Και η σημερινή Κυριακή θα περάσει σαν τις άλλες. Σε διάφορα σημεία του πλανήτη γυναίκες θα κακοποιηθούν και θα χάσουν τη ζωή τους. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ περισσότερες από 50.000, μία κάθε δέκα λεπτά, σε όλον τον κόσμο, δολοφονούνται από συζύγους, συντρόφους ή μέλη της οικογένειάς τους. Κάποιες θα σηκωθούν για να ετοιμάσουν πρωινό, να φροντίσουν τα παιδιά τους, να ακολουθήσουν μια, έστω και διαταραγμένη, ρουτίνα, χωρίς να γνωρίζουν ότι είναι η τελευταία φορά. Και είναι ακριβώς αυτή η επανάληψη, με τους αριθμούς να αυξάνονται, που δηλώνει ότι η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας είναι μια ημερολογιακή υπενθύμιση, που έχει χάσει το νόημά της. Αλλά έστω κι έτσι. Σκοντάφτουμε σε μια πληροφορία, σε κάτι που δεν θα έπρεπε να αγνοούμε, ο προβολέας θα πέσει, έστω και φευγαλέα, στην αλήθεια που προσπερνάμε.
Πριν από τέσσερα χρόνια (2022), η Μίνα Καβάνι, Ιρανή ηθοποιός που ζει στη Γαλλία, η οποία πρωταγωνιστούσε στην ταινία του Τζαφάρ Παναχί «Αρκούδες δεν υπάρχουν», είχε δηλώσει στην «Κ» ότι «τα γυναικεία κινήματα όχι μόνο στο Ιράν αλλά και σε άλλες χώρες θα βοηθήσουν στην ενδυνάμωση της δημοκρατίας». Τότε, σκεφτήκαμε ότι μετέτρεπε την επιθυμία της σε πραγματικότητα. Ηταν η χρονιά των μεγάλων διαδηλώσεων στους δρόμους της Τεχεράνης με το σύνθημα «Γυναίκες, Ζωή, Ελευθερία». Ο θάνατος της 22χρονης Μαχσά Αμίνι, ενώ τελούσε υπό κράτηση, είχε πυροδοτήσει ένα μαζικό γυναικείο κίνημα αξιοθαύμαστου θάρρους και δύναμης.
Είναι η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας απλώς μια ημερολογιακή υπενθύμιση, που έχει χάσει το νόημά της;
«Νομίζω πως ζούμε κάτι που θα σημαδέψει όχι μόνο την ιστορία των γυναικών αλλά και την ιστορία της ανθρωπότητας. Και αυτό έχει τη μεγαλύτερη σημασία. Αλλά πόσο γρήγορα και πότε αυτό το κίνημα θα αλλάξει τα πράγματα, δεν έχω ιδέα. Το πιο σημαντικό είναι αυτή η τεράστια ενέργεια, αυτές οι πνιγμένες φωνές που βγαίνουν, επιτέλους, μετά 43 χρόνια…», έλεγε η εντυπωσιακά όμορφη Καβάνι, προσκεκλημένη, εκείνη τη χρονιά, του Διεθνούς Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης («Κ», 9/11/22). «Προέρχομαι από μια γενιά που είδε τους Φρουρούς της Επανάστασης και τον φασισμό τους. Ανήκω σε μια γενιά που μεγάλωσε με ένα είδος οργής και μίσους για την κυβέρνηση, όλοι οι φίλοι και οι άνθρωποι της γενιάς μου ονειρεύονταν να φύγουν από το Ιράν και αυτό συνέβη και σε μένα. Στα 16 μου ονειρευόμουν να συνεχίσω την καριέρα μου στην υποκριτική στη Γαλλία, μακριά από τη δικτατορία… Αλλά αυτό δεν με εμποδίζει να υποφέρω από την εξορία μου, από το γεγονός ότι δεν μπορώ να γυρίσω πίσω στη χώρα μου…». Επιστρέφουμε στην αφήγηση της Καβάνι, όχι μόνο λόγω της 8ης Μαρτίου, αλλά και γιατί εκείνη η ιστορική διαμαρτυρία, με ελεύθερα κεφάλια, χωρίς μαντίλες, δεν έμεινε χωρίς συνέχεια. Τον περασμένο Ιανουάριο, έγινε viral μια νεαρή Ιρανή στον Καναδά, που άναψε τσιγάρο με προσάναμμα μια φωτογραφία του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Την κίνηση αυτή ακολούθησαν κι άλλες νεαρές γυναίκες. Δεκάδες τσιγάρα με φλεγόμενες φωτογραφίες του, πλέον νεκρού, θρησκευτικού ηγέτη. Η ίδια κοπέλα ξαναέγινε viral όταν βγήκε στους δρόμους να γιορτάσει την εξόντωση του Χαμενεΐ. «Σ’ το είπα ότι θα χορέψουμε πάνω στον τάφο σου, έτσι δεν είναι;» έγραψε στη λεζάντα της ανάρτησής της.
Προφανώς το γεγονός ότι δεν ζει στην Τεχεράνη (ούτε και η Καβάνι, εξάλλου) διευρύνει απεριόριστα τις δυνατότητες αντίδρασης – αν και ο κίνδυνος ελλοχεύει παντού. Η ανυπακοή, σε μία από τις χειρότερες και πιο πνιγηρές μορφές ανελευθερίας, είναι ένδειξη ότι το καθεστώς έχει τρωθεί. Η πνιγμένη φωνή όταν βρίσκει τον ήχο της, δεν έχει σύνορο, δεν έχει τέλος.
