Εάν ο Κιρ Στάρμερ είχε απλώς πει «θα ήταν προτιμότερο να απέχουμε από τον πόλεμο εναντίον του Ιράν. Διότι είναι παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Τέλος. Τώρα θα ήθελα να μου σερβίρετε το τσάι μου, παρακαλώ», θα αντιλαμβανόμασταν με σαφήνεια ότι μιλάει ένας δικηγόρος. Ενας μετρημένος Αγγλος δικηγόρος, που θεωρεί ότι κάνει το καθήκον του συμβουλεύοντας τον φίλο πελάτη του.
Μια φορά και έναν καιρό, μεταποιώ λίγο τον Τζέρεμι Πάξμαν, οι Αγγλοι ήξεραν ποιοι είναι. Υπήρχε μια μεγάλη λίστα από επίθετα που τους περιέγραφε. Ηταν ευγενικοί, μη ενθουσιώδης, επιφυλακτικοί, είχαν θερμοφόρες, αντί σεξουαλικής ζωής, να ζεσταίνουν τα κρεβάτια τους. Ηταν ένα μυστήριο πώς αναπαράχθηκαν τόσοι Αγγλοι. Τόσοι τολμηροί άνθρωποι της δράσης και όχι του στοχασμού, συγγραφείς αντί για ζωγράφοι, κηπουροί και όχι μάγειρες. Το πιο πολύτιμο χαρακτηριστικό τους, όμως, ήταν η έννοια του καθήκοντος και της τιμής. Η σταθερότητα και η αξιοπιστία του Αγγλου ήταν εγγύηση.
Το ίδιο δεν μπορεί να ειπωθεί για τον Κιρ Στάρμερ. Εάν είχε ταχύτερα αντανακλαστικά, θα γνώριζε ποιος είναι. Επειτα από είκοσι μήνες πρωθυπουργίας θα έπρεπε να είχε αντιληφθεί ότι είναι πολιτικός και όχι δικηγόρος. Σαν διπλωμάτης, σιωπηλός, να ζυγίσει ρεαλιστικά τα επόμενα βήματα, σαν πονηρός πολιτικός να είναι συγκεκριμένος, ιδιαίτερα επειδή απευθύνεται σε πρόσωπα που η αντίληψή τους δεν εμπεριέχει τον όρο διεθνές δίκαιο.
Το Σαββατοκύριακο που πέρασε, ο Στάρμερ κάθισε να σκεφτεί ποια στάση θα ακολουθούσε το Ηνωμένο Βασίλειο στον πόλεμο εναντίον του καθεστώτος της Τεχεράνης και εάν θα επέτρεπε να χρησιμοποιηθούν οι βρετανικές βάσεις από την Αμερική και το Ισραήλ. Ηρθε στη Βουλή των Λόρδων με δύο επιλογές, με ένα «όχι» και με ένα «ναι, αλλά».
«Αυτή η κυβέρνηση δεν πιστεύει στην αλλαγή καθεστώτος από τον ουρανό», είπε το πρωί της Δευτέρας και εξήγησε τη σκέψη του. Πρώτον, είπε, «οι επιθέσεις είναι έκνομες. Δεν είναι σύμφωνες με τους κανόνες διεθνούς δικαίου, ούτε σύμφωνες με τους κανόνες αυτοάμυνας». Δεύτερον, «δεν υπάρχει κάποιο ολοκληρωμένο πλάνο με κάποιον στόχο για να επιτευχθεί». «Οι Εργατικοί», συνέχισε, «έχουν μάθει το μάθημά τους από τον πόλεμο στο Ιράκ». Οσο περνούσαν οι ώρες, επανέλαβε το μάντρα καμιά δεκαριά φορές: «Οι δράσεις πρέπει να έχουν νομοταγή βάση και ένα βιώσιμο καλά οργανωμένο πλάνο». Το πλάνο βεβαίως το κάνει το αφεντικό ή ο πελάτης ενός δικηγόρου. Ενας δικηγόρος συμβουλεύει και απλώς εύχεται να εισακουστεί για να υπάρξει καλή έκβαση στην υπόθεση, αφού αφήσει τον πελάτη να αποφασίσει τη μέθοδο της τρέλας του.
Μετά βγήκε ο Τραμπ και είπε ότι απογοητεύθηκε, περίμενε βοήθεια από τον φίλο (δικηγόρο), η σχέση τους «δεν είναι αυτή που ήταν» και ο φίλος απάντησε «εμμένω στην απόφασή μου». Μια απόφαση που κράτησε λίγο.
Οταν εκτοξεύθηκαν οι βόμβες και τα drones από την Τεχεράνη στη Μέση Ανατολή, ο Στάρμερ συνειδητοποίησε ότι υπάρχουν περίπου 300.000 Βρετανοί στην περιοχή –στρατιωτικοί, μόνιμοι κάτοικοι, τουρίστες– που βρίσκονται σε κίνδυνο. Οταν κατέφθασαν τα drones στη βρετανική βάση στην Κύπρο, αντιλήφθηκε ότι οι Ιρανοί ούτε φίλο τον θεωρούν, ούτε έχουν εκλάβει τη στάση του ως ουδέτερη και συντροφική.
