«Σήμερα ολοκληρώνω τη δραματική περιγραφή του παραιτηθέντος εκπαιδευτικού.
«Ιδιαίτερη μνεία χρειάζεται στα “έξυπνα τηλέφωνα”, αυτή την ασύμμετρη και ποιοτικά πολύ αναβαθμισμένη απειλή που διαφοροποιεί την εποχή μας από προηγούμενες. Ουσιαστικά η διαπαιδαγώγηση ξεφεύγει από τα χέρια των εκπαιδευτικών και της οικογένειας και μετατοπίζεται σε άγνωστους, μακρινούς και συχνά απόκοσμους “ινφλουένσερς”, τράπερ, ακροδεξιές οργανώσεις, παιδεραστές, ή απλά “τσόκαρα” κάθε είδους.
Οι συσκευές αυτές είναι άκρως εθιστικές, ενώ ο τρόπος χρήσης τους με τα διάσπαρτα εικονίδια, ποπ απ, καμπανάκια και “χρωματάκια” ευθύνονται για ένα είδος επίκτητης διάσπασης προσοχής, νοητικής στέρησης και καταθλιπτικών επεισοδίων. Ολα αυτά είναι επιστημονικά τεκμηριωμένα, αλλά και εύκολα παρατηρήσιμα. Τα έξυπνα κινητά δεν είναι συσκευές για ανήλικους. Δεν τα χρειάζονται και τους κάνουν πολύ κακό. Τόσο κακό, που θα πρέπει να πιέσουμε ώστε να ψηφιστεί ένας νόμος που να απαγορεύεται η αγορά και χρήση σε κάτω των 18 ετών.
Σήμερα, οι εκπαιδευτικοί κανόνες μπορούν να λειτουργήσουν στον βαθμό που λειτουργεί το μαθητικό φιλότιμο. Η συντριπτική πλειοψηφία των μαθητών έχει. Δεν έχουν όμως όλοι.
Απέναντι σε μαθητές χωρίς φιλότιμο, χωρίς στοιχειώδη κοινωνικό πολιτισμό, το υπάρχον πλαίσιο είναι σχεδόν ανήμπορο. Την αδυναμία αυτή έχουν ανακαλύψει και εκμεταλλεύονται συνειδητά οι πλέον παραβατικοί, βασανίζοντας εκπαιδευτικούς, εμποδίζοντας άλλους μαθητές από τη μαθησιακή διδασκαλία και καταργώντας ουσιαστικά το σχολείο, επιβάλλοντας τη δική τους κυριαρχία.
Οι εκπαιδευτικοί φοβούνται. Λιγότερο ή περισσότερο, ανάλογα την ιδιοσυγκρασία και τις συνθήκες, αλλά φοβούνται. Κι αν αυτός ο φόβος για κάποιους σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να αποτελεί υπεκφυγή από τα καθήκοντά τους, σε επίσης αρκετές περιπτώσεις, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας σε δομές σαν τα ΕΠΑΛ, είναι τελείως βάσιμος.
Ετσι όπως είναι διαρθρωμένο και εκφυλισμένο το εκπαιδευτικό μας σύστημα, οι εκπαιδευτικοί των ΕΠΑΛ είναι ουσιαστικά οι αποδέκτες μιας αθροιστικής διαχρονικής παραμέλησης. Οι παραβατικοί αυτοί μαθητές, που δεν είναι απαραίτητα από “χαμηλά οικονομικά κοινωνικά στρώματα”, είναι «προϊόντα» παραμέλησης από τις οικογένειές τους (για διάφορους λόγους, με συχνότερο την ανεπάρκεια), αλλά και τους εκπαιδευτικούς των προηγούμενων ετών, και γενικότερα από το σύστημα εκπαίδευσης, μιας και στα σχολεία κυριαρχεί η λογική “φύγε κακό από πάνω μου και… πήγαινε στον επόμενο”.
Ως αποτέλεσμα, υπάρχουν παιδιά που μετά βίας κάνουν ανάγνωση, συλλαβίζουν χωρίς να είναι δυσλεκτικά, κι όμως φθάνουν σε Λυκειακό επίπεδο. Υπάρχουν μαθητές λυκείου με γνώσεις και δεξιότητες 3ης δημοτικού.
