Αν θέλει κάποιος απόδειξη για την ηθική συντριβή της ανθρωπότητας, μπορεί να κοιτάξει τα παιδιά στη Μέση Ανατολή. Στον Λίβανο, από τις 2 Μαρτίου έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 84 παιδιά – σήμερα έχει 12! Τριάντα έξι ανήλικοι τραυματίζονται κάθε μέρα. Απ’ όσους επιβιώσουν κάποιοι θα πάρουν τον δρόμο της μετανάστευσης, άλλοι της παρανομίας, του τράφικινγκ, της πορνείας ή της ζωής στα στρατόπεδα κράτησης. Στη Γάζα, εν τω μεταξύ, έχουν σκοτωθεί τουλάχιστον 18.069 μαθήτριες και μαθητές (Statement By The Unicef Regional Director For The Middle East, Edouard Beigbeder) και το 90% των σχολείων έχει ισοπεδωθεί με προφανή στόχο την ακύρωση του μέλλοντος των Παλαιστινίων.
Πρώτα ήταν τα νοσοκομεία, που υποτίθεται αποτελούν προστατευμένα, ασφαλή μέρη. Με απλά λόγια: απαγορεύεται να γίνονται πολεμικοί στόχοι. Αυτός ο κανόνας, που αποσκοπεί στη συντήρηση της ανθρώπινης ζωής σε καιρό πολέμου, παραβιάστηκε τόσο συστηματικά στη Γάζα που έχασε το όποιο νόημά του. Γιατροί και νοσοκόμες εμποδίστηκαν στο έργο τους, σκοτώθηκαν, απαξιώθηκαν. Αποτέλεσμα: η κατάρρευση των υποδομών υγείας και η ανθρωπιστική κρίση που πλήττει παιδιά λόγω της εγγενούς ευαλωτότητας της παιδικής ηλικίας. Τώρα, στη νέα σελίδα της βαρβαρότητας, έρχονται οι επιθέσεις σε σχολεία.
Στο χτύπημα σε σχολείο του Ιράν σκοτώθηκαν 168 μαθήτριες – ενδεχομένως από αμερικανικά πυρά, σύμφωνα με πρόσφατες διερευνήσεις που την ώρα που γράφω το κείμενο δεν έχουν οδηγήσει σε κάποια ποινική διαδικασία. Οι οικογένειες των δολοφονημένων παιδιών δεν έχουν λόγους να πιστεύουν ότι υπάρχει κάτι σαν διεθνής έννομη τάξη, διπλωματία, ηθική ηγεσία, αξιακό σύστημα. Πάνω από 200 παιδιά είχαν δολοφονηθεί ήδη από ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας στην πρόσφατη καταστολή της εξέγερσης των πολιτών. «Στην πράξη έχουν σφάξει ένα σχολείο», έγραψε το παρατηρητήριο για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν, Center For Human Rights In Iran.
Η παιδική ηλικία παραβιάζεται, βομβαρδίζεται, γίνεται μετανάστευση, ριζοσπαστικοποίηση ή διακόπτεται με βίαιο τρόπο. Κανείς δεν μπορεί να εξασφαλίσει ότι τα παιδιά θα ζήσουν και θα εκπαιδευτούν στη Γάζα, στο Ιράν, στη Βηρυτό, ούτε καν ότι δεν θα δολοφονηθούν με ωμότητα! Ευτυχώς, οι περισσότεροι πολίτες στις δυτικές χώρες απορούν με τον πόλεμο, σοκάρονται, δυσφορούν και δεν τον θέλουν, για λόγους που μάλλον αποτελούν έναν συνδυασμό οικονομικού υπολογισμού, φόβου και ηθικής συγκρότησης. Αυτό, όμως, δείχνει και το χάσμα ανάμεσα στις ηγεσίες και στους απλούς πολίτες – που, στο μεταξύ, χρηματοδοτούν τους πολέμους μέσω δυσβάσταχτων φόρων και ανατιμήσεων σε αγαθά.
Ο Γκόρντον Μπράουν, ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ για θέματα παγκόσμιας εκπαίδευσης και πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου, απαιτεί δικαιοσύνη με σημερινή παρέμβασή του. Δεν θα έπρεπε να έχουν τόπο να κρυφτούν, λέει, για όσους δίνουν εντολές και τελούν προπαρασκευαστικές ενέργειες προκειμένου να στοχοποιηθούν παιδιά. Δεν μπορούμε να το καταπιούμε αυτό, λέει (Children Killed, A School Turned Into Graveyard, We Can’t Accept this, Guardian) παραθέτοντας τις νομικές βάσεις που μπορούν να αξιοποιηθούν προκειμένου να οδηγηθούν μπροστά στη διεθνή Δικαιοσύνη οι υπαίτιοι. Μεταξύ άλλων, προτείνει τα σχολεία να απολαύουν status νοσοκομείων (προστατευμένοι, ασφαλείς χώροι), να κηρυχθούν απαράδεκτοι οι λόγοι που «δικαιολογούν» επιθέσεις σε σχολεία (π.χ. ο ισχυρισμός ότι αποτελούν κρυψώνα του εχθρού) και να δημιουργηθεί ειδικό διεθνές δικαστήριο, στα πρότυπα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου (ICC), για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας που αφορούν παιδιά. Η τελευταία λύση φαντάζει κάπως φλύαρη, πολυδάπανη και αργή, θα ενεργοποιούσε, όμως, το κοιμισμένο διεθνές δίκαιο και θα περιέλουζε με την αρμόζουσα απαξία τους εγκληματίες πολέμου που βλάπτουν παιδιά.
Ο Μπράουν καλεί σε λογοδοσία, άρα σε μία επάνοδο της νομιμότητας. Εκφράζει κάτι παλιό: κανείς δεν βρίσκεται εκτός της επικράτειας των νόμων, δεν μπορείς να περιφρονείς απροσχημάτιστα κάθε έννοια δικαίου. Κι όμως. Στις αρχές του 21ου αιώνα κανένα συνεκτικό αξιακό σύστημα δεν φαντάζει αρκετά δεσμευτικό. Οσοι επιτρέπουν, διευκολύνουν, αποδέχονται στρατιωτικές ενέργειες που οδηγούν σε φόνους/απαγωγές/τράφικινγκ παιδιών δεν χρειάζεται να βρουν μέρος να κρυφτούν, γιατί κανείς δεν τους κυνηγάει. Σε δημόσια θέα κομπάζουν για ενέργειες που όπως κι αν βαφτιστούν είναι μια ηθική κατάντια.