Τότε, στο τέλος της ίδιας ημέρας, έκανε τη μεγαλύτερη πολιτική επιτόπου στροφή και δέχθηκε το αίτημα να χρησιμοποιηθούν οι βρετανικές βάσεις «για περιορισμένο και συγκεκριμένο αμυντικό σκοπό». Και έδωσε άλλη μια νομικίστικη σχολαστική παράγραφο (που σας γλιτώνω από την ανάγνωση) για τους περιορισμούς που θέτει στη συναίνεση. «Η βρετανική στρατιωτική περιουσία», δήλωσε, «θα χρησιμοποιείται για να αναχαιτίζονται πύραυλοι και drones που στοχεύουν σε χώρες χωρίς πρότερη επιθετική εμπλοκή στη σύγκρουση».
Το να είσαι σύμμαχος με τις ΗΠΑ είναι σαν να έχεις έναν πλούσιο φίλο. Απολαμβάνεις όλα τα προνόμια, τις διασυνδέσεις που σου προσφέρουν εκείνος και η ευρύτερη παρέα, αλλά όλοι μετά κάτι περιμένουν. Θέλουν αντάλλαγμα.
Το οποίο σημαίνει ότι η RAF θα επικουρεί την άμυνα χωρών όπως η Κύπρος και το Κουβέιτ, οι οποίες είναι χώρες που δεν έχουν εμπλακεί στη σύρραξη από την αρχή, πλην όμως, δεν θα βοηθάει την Αμερική και το Ισραήλ.
Αφενός σαν συνετός ασκούμενος προσπαθεί να κρατήσει λεκτικές ισορροπίες μεταξύ «επίθεσης» και «άμυνας» (και πέφτει στο κενό) λες και αγορεύει σε δικαστήριο του Λονδίνου, αφετέρου όλο το παραπάνω είναι ασυνάρτητο.
Είναι σαν να λέει: Θα αποκρούω πυραύλους που στοχεύουν σε ουρανοξύστες στο Μπαχρέιν και σε ξενοδοχειακές μονάδες στο Ντουμπάι, αλλά έως εκεί. Θα βλέπω και δεν θα κουνάω το δαχτυλάκι μου όταν τα drones θα οδεύουν σε αμερικανικές βάσεις του Κόλπου και σε συνοικίες του Ισραήλ.
Πολύ λίγα και πολύ αργά, του απάντησε ο Αμερικανός πρόεδρος που, όπως δήλωσε, «δεν είναι δα και Τσώρτσιλ». Ακόμη περιμένουμε, λέει η Κύπρος. Η βρετανική φρεγάτα Dragon θα σαλπάρει προς τη βάση Ακρωτήρι σύντομα, υπομονή. Μόλις ολοκληρώθηκε η συντήρησή της και αναμένεται να εξοπλιστεί καταλλήλως για την κρουαζιέρα.
Αναρωτιέμαι όμως τώρα πού πήγε η πολυδιαφημισμένη σχέση μεταξύ δύο χωρών που τις ενώνει η κοινή γλώσσα και πώς ο Στάρμερ δεν κατάλαβε πού στέκεται σε αυτήν την άνιση φιλία; Εχω την εντύπωση, αλλά μπορεί σε λίγες μέρες να είμαι ανυπόστατη, ότι η απάντηση στο τελευταίο προέρχεται από άλλου τύπου θολούρα. Ο Στάρμερ-μικροπολιτικός ζυγίζει τρία πράγματα: τις ψήφους των μουσουλμάνων στην Αγγλία, το αντι-ισραηλινό κλίμα που επικρατεί και τον φόβο να επαναλάβει τα λάθη του Μπλερ με την τσαλαπατημένη πολιτική διαθήκη που άφησε το Ιράκ.
Το να είσαι σύμμαχος με τις ΗΠΑ είναι σαν να έχεις έναν πλούσιο φίλο, είναι μια δυσανάλογη σχέση. Απολαμβάνεις όλα τα προνόμια, τη φιλοξενία, τις προσκλήσεις και τις διασυνδέσεις που σου προσφέρουν εκείνος και η ευρύτερη παρέα –οι φίλοι και γνωστοί του– αλλά όλοι μετά κάτι περιμένουν. Θέλουν αντάλλαγμα. Οταν χρειαστεί, αναμένουν να τους υποστηρίξεις. Αυτό κάνει τη σχέση εξάρτησης τόσο ιδιαίτερη. Το κατάλαβαν ο Τσώρτσιλ, η Θάτσερ, ο Μπλερ. Το θέμα δεν είναι νομικό, οι σχέσεις είναι συχνά ιδιοτελείς, όλοι δεν το ξέρουμε;
*Η κ. Ελεάννα Βλαστού είναι συγγραφέας και ζει στο Λονδίνο.