Πώς οι μαθητές αυτοί πέρασαν από το Δημοτικό στο Γυμνάσιο και από το Γυμνάσιο στο ΕΠΑΛ αλλά και στο γενικό Λύκειο;
Και τι μπορεί να κάνει σε μια τάξη Λυκείου ένας μαθητής που έχει χάσει το “εκπαιδευτικό τραίνο” από το Δημοτικό ή το Γυμνάσιο;
Τι επιλογές για κοινωνική καταξίωση στο μαθητικό περιβάλλον έχουν πέρα από το να επιβάλλουν το δικό τους πρότυπο και τους δικούς τους κανόνες, όταν μάλιστα βρίσκονται και υπό την επήρεια της εφηβείας.
Στα ελληνικά σχολεία είναι πρακτικά πάρα πολύ δύσκολο να μείνεις στην ίδια τάξη. Τριάρια στις εξετάσεις γίνονται δεκατριάρια στον έλεγχο. Απουσίες σβήνονται, σοβαρά γνωστικά και μαθησιακά ελλείμματα παραβλέπονται. Το να χάσεις χρονιά θεωρείται τιμωρία, κάτι ίσως ακόμα και αντιπαιδαγωγικό. Τιμωρία όμως είναι να έχεις περάσει άδικα σε μια τάξη και να μην καταλαβαίνεις τίποτα. Τιμωρία για τους υπόλοιπους μαθητές, με τους οποίους τελικά κανείς δεν ασχολείται, είναι να μην έχεις κανένα ενδιαφέρον και να “μπαχαλεύεις” την τάξη βραχυκυκλώνοντας τη μαθησιακή διαδικασία.
Τα ελληνικά σχολεία έχουν εκφυλιστεί εν πολλοίς σε μια καθαρά διεκπεραιωτική διαδικασία. Η τακτική αυτή καταργεί ουσιαστικά το δημόσιο σχολείο, καθιστώντας το “παιδική χαρά”, αλλά όχι με τον τρόπο που η Μοντεσσόρι εννοούσε και φυσικά τροφοδοτεί την παραπαιδεία.
Οσον αφορά τα Λύκεια, τα οποία ξανα-επισημαίνω δεν είναι υποχρεωτικά, αν κάπου θα έπρεπε να εφαρμοστεί η τακτική της τράπεζας θεμάτων, αυτή είναι στη Γ΄ Γυμνασίου, στο πέρασμα δηλαδή από το Γυμνάσιο στο Λύκειο. Θα πρέπει κάποτε τουλάχιστον όσον αφορά το γνωστικό, να προσδιοριστεί συγκεκριμένα το ελάχιστο επίπεδο που θέλουμε ως πολιτεία να έχει ένας απόφοιτος που ολοκληρώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση, δηλαδή το Γυμνάσιο, και αυτό να εξετάζεται σε πανελλαδικό επίπεδο με τράπεζα θεμάτων.
Αν οι αποτυχίες είναι πολλές θα πρέπει να επαναπροσεγγισθεί η όλη μαθησιακή διαδικασία, το μαθησιακό πρότυπο ή/και να αλλάξουν οι στόχοι. Εάν και εφόσον πιάνουν τους ελάχιστα αποδεκτούς στόχους, θα πρέπει να μπορούν εφόσον το επιθυμούν να εισέλθουν στο Λύκειο, είτε γενικό είτε επαγγελματικό.
Αυτά, λένε κάποιοι, είναι ζητήματα αξιολόγησης και όντως είναι. Ο καθορισμός των στόχων είναι η αφετηρία της αξιολόγησης.
Είναι αλήθεια πως το 1ο ΕΠΑΛ ……. έχει αξιολογηθεί με άριστα όπως άκουσα από συναδέλφους; Αυτό από μόνο του δείχνει πόσο εύκολα όλα αυτά μετατρέπονται σε κενό γράμμα και η πολυδιαφημιζόμενη “αξιολόγηση” φαίνεται πως έχει ήδη μετατραπεί, κατά τη γνώμη μου, σε έναν ακόμα γραφειοκρατικό τρόπο αποφυγής της ουσίας.
Κατόπιν τούτων για το εν λόγω σχολείο αιτούμαι συγκεκριμένα τα εξής:
Στα σχολεία κυριαρχεί η λογική «φύγε κακό από πάνω μου και… πήγαινε στον επόμενο».
