θυμίζει περισσότερο πολιτική κωμωδία παρά σοβαρό σχέδιο ανασυγκρότησης. Οχι μόνον γιατί η διεύρυνση είναι προβληματική όπως εξελίχθηκε και η διαγραφή πολιτικά ανόητη. Κυρίως διότι αποκαλύφθηκε το «βάρος» μιας ηγεσίας που συμπεριφέρθηκε φοβικά απέναντι σε ένα στέλεχός της που είπε τα αυτονόητα.
Κάθε πολιτικός οργανισμός που θέλει να επιβιώσει οφείλει να συνομιλεί με νέα κοινωνικά και πολιτικά ρεύματα. Το ζήτημα είναι με ποιους όρους και κυρίως με ποιους ανθρώπους. Δεν βουτάμε στο… τσουβάλι και ό,τι προκύψει και κόβουμε όποιο κεφάλι περισσεύει.
Ακόμη χειρότερα, όταν η περιβόητη διεύρυνση καταλήγει σε συρραφή ετερόκλητων προσώπων από την εποχή της πολιτικής ευκολίας του ΣΥΡΙΖΑ, τότε το αποτέλεσμα είναι περισσότερο φαιδρό παρά ελπιδοφόρο. Η περίπτωση του Θεοδόση Πελεγρίνη –και άλλων επιλογών που παρουσιάστηκαν περίπου ως πολιτική ανανέωση– ανέδειξε με τρόπο σχεδόν κωμικό τα όρια αυτής της στρατηγικής. Πρόσωπα που πέρασαν από τη δημόσια ζωή αφήνοντας ελάχιστο πολιτικό αποτύπωμα (συνήθως δε αρνητικό), που συχνά δεν είχαν ούτε σαφή πολιτική τοποθέτηση ούτε στοιχειώδη επαφή με την παράδοση του ΠΑΣΟΚ, εμφανίζονται τώρα ως δήθεν υλικό ανασυγκρότησης.
Ενα κόμμα με την ιστορία του ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί να αναζητεί την επόμενη ημέρα του μέσα από στελέχη που η δημόσια παρουσία τους συνδέθηκε κυρίως με την ελαφρότητα της περιόδου του αντιμνημονιακού λαϊκισμού. Η εποχή εκείνη με τις εύκολες καταγγελίες, τις πρόχειρες πολιτικές διακηρύξεις, τις ανήθικες συχνά επιθέσεις κατά στελεχών του κόμματος και την απουσία στοιχειώδους κυβερνητικής σοβαρότητας, έχει ήδη κριθεί από την πραγματικότητα. Στα δύσκολα του ΠΑΣΟΚ ο Οδυσσέας Κωνσταντινόπουλος ήταν εκεί, ενώ διάφοροι σαν τον κ. Πελεγρίνη το πετροβολούσαν και χυδαιολογούσαν ασύστολα εις βάρος των στελεχών του.
Η εικόνα ενός κόμματος που προσπαθεί να ξαναβρεί τη θέση του στο πολιτικό σύστημα δεν μπορεί να οικοδομείται πάνω σε τέτοιες φαιδρότητες. Διότι τότε η διεύρυνση καταλήγει να μοιάζει με ανακύκλωση σε πολιτικά ρετάλια μιας εποχής που οι πολίτες έχουν ήδη αφήσει πίσω τους. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε επιστροφή προσώπων από το παρελθόν του ΠΑΣΟΚ πρέπει να αντιμετωπίζεται με ειρωνεία ή απαξίωση. Υπάρχουν άνθρωποι που βρέθηκαν στο περιθώριο τα δύσκολα χρόνια της κρίσης όχι επειδή δεν είχαν πολιτική αξία, αλλά επειδή οι συνθήκες και οι συσχετισμοί τούς άφησαν εκτός. Πολιτικά στελέχη που διατήρησαν τη σχέση τους με την κοινωνική βάση της παράταξης και που σήμερα επιθυμούν απλώς να συμβάλουν σε μια προσπάθεια σοβαρής ανασυγκρότησης.
Η διάκριση είναι προφανής. Αλλο πράγμα η επιστροφή ανθρώπων που υπηρέτησαν την παράταξή τους και θέλουν να βοηθήσουν με εμπειρία και γνώση και άλλο η άκριτη υιοθέτηση προσώπων που απλώς αναζητούν μια νέα πολιτική στέγη. Αν το ΠΑΣΟΚ θέλει πράγματι να πείσει ότι μπορεί να επανέλθει ως σοβαρός πόλος της Κεντροαριστεράς, τότε οφείλει να αποφύγει τον πειρασμό της εύκολης διεύρυνσης και των αποκεφαλισμών. Η ανασυγκρότηση δεν γίνεται με πολιτικά «ρημάδια», ούτε με επικοινωνιακές κινήσεις εντυπωσιασμού που καταντούν αστειότητες. Γίνεται με καθαρό πολιτικό στίγμα, με ανθρώπους που γνωρίζουν τι σημαίνει πολιτική στην πράξη και κυρίως με τη στοιχειώδη σοβαρότητα που απαιτεί η εποχή. Το σημαντικότερο, δε, είναι να αλλάξει στάση και ρητορική η ηγεσία του κόμματος, που συχνά θυμίζει τον χειρότερο ΣΥΡΙΖΑ και σύρεται σε ακρότητες και αυταρχικές συμπεριφορές. Αν δεν αντιληφθεί ότι το παιχνίδι παίζεται στο Κέντρο και αφήνει όλο τον χώρο ελεύθερο για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, όλα τα άλλα είναι απλώς ασκήσεις επί χάρτου. Σε αυτή την περίπτωση η διεύρυνση, παράλληλα με διαγραφές, κινδυνεύει να μείνει στην ιστορία όχι ως νέο ξεκίνημα, αλλά ως μία ακόμη πράξη πολιτικής κωμωδίας.