1. Τη δημιουργία μιας παιδαγωγικής επιτροπής που, παρουσία εισαγγελέα, να ελέγξει δειγματοληπτικά, το γνωστικό επίπεδο των μαθητών του ΕΠΑΛ στα εξής στοιχειώδη: Ανάγνωση και κατανόηση απλού κειμένου με γραπτές δομημένες απαντήσεις σε συγκεκριμένες ερωτήσεις. Απλές πράξεις (προσθαφαιρέσεις, πολλαπλασιασμό) με τριψήφιους αριθμούς, και πρόσθεση – πολλαπλασιασμό κλασμάτων αλλά χωρίς τη χρήση κινητού τηλεφώνου. Οχι διαιρέσεις. Οχι ερωτήσεις φυσικής, χημείας, ιστορίας, βιολογίας και γεωγραφίας. Απλώς αυτά. Ας μπουν στο Β΄ πληροφορικής (όχι ότι τα άλλα είναι πολύ καλύτερα) να καταγράψουν ποσοστά επιτυχίας.
2. Αιτούμαι, παρουσία εισαγγελέα, να διερευνηθεί η σχολική σταδιοδρομία των μαθητών αυτών, θα πιάσω πάλι το Β΄ πληροφορικής μιας και εκεί είναι συσσωρευμένοι οι “χειρότεροι”. Πώς έφθασαν ώς τη Β΄ Λυκείου; Να ανοιχτούν οι φάκελοι με τα διαγωνίσματα και τις εξετάσεις τους από το Γυμνάσιο, για να μην πω από το δημοτικό. Να δούμε πόσος φόβος και πόση παραίτηση από πλευράς εκπαιδευτικών κρύβεται τελικά σε αυτή την πορεία.
3. Αιτούμαι, παρουσία εισαγγελέα, να γίνει καταγραφή των μαθητών ΑΜΕΑ που φοιτούν σε αυτό το σχολείο και δεν έχουν ούτε παράλληλη στήριξη, ούτε τμήμα ένταξης ή κατάλληλες υποδομές ακόμα και αν είχαν διάγνωση.
Γυμνάσιο ή/και Δημοτικό. Να σταλούν για εξετάσεις στα ΚΕΔΑΣΥ κι άλλοι μαθητές διότι εκεί υπάρχουν συσσωρευμένα προβλήματα ΔΕΠΥ, δυσλεξίας, δυσγραφίας, χαμηλής νοημοσύνης, τα οποία μπορεί να οφείλονται και στο γενικότερο κοινωνικό περιβάλλον τους και να μην έχουν όλα δηλαδή κάποιο ξεκάθαρο γενετικό υπόβαθρο.
Για να είναι πιο ολοκληρωμένη η εικόνα θα πρέπει να αξιολογηθούν και κάποια ποιοτικά χαρακτηριστικά που υποδηλώνουν τη συμπεριφορά των μαθητών μετά από περισσότερα από 10 χρόνια αδιάλειπτης εκπαίδευσης. Ας γίνει καταμέτρηση λοιπόν του αριθμού των αποτσίγαρων που βρίσκονται στο προαύλιο χώρο, των σκουπιδιών γενικότερα, των φθορών και καταστροφών στις υλικοτεχνικές υποδομές, ας ρωτήσει κάποιος την καθαρίστρια, πιστεύω πως μια αξιολόγηση για να είναι σοβαρή πρέπει απαραιτήτως να ξεκινάει από την καθαρίστρια, ας αξιολογηθεί η κατανάλωση σε τροφές και ποτά εντός σχολείου, ο μέσος όρος κόστους των έξυπνων τηλεφώνων που κουβαλάνε μαζί τους.
Ας ερωτηθούν τέλος οι εκπαιδευτικοί για την ποιότητα της επικοινωνίας μεταξύ των μαθητών.
Για τους λόγους που αναγράφω και αρκετούς άλλους, ο συγκεκριμένος χώρος, το ΕΠΑΛ ………, βρίσκεται σε μια κατάσταση που μόνο κατ’ επίφαση μπορεί να καλείται σχολείο και αποτελεί εν δυνάμει σοβαρό κίνδυνο για την τοπική κοινωνία. Η κοινωνία το γνωρίζει. Ηδη από όσο έχω πληροφορηθεί οι εγγραφές μαθητών στο ΕΠΑΛ μειώνονται.
Συμμορίες μαθητών από τα ΕΠΑΛ κατόπιν πρόσκλησης από άλλα σχολεία τιμωρούν εκπαιδευτικούς προκαλώντας φθορές στα αυτοκίνητά τους. Στη μαθητική κοινωνία είναι μαγκιά να έχεις άκρες στο ΕΠΑΛ. Γίνεται διάχυση των “ιδανικών” και των μεθόδων του ΕΠΑΛ και σε άλλα σχολεία.
Χρειάζεται σοβαρή παρέμβαση εισαγγελέα, κοινωνικών λειτουργών και ψυχολόγων στην εν λόγω δομή και τις οικογένειες κάποιων μαθητών. Υποστήριξη νομική και ψυχολογική στους εκπαιδευτικούς που βρίσκονται στην “1η γραμμή”. Να διαγνωσθούν τα άτομα ΑΜΕΑ. Η διεύθυνση εκπαίδευσης, οι συνδικαλιστές, οι σύμβουλοι, το Υπουργείο και η τοπική κοινωνία πρέπει να σκύψουν με υπευθυνότητα σε αυτό το σοβαρό κοινωνικό πρόβλημα.
“Αυγά πρέπει να σπάσουν”.
Για μένα η παραίτηση είναι μία καταστροφή, τόσο από πλευράς σταδιοδρομίας όσο και οικονομικά. Για δύο χρόνια τιμωρούμαι μένοντας εκτός σχολείων. Ο αναπληρωτής που παραιτείται δεν δικαιούται ούτε επίδομα ανεργίας. Μένω για δύο χρόνια εκτός μοριοδότησης. Το σημαντικότερο είναι ότι απομακρύνομαι από ένα λειτούργημα που αγαπώ.
Η παραμονή μου όμως, στις παρούσες συνθήκες, θα σήμαινε ηθική καταστροφή, κάτι απείρως σημαντικότερο μιας και θα είχε επιπτώσεις και στην υγεία μου.
Προερχόμενος από δύο πολύ δημιουργικές χρονιές τόσο στο 1ο ΕΕΕΕΚ Θέρμης όσο και στο 1ο Γυμνάσιο Κισσάμου, όπου πράγματι αισθανόμουν πως εκτελώ λειτούργημα, μου είναι αδύνατο να προσαρμοστώ σε μια επιβεβλημένη, από εκτός ορίων παραβατικούς μαθητές, απάθεια.
Παραιτούμαι λοιπόν λόγω ανωτέρας βίας, και είναι πραγματικά και “ανωτέρα” και ξεκάθαρα βία. Παραιτούμαι εν τέλει διότι έκρινα τον εαυτό μου ανήμπορο να αντεπεξέλθει σε τέτοιου είδους καταστάσεις και υφίσταμαι τις συνέπειες της πράξης μου αυτής.
Οσοι όμως δεν παραιτούνται, και δεν εννοώ απλά τους συναδέλφους στο σχολείο, σημαίνει πως θεωρούν τον εαυτό τους ικανό να αντιμετωπίσει με επιτυχία την παγιωμένη αυτή αρνητική κατάσταση.
Η παρούσα μακροσκελής καταγγελία – “πόνημα” δεν επιθυμεί να εμπλακεί σε ένα παιχνίδι επίρριψης ευθυνών εκατέρωθεν (υπουργείο, διευθύνσεις εκπαίδευσης, ΕΛΜΕ, σύλλογος εκπαιδευτικών ΕΠΑΛ κ.λπ.). Ολοι έχουμε μερίδιο ευθύνης για την κατάντια των σχολείων μας. Το περιεχόμενο της παρούσης αποσκοπεί στο να λειτουργήσει ως εκκινητής για την αποτελεσματική συνεργασία των ανωτέρω φορέων απέναντι στην κατεπείγουσα αρνητική κατάσταση που έχει διαμορφωθεί. Ελπίζω να ληφθεί σοβαρά υπόψη και να επιφέρει άμεση οργανωμένη δράση.»
*Ο κ. Ανδρέας Γ. Δρυμιώτης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.
